Ατγουντ εναντίον Ρούσντι

Με την πρώτη ματιά, πάμε για μονομαχία γιγάντων στο βραβείο Booker του 2019: Σάλμαν Ρούσντι εναντίον Μάργκαρετ Ατγουντ ή μάλλον, πρώτα η κυρία και μετά ο κύριος. Αυτά είναι τα τεράστια ονόματα της βραχείας λίστας των έξι μυθιστορημάτων, που ανακοινώθηκε χθες.

Και ο δύο μαζί μετράνε τέσσερα Booker και άλλα εφτά βιβλία τους σε short list. Το αστείο, όμως, είναι ότι όσο κι αν κλέβουν την παράσταση, φαβορί δεν μπορεί κανείς να θεωρείται ακόμα, γιατί το «The Testaments» της 80χρονης Καναδέζας δεν έχει κυκλοφορήσει, βγαίνει την ερχόμενη Τρίτη. Κριτική δεν έχει γραφτεί καμία, μόνο τα μέλη της επιτροπής το έχουν διαβάσει και αποφεύγουν εντελώς τα σπόιλερ, εκτός του ότι το θεωρούν «ένα άγριο και πανέμορφο μυθιστόρημα».

Αγριο, προφανώς, αφού δεν είναι παρά το πολυαναμενόμενο σίκουελ της «Ιστορίας της θεραπαινίδας» (εκδ. Ψυχογιός), που έρχεται να αποκαλύψει την εξέλιξη μιας φρικιαστικής, δυστοπικής κοινωνίας που καταπιέζει τις γυναίκες, με καθυστέρηση πάνω από δεκαπέντε χρόνια – ίσως και γιατί μέσω του πασίγνωστου σίριαλ με την Ελίζαμπεθ Μος έζησε ξαφνικά νέες στιγμές παγκόσμιας δόξας, πιέζοντας τη συγγραφέα να ξαναπιάσει την ιστορία.

Από την άλλη, το «Quichotte» του Ρούσντι, οι περιπέτειες ενός Δον Κιχώτη στη σημερινή Αμερική, φιλόδοξο ξαναγράψιμο του αριστουργήματος του Θερβάντες, είναι ήδη στα βιβλιοπωλεία και οι κριτικές είναι ελαφρώς αμήχανες. Ετσι, τίποτα δεν αποκλείει το Booker να μας επιφυλάσσει μια έκπληξη στις 14 Οκτωβρίου, όταν θα απονεμηθεί. Πόσο μάλλον που οι τέσσερις συγγραφείς που συμπληρώνουν τη βραχεία λίστα είναι λαμπρές λογοτεχνικές προσωπικότητες.

Επειδή η λίστα γυναικοκρατείται (τέσσερις γυναίκες και δύο άνδρες), ας ξεκινήσουμε από τις πρώτες. Αουτσάιντερ, αλλά μεγαλοπρεπές, θεωρείται η Λούσι Ελμαν, η μόνη Αμερικανίδα υποψήφια, αλλά έχει και αγγλική υπηκοότητα, που με το 1.000 και πάνω σελίδων «Ducks, Newburyport» τραβάει στα άκρα και την πιο μεταμοντέρνα αφήγηση: χρησιμοποιώντας όχι παραπάνω από 8(!) φράσεις, η έμπειρη συγγραφέας, κόρη διάσημου μελετητή του Τζόις, δίνει τον χαώδη, εσωτερικό μονόλογο μιας ηλικιωμένης νοικοκυράς, πανεπιστημιακού κάποτε, που ψήνει πίτες στην κουζίνα και θυμάται τη ζωή της. Τρόμαξε να βρει, βέβαια, εκδότη.

Η Ελμαν δεν έχει μεταφραστεί ποτέ στα ελληνικά, το ίδιο και η Βρετανίδα Μπερναντίν Εβαρίστο του «Girl, Woman, Other», με μητέρα Αγγλίδα και πατέρα Νιγηριανό, που γράφει στο προχωρημένου λογοτεχνικού στιλ βιβλίο της τις ιστορίες 12 χαρακτήρων, κυρίως μαύρων Βρετανίδων. Η Εβαρίστο είναι γνωστή και από τις ακτιβιστικές δράσεις της εναντίον του αποκλεισμού των έγχρωμων συγγραφέων. Τέταρτη γυναίκα είναι η πιο κοντινή μας Τουρκάλα Ελίφ Σαφάκ (μεταφρασμένη στα ελληνικά), που γράφει και στα αγγλικά, ενώ στην Τουρκία την κυνηγούν και τη θεωρούν επικίνδυνη. Το αποδεικνύει και με το υποψήφιο «10 Minutes 38 Seconds in This Strange World», αφηγούμενη τις τελευταίες στιγμές μιας πόρνης της Ιστανμπούλ, που δολοφονείται.

Τέλος, ο δεύτερος άντρας της λίστας, ο Νιγηριανός Τσιγκόζι Ομπιόμα, είναι φαινόμενο. Μπήκε το 2015 στη short list με το πρώτο του, έξοχο μυθιστόρημα «Οι ψαράδες» (εκδ. Μεταίχμιο), ξαναμπαίνει και με το δεύτερο, το «An Orchestra of Minorities», σύγχρονη μεταγραφή της Οδύσσειας με ήρωα έναν Νιγηριανό φοιτητή, παγιδευμένο στην Κύπρο, από την οποία έχει και ο ίδιος περάσει για σπουδές!