H πόλη της Ελευσίνας και η ιστορία της, ο αρχαιολογικός χώρος και τα μυστήριά του, οι παλιές βιομηχανίες και oι εργάτες… Μια διετής έρευνα του εικαστικού Ανδρέα Λόλη στην Ελευσίνα ήρθε και έδεσε με την Πολιτιστική Πρωτεύουσα 2023 και το Φεστιβάλ των Αισχυλείων.
Ο χώρος πίσω από το θέατρο του Παλαιού Ελαιουργείου, «ένας χώρος αθώος», όπως τον χαρακτηρίζει, καθώς δεν έχει δουλευτεί πολύ και δεν έχει περιορισμούς», αποτέλεσε το σκηνικό «για μία από τις πιο σημαντικές επεμβάσεις που έχω κάνει σε ανοιχτούς χώρους».
Μέχρι τις 21 Οκτωβρίου ο επισκέπτης θα έχει τη δυνατότητα να εισέλθει «Πίσω από το θέατρο», σε μια γλυπτική εγκατάσταση, «ήπια και δυναμική», μια ιδιόμορφη «ανασκαφή», να ανακαλύψει τα έργα του από μάρμαρο, αλλά τόσο φυσικά και ενταγμένα στο περιβάλλον, να επεξεργαστεί, να σκεφτεί και να προβληματιστεί. Να εισπράξει την ενέργεια του τοπίου. Μια σύντομη, προσεκτικά σχεδιασμένη διαδρομή οδηγεί σε επτά επεισόδια ή «σκηνικά», το βασικό γνώρισμα των οποίων είναι η ανθρώπινη απουσία. «Δεν θα υπάρχουν ταμπέλες, απλώς ο επισκέπτης θα περιηγείται στους διαδρόμους που έχω ανοίξει. Αυτή η δουλειά σε εξέλιξη έχει τη λογική ενός αρχαιολογικού καννάβου, είναι μια προσωρινή ανασκαφή», όπως μας λέει, «γιατί θα δείτε τα γλυπτά γάντια στην είσοδο και στην έξοδο τα οποία αποτελούν τα ευρήματα του τότε και του τώρα, κοινωνικά κατάλοιπα. Υπάρχουν οι παλέτες που περικλείουν μια ανασκαφή, ένα σεντόνι που καλύπτει ένα μυστήριο, μια στέγη που υποδηλώνει προσωρινή διαμονή, μια καρέκλα με ένα μπλουζάκι, μέρος αυτής της διαμονής, ένα ελενίτ που έχει να κάνει με την καταγραφή του χρόνου…».
«Η δουλειά μου έχει σχέση με την επαφή, η όλη εμπειρία να γίνεται βιωματική. Προσπαθώ τα έργα μου να τα βρω στον χώρο και όχι να τα βάλω στον χώρο, το ασήμαντο να γίνεται σημαντικό κι αυτό που βλέπεις να μην είναι αυτό που νομίζεις ότι βλέπεις», επισημαίνει.
Η εγκατάσταση «Πίσω από το θέατρο» είναι αποτέλεσμα συνεργασίας του Ανδρέα Λόλη με τον αρχιτέκτονα Διονύση Σοτοβίκη και τον επιμελητή Χριστόφορο Μαρίνο, οι οποίοι διαχειρίστηκαν τη συγκεκριμένη in situ εγκατάσταση ως μια ανεπανάληπτη σκηνογραφική εμπειρία.
«Η ανασκαφή που προτείνει ο Λόλης μοιάζει παγωμένη στον χρόνο: δεν γνωρίζουμε πότε ξεκίνησε και πότε θα τελειώσει. Είναι ένας ύμνος στην υλικότητα, όπου το παρόν, το παρελθόν και το μέλλον ενός τόπου γίνονται ένα», σημειώνει ο Χριστόφορος Μαρίνος.
«Λειτουργώντας σαν ανιχνευτής κατωφλιών, ο Λόλης επεμβαίνει διακριτικά στα υπάρχοντα χαλάσματα και στο φυσικό τοπίο. Δημιουργεί ένα γλυπτικό περιβάλλον που τονίζει την ανεπιτήδευτη θεατρική πλευρά της καθημερινότητας και αναδεικνύει τις σωματικές αισθήσεις. Οι σιωπηλές επεμβάσεις του αλληλεπιδρούν με τη μυρωδιά της θάλασσας και των φυτών, τους ήχους των πουλιών, των διερχόμενων αυτοκινήτων και του γειτονικού εργοστασίου παραγωγής τσιμέντου», συνεχίζει ο επιμελητής και καταλήγει: «Θαυμάζοντας τη γλυπτική ανασκαφή του Λόλη από ψηλά, από το τελευταίο διάζωμα του θεάτρου, η θέα που ανοίγεται μπροστά σου είναι αποκαλυπτική: φανερώνει ένα δεύτερο θέατρο, όπου παίζεται ένα έργο χωρίς ηθοποιούς, με βασικό πρωταγωνιστή το μυστηριακό τοπίο της Ελευσίνας».
Γεννημένος στο Αργυρόκαστρο το 1970, ο Ανδρέας Λόλης σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, με υποτροφία του ΙΚΥ έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην Ιταλία, ενώ το 2010 ήταν προσκεκλημένος στην κεντρική έκθεση της Μπιενάλε Βενετίας. Με έδρα την Αθήνα, διαρκώς μετακινείται για τις εκθέσεις του σε Λονδίνο, Νέα Υόρκη, Χονγκ Κονγκ, Παρίσι και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, ενώ τώρα ετοιμάζεται να δείξει νέα έργα του στην γκαλερί The Breeder στην Αθήνα και στο Armory της Νέας Υόρκης.
Ενας δημιουργός που ανήκει στη διεθνή καλλιτεχνική κοινότητα, ενδιαφέρεται για την άποψη των ειδικών αλλά και του κόσμου. Ωστόσο, «δεν μπορώ να σταθώ στο πρώτο “ουάου” που θα πουν στην πρώτη ανάγνωση, με ενδιαφέρει η δεύτερη ανάγνωση των έργων μου, να προβληματιστεί ο επισκέπτης και ίσως να βρει κάποια διδάγματα», τονίζει.
Για τον ίδιο η περίοδος της πανδημίας «ήταν μια δύσκολη υπόθεση, όπως για όλους, λειτούργησε όμως και θετικά γιατί με έκανε να αναθεωρήσω κάποια πράγματα, να λειτουργήσω διαφορετικά, εποικοδομητικά. Τα έργα που θα δείτε είναι απόρροια της καραντίνας».
Οσο για την Πολιτιστική Πρωτεύουσα, φύσει αισιόδοξος πιστεύει ακράδαντα ότι θα τα καταφέρει, «βλέπω πως οργανώνονται όλοι και προχωρούν τα πράγματα», λέει. Αλλωστε και για την έκθεσή του θα έρθουν από το εξωτερικό άνθρωποι της τέχνης και θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν την Ελευσίνα, τους χώρους και τους ανθρώπους της.
