Αυτό δεν μπορεί… να αποσπαστεί και να επανατοποθετηθεί. Για την πεύκη που βρίσκεται στην είσοδο του Επταπυργίου ο λόγος, της οποίας η αναγκαστική κοπή αναγγέλθηκε με εκτενές δελτίο Τύπου της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης συνοδεία φωτογραφιών αρχείου που καταγράφουν τη διαρκή «παρουσία» της για περίπου 130 χρόνια, όσο και στοιχείων και εξηγήσεων για το τέλος του βίου της. Δραματικά επίκαιρες όμως καθίστανται οι συγκρίσεις με όσα συνέβησαν με το ξήλωμα του αρχαίου σταυροδρομιού στον σταθμό Βενιζέλου του Μετρό Θεσσαλονίκης, για το οποίο ήταν αρκετή μια πρωθυπουργική ανακοίνωση ενώ οι δικαιολογίες ακολούθησαν. Τι να φτουρήσει βέβαια μια ιστορία αιώνων μπροστά σε μια πρωθυπουργική επιθυμία.
Εχοντας ζήσει η πεύκη μας στο Επταπύργιο από τα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, έχει «ακούσει» όλα τα κλειδιά των κελιών, συνθήματα και παρασυνθήματα φρουρών, ποινικούς και πολιτικούς κρατουμένους να αργοπεθαίνουν στα κελιά της απομόνωσης και παραστάθηκε στους πυροβολισμούς των εκτελεστικών αποσπασμάτων της περιόδου του εμφύλιου πολέμου. Η πεύκη, ως άφωνος μάρτυρας δραματικών γεγονότων και καταστάσεων μέχρι τα νεότερα χρόνια, δεν άξιζε μια τέτοιας συμπεριφορά, μια αναγκαστική «ευθανασία» για την οποία πρέπει να δοθούν -όπως και συνέβη-όλες οι εξηγήσεις διότι, όπως μεταξύ άλλων είναι γνωστό, τα πεύκα μπορούν να ζήσουν μέχρι και 4.000 χρόνια.
Τώρα όμως «η στήριξη του εναπομείναντος κορμού με μηχανικά μέσα κρίθηκε μη εφικτή λόγω της μορφής, της κλίσης του, του ύψους του, αλλά και της χωροθέτησής του» και ως εκ τούτου δεν υπήρχε άλλη επιλογή πέραν αυτής.
Η Εφορεία στην ανακοίνωσή της αναφέρει ότι «το γηραιό αυτό δένδρο αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του μνημειακού συνόλου του φρουρίου και ελκυστικό στοιχείο του πολιτισμικού του τοπίου» καθώς «τη διαχρονικά κυρίαρχη παρουσία του μαρτυρούν παλαιές φωτογραφίες έως και σήμερα». Από τις φωτογραφίες αρχείου μάλιστα «διαπιστώνεται η σταδιακή μείωση της κόμης του, ενώ το 2012, αιφνίδια και εν νηνεμία θραύση μεγάλου κλάδου προκάλεσε βλάβες στη στέγη του φυλακίου και γενικότερη κινητοποίηση για την κατάσταση της υγείας του και τη μετέπειτα ασφαλή διαβίωσή του».
Μας παραδίδεται ακόμη η άποψη του δασαρχείου το οποίο «στην εξαιρετική μακρά συνεργασία με την Αρχαιολογική Υπηρεσία και στο πλαίσιο αξιολόγησης της φυσικής κατάστασης και υγείας δένδρων πλησίον μνημείων, επισκέφθηκε το Επταπύργιο επανειλημμένα. Στην τελευταία σχετική του έκθεση αναφέρει: “η ζωτικότητα του συγκεκριμένου δένδρου έχει μειωθεί κατά πολύ… Καθώς δεν υπάρχει εφικτός τρόπος αντιμετώπισης της σήψης του κορμού αλλά ούτε της προσβολής από ξυλοφάγα έντομα, τα παραπάνω καθιστούν απρόβλεπτο το εύρος ζωής αλλά και τη στατική συμπεριφορά του πεύκου αυτού, ιδιαίτερα κατά την εξέλιξη ακραίων καιρικών φαινομένων…”.
Επίσης, έκθεση του Ινστιτούτου Δασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης αναφέρει: “…το εν λόγω άτομο πεύκης εμφανίζει εξαιρετικά διαταραγμένη φυσιολογία, κάτι που ενδέχεται να επηρεάσει την υγεία και την ευστάθειά του στο επόμενο διάστημα…”». Κι έτσι σε «συνέχεια των παραπάνω και μετά από ευρεία διεπιστημονική σύσκεψη κατά την οποία συνεκτιμήθηκαν όλα τα δεδομένα, αποφασίστηκε ότι η απομάκρυνση του εν λόγω ιστορικού δένδρου δυστυχώς είναι αναπόφευκτη».
Για το δέντρο έγινε το σωστό και μάλιστα σχεδόν… υπερβολικά ολοκληρωμένα ακόμη και στον τομέα της επικοινωνίας. Αλήθεια, δεν άξιζε την ίδια συμπεριφορά το μνημείο στη Βενιζέλου; Αξίζει λοιπόν να υπενθυμίσουμε ότι όλες οι διοικήσεις της Εφορείας Αρχαιοτήτων δεν είχαν την ίδια στάση. Μόνο που τότε βέβαια οι απόψεις της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης -όπως κατατέθηκαν στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο- ή δεν ελήφθησαν υπόψη ή απλώς… αντικαταστάθηκε ο επικεφαλής της, προκειμένου να έρθει η αρχαιολογία και το πολύτιμο και ενιαίο βυζαντινό εύρημα στα μέτρα του Κυριάκου Μητσοτάκη. Αλλά, όλα κι όλα, από εδώ και πέρα, αρχής γενομένης από την πεύκη, η αρχαιολογική επιστήμη και οι κανόνες της θα τηρηθούν μέχρι… πευκοβελόνας.
