Πόσο μακρυά νομίζουμε ότι βρίσκεται η δουλειά στην Ελλάδα, που καταργήθηκε επίσημα πριν 200 χρόνια. Κι αν τα σκλαβοπάζαρα φυσικά έχουν περάσει ανεπιστρεπτί, δεν τιμά καθόλου τη χώρα μας να αφήνει σε άθλιες συνθήκες εργασίας και διαβίωσης πρόσφυγες που έφτασαν εδώ μετά το τεράστιο ταξίδι του ξεριζωμού από την Ασία.
«Οι αποδείξεις είναι εδώ» μας πληροφορεί ο τίτλος της έκθεσης, που ολοκληρώθηκε χθες (11-14 Απριλίου) στην Τεχνόπολη του δήμου Αθηναίων και παρουσίασε μαρτυρίες μεταναστών από τη Νότια Ασία που μένουν στην Ελλάδα. Άνδρες από το Μπαγκλαντές και από το Πακιστάν που δουλεύουν στα φραουλοχώραφα της Μανωλάδας και στην παραοικονομία της Αθήνας, αντίστοιχα.
Άνθρωποι εργάζονται σκληρά όλη μέρα, χωρίς ξεκούραση, και ζουν σε παράγκες, χωρίς νερό, ρεύμα ή τουαλέτες, με ό,τι συνεπάγονται όλα αυτά για την ψυχική και σωματική τους υγεία. Άνθρωποι σε αδιέξοδο, χωρίς επιλογές, που όμως προσπαθούν να αντισταθούν στην εργοδοτική αυθαιρεσία και την διαχρονική κυβερνητική πολιτική της της αδράνειας και της αποτροπής της μετανάστευσης ζητώντας μας ζητούν να μάθουμε τι (τους) συμβαίνει.
Κατά τη διάρκεια δύο ετών τράβηξαν φωτογραφίες και βίντεο από την καθημερινότητά τους, τις έστειλαν στην Reena Kukreja μέσω του Photovoice, ενός συμμετοχικού project που κατέγραψε σε ηχητικά και οπτικοακουστικά τις μαρτυρίες τους, και τις μοιράστηκαν μαζί μας για να καταλάβουμε πώς ζουν εδώ, όπως τονίζει εργάτης, χωρίς χαρτιά από το Μπαγκλαντές, στο περίφημο χωριό της Ηλείας.
Κατέθεσαν τα βάσανά τους, αδιαμεσολάβητα, γιατί θεωρούν ότι όλοι οι τρόποι για να ακουστούν οι φωνές του είτε στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικοί είτε στους πολίτες είναι κλειστοί. Γιατί «όλες οι διέξοδοι που θα τους επέτρεπαν να κάνουν γνωστή την κοσμοθεωρία του σε πολιτικούς και απλούς ανθρώπους είναι κλειστοί . Αποζητούν να δώσουν φωνή και δύναμη πίσω σε όλους τους μετανάστες εργάτες και να διαταράξουν έτσι τις δεσπόζουσες αφηγήσεις αποκλεισμού, εξαιτίας της φυλής, του φύλου, της εθνικότητας, της θρησκείας, της παρανομίας».
«Μέσα από εμάς η ελληνική κυβέρνηση και οι αγρότες κερδίζουν πολλά. Τα συμφέροντα και τα κέρδη τους βασίζονται στην εκμετάλλευσή μας. Διαφορετικά, 2000-3000 παράνομοι άνθρωποι όπως εμείς δεν μπορούν να μείνουν σε μια ξένη χώρα. Μας επιτρέπουν να μένουμε για δικό τους όφελος» εξηγεί ένας άνδρας από το Μπαγκλαντές που δουλεύει στη Μανωλάδα.
«Γιατί νομίζεται ότι κάποιος θα ήθελε να “παίξει” τη ζωή του μας ρωτά ένας. Στο τραύμα που μένει με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αντικρίσει καν το σήμα «απαγορεύεται» αναφέρεται ένας συνάδελφός του από το Πακιστάν. «Θέλουμε οι άνθρωποι να μάθουν πώς είναι να ζουν μια σκληρή ζωή στις barangas», όπως λένε τις παράγκες. Οι ίδιοι αναγκάζονται να τις κατασκευάσουν από πλαστικό, χαρτόνι και καλάμια για να μείνουν μέσα μέχρι και 30 άτομα σε καθεμιά.
Κοιμούνται ο ένας δίπλα στον άλλον, μαζί με όλα τους τα υπάρχοντα, κάνουν μπάνιο έξω, και χρησιμοποιούν φιάλες υγραερίου για να μπορούν να μαγειρέψουν. Αλλά ακόμα χαμογελούν, καμιά φορά τραγουδούν, συζητούν για τις προσωπικές τους επιθυμίες και επιμένουν να αγωνίζονται. Άλλωστε η ιδέα της έκθεσης ξεκίνησε όταν έστειλαν στην Kukreja φωτογραφίες από στιγμές χαλάρωσης και συλλογικά γεύματα. Μια έκθεση που μας θύμισε πως εργάτες στη Μανωλάδα και ευρύτερες περιοχές έχουν παρελθόν στις διεκδικήσεις με τις οποίες έχουν ζητήσει νομιμοποίηση, αξιοπρεπή στέγαση, κατώτατο μισθό και καλύτερες συνθήκες εργασίες με προστατευτικό εξοπλισμό.
Μας θύμισε πως πολλοί από αυτούς θρηνούν δικούς τους ανθρώπους που σκοτώθηκαν στη διάρκεια του μεγάλου ταξιδιού. Πως δύο είχαν υποστεί εγκαύματα τον περασμένο Οκτώβριο, όταν όλοι μαζί είδαν να γίνονται στάχτη τα υπάρχοντά τους και όσα χρήματα μήπως φύγουν και γλιτώσουν. Το ίδιο είχε συμβεί τον Ιούνιο του 2018, αλλά τίποτα δεν έχει αλλάξει μέχρι σήμερα. Μόνο που η Ελλάδα επέλεξε πρόσφατα να συνάψει συμφωνία με το Μπαγκλαντές μήπως μπορέσει να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις σε εργατικά χέρια, σε χέρια ανθρώπων τους χρειάζεται για να σώσει την οικονομία της αλλά δεν χρειάζεται να τους παρέχει και τα κατοχυρωμένα στις σύγχρονες δημοκρατίες θεμελιακά δικαιώματα.
