Η λαμπερή και δυναμική Κυρία του Χόλιγουντ

ΟΛΙΒΙΑ ΝΤΕ ΧΑΒΙΛΑΝΤ (1916-2020)

Ο θάνατος της Ολίβια ντε Χάβιλαντ, την Κυριακή, 25 Ιουλίου, είναι από εκείνους που σου φέρνουν στο πρόσωπο χαμόγελο και όχι θλίψη: τι ωραία που τα κατάφερε! Εφυγε έχοντας, λίγες μέρες νωρίτερα, κλείσει τα 104, στο σπίτι της στη Γαλλία, από φυσικά αίτια. «Θα προτιμούσα να ζήσω για πάντα και υγιής» είχε πει πριν από χρόνια, «αλλά αν πρέπει κάποια στιγμή ν’ αφήσω αυτήν τη ζωή, τότε θα ήθελα να το κάνω ξαπλωμένη αναπαυτικά σε μια σεζλόνγκ, φορώντας άρωμα, μια βελούδινη ρόμπα και πέρλες στ’ αυτιά, μ’ ένα ποτήρι σαμπάνια στο πλάι μου, έχοντας μόλις βρει την απάντηση στο τελευταίο πρόβλημα, σ’ ένα βρετανικό κρυπτόλεξο». Και όντως, η πραγματικότητα δεν απείχε πολύ από την επιθυμία της.

Η Ολίβια ντε Χάβιλαντ ήταν μία από τους τελευταίους ζωντανούς επαγγελματίες της Χρυσής Εποχής του Χόλιγουντ – κι ήταν καθοριστική στην πορεία του αμερικανικού κινηματογράφου.

Περισσότερο γνωστή είναι ως Μέλανι, μειλίχια και σταθερή, στον αντίποδα της παρορμητικής, φλογερής Σκάρλετ Ο’Χάρα, στο «Οσα παίρνει ο άνεμος» – η καριέρα της μοιάζει να ξεκίνησε για να την οδηγήσει ακριβώς εκεί. Στα 16 χρόνια της, τον Οκτώβριο του 1932, η Ολίβια ξεκίνησε για το σχολείο. Την είχαν επιλέξει για τη σχολική παράσταση κι ο καινούριος της πατριός, εκείνος που μαζί με την αδελφή της, Τζόαν, τον αποκαλούσαν «ο σιδερένιος Δούκας», της το είχε ξεκαθαρίσει: αν παίξεις στο έργο, μην ξαναγυρίσεις σ’ αυτό το σπίτι ποτέ. Η Ολίβια έπαιξε στην παράσταση, πέρασε αυτήν κι αρκετές ακόμα νύχτες σε φίλες της μητέρας της που τη φιλοξένησαν και δεν επέστρεψε ποτέ στο σπίτι. Τρία χρόνια αργότερα είχε συμβόλαιο με τη Warner Brothers.

Η αδελφή της ήταν, φυσικά, η Τζόαν Φοντέιν, με την οποία συνδεόταν με μια σχέση αγάπης, μίσους, ανταγωνιστικότητας, αλλά και πεισματικής προστατευτικότητας: μια σχέση μπερδεμένη που πολλές φορές έδωσε νόστιμη τροφή στα media. Παρότι επί τρεις δεκαετίες… κυριολεκτικά δεν μιλιούνταν, παραμένουν οι μόνες δύο αδελφές στην ιστορία του σινεμά που έχουν τιμηθεί με Οσκαρ Α’ Γυναικείου ρόλου!

Μπορεί ο ρόλος της Μέλανι στο «Οσα παίρνει ο άνεμος» να έμεινε περισσότερο απ’ όλους στην ιστορία, όμως η Ολίβια ντε Χάβιλαντ έπαιξε σε πάνω από πενήντα κινηματογραφικές ταινίες, ευρείας γκάμας, από ρομαντικές κομεντί σαν το «Four’s a crowd» και μελοδράματα σαν το «The snake Pit», μέχρι το συναρπαστικό «Hush… Hush, sweet Charlotte» του Ρόμπερτ Ολντριτς που την έφερε αντιμέτωπη με την Μπέτι Ντέιβις. Το κινηματογραφικό ζευγάρι της ήταν ο Ερολ Φλιν – μαζί έπαιξαν σε μια ντουζίνα απολαυστικές ταινίες και η χημεία τους στην οθόνη ήταν εκρηκτική. Στη ζωή παρέμειναν, για πάντα, αγαπημένοι φίλοι, γεμάτοι σεβασμό ο ένας για τον άλλον. Τους έρωτές της εκτός οθόνη, η Ολίβια ντε Χάβιλαντ τους έζησε με τον Χάουαρντ Χιουζ, τον Τζέιμς Στιούαρτ, τον Τζον Χιούστον – παντρεύτηκε δύο φορές, τον συγγραφέα Μάρκους Γκούντριτς και απέκτησε τον γιο της, Μπέντζαμιν, και τον δημοσιογράφο Πιερ Γκαλάντ, με τον οποίο απέκτησε την κόρη της, Ζιζέλ.

Πίσω, ωστόσο, από τους προβολείς, τα (ομολογουμένως πάντα υπέρκομψα) φορέματα, τα αδελφικά ή ερωτικά σκάνδαλα, τη δημοσιότητα του σύμπαντος των σταρ, η Ολίβια ντε Χάβιλαντ υπήρξε σημαντική για κάτι ακόμα, πολύ σπουδαίο και όχι αρκετά γνωστό. Οταν ξεκίνησε να δουλεύει ως ηθοποιός, λίγο πριν από τον Β’ Παγκόσμιο, το Χόλιγουντ καταδυναστευόταν από τα στούντιο: ο νόμος προέβλεπε ότι ένα στούντιο μπορούσε να θέσει έναν ηθοποιό σε διαθεσιμότητα αν αρνούνταν κάποιο ρόλο (όπως η Ντε Χάβιλαντ έκανε για ένα πρότζεκτ που επρόκειτο να ξεκινήσει χωρίς ολοκληρωμένο σενάριο) και το διάστημα της διαθεσιμότητας προστίθετο ως χρόνος υποχρεωτικής εργασίας για το στούντιο μετά το τέλος του συμβολαίου με τον ηθοποιό. Η Μπέτι Ντέιβις είχε μηνύσει τη Warner Brothers ακριβώς για μια τέτοια περίπτωση, χωρίς επιτυχία. Η Ολίβια ντε Χάβιλαντ κινήθηκε επίσης νομικά το 1943 εναντίον της Warner, κέρδισε τη δικαστική μάχη και το αποτέλεσμα: η αλλαγή στη νομοθεσία της Καλιφόρνιας, που προέβλεπε ότι ένα αποκλειστικό συμβόλαιο δεν μπορεί να υπερβαίνει σε διάρκεια τα επτά χρόνια. Εμεινε δε στην ιστορία ως «ο Νόμος ντε Χάβιλαντ». Με αυτόν τον τρόπο, οι ηθοποιοί μπορούσαν πια να ξεφεύγουν, κάποια στιγμή, από τους περιορισμούς του στούντιο και να πειραματίζονται σε διαφορετικούς ρόλους και συνεργασίες.

Πάντα δυναμική, πάντα διεκδικητική για όσα θεωρούσε δίκαια, αλλά και πάντα λαμπερή, φωτογενής και σύνθετη, η Ολίβια ντε Χάβιλαντ ήταν μια ξεχωριστή παρουσία στον κινηματογράφο, τόσο στην οθόνη όσο και στο καθοριστικό παρασκήνιο. Μια Κυρία που ενσάρκωσε την ιστορία του κινηματογράφου των τελευταίων… εννέα δεκαετιών, την έπλασε στα χέρια της και την έκανε δική της – και δική μας.