Στα πιο σπουδαία μυστήρια της αρχαιότητας, στα Ελευσίνια, που τελούνταν προς τιμήν της θεάς Δήμητρας και της κόρης της, Περσεφόνης, ταξιδεύει τους επισκέπτες η καινούργια περιοδική έκθεση του Μουσείου της Ακρόπολης «Ελευσίνα. Τα μεγάλα μυστήρια». Η ιερότερη και πιο σεβαστή τελετή έδενε «άρρητα» τους μύστες, από αυτοκράτορες μέχρι δούλους, τους απαγόρευε δηλαδή να μιλήσουν. Ετσι η μυστικότητα διατηρήθηκε κατά την αρχαιότητα, αλλά και κατά τα ρωμαϊκά χρόνια, όταν τα Ελευσίνια Μυστήρια απέκτησαν οικουμενική ακτινοβολία.
«Την ουσία των Ελευσινίων Μυστηρίων είναι αδύνατο να την έχουμε. Παρά τους χιλιάδες ανθρώπους που μυήθηκαν, δεν υπάρχει καμία απολογία. Τα Μυστήρια τελείωσαν το 392 μ.Χ. Δηλαδή για πολλά χρόνια συνυπήρξαν με την καινούργια θρησκεία. Ο,τι έχουμε είναι από χριστιανούς πατέρες, που είχαν κάθε λόγο να προπαγανδίσουν τη νέα θρησκεία.
Είτε κανείς από τους μυημένους δεν θέλησε να γίνει χριστιανός ή, κι αν έγινε, διατήρησε τον σεβασμό της μυστικότητας», είπε, χθες, η αρχαιολόγος Καλλιόπη Παπαγγελή, που δραστηριοποιείται πολλά χρόνια στον αρχαιολογικό χώρο και στο Μουσείο της Ελευσίνας και επί δύο χρόνια συνεργάστηκε στενά με τον Δημήτρη Παντερμαλή για την ολοκλήρωση της έκθεσης. Πρόσθεσε ωστόσο και την άποψη ότι τα Ελευσίνια Μυστήρια «ήταν αδύνατο να αποκαλυφθούν, γιατί ήταν μια δυνατή βιωματική εμπειρία, που δεν χωρούσε σε λόγια».
Μετά τις περιοδικές εκθέσεις – αφιερώματα στη Σαμοθράκη και τη Δωδώνη, έρχεται η σειρά της Ελευσίνας, που το 2021 θα είναι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Η έκθεση είναι ένας προπομπός για τους επισκέπτες, ώστε να κατανοήσουν τη σχέση ανάμεσα στις δύο πόλεις, Αθήνα – Ελευσίνα. Στο ερώτημα γιατί το Μουσείο της Ακρόπολης παρουσιάζει μια τέτοια έκθεση, απάντησε ο πρόεδρος του μουσείου, καθηγητής Δημήτρης Παντερμαλής.
«Θεωρώ ότι ενδιαφέρει τον κόσμο πώς ένας πολιτισμός, που κατ’ εξοχήν στηριζόταν στη λογική σκέψη και η θρησκεία ήταν απλώς ένα κομμάτι της δημόσιας ζωής, ένας αρχαίος ιερέας δεν διέφερε από έναν απλό πολίτη για παράδειγμα, πώς μια τέτοια κοινωνία είχε στον πυρήνα της τη λατρεία που ξεφεύγει από τον τύπο της αντιμετώπισης του θείου. Ενα κομμάτι της ψυχής του ανθρώπου ζητά ευδαιμονία στη ζωή και έχει τον φόβο της μεταθανάτιας αγωνίας», είπε.
Πρόσθεσε ότι ανάμεσα στους σκοπούς του μουσείου είναι να παρουσιάζει μια «ολοκληρωμένη ή διορθωμένη εικόνα της αρχαιότητας. Είναι λάθος να λέμε ότι ο 5ος ήταν ο Χρυσός Αιώνας της Κλασικής Εποχής. Είναι κακή ερμηνεία να θεωρούμε ότι ήταν μια παραδείσια περίοδος, που οι άνθρωποι δεν έκαναν τίποτα άλλο από το να ασχολούνται με την τέχνη. Η τέχνη, έτσι κι αλλιώς, βγαίνει μέσα από συγκρούσεις, αντιπαραθέσεις όπως και η δημοκρατία, που τότε πέρασε μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις της».
Η έκθεση έχει στηθεί με θεατρικό τρόπο, λαμβάνοντας τη μορφή του ελευσινιακού τελεστηρίου, με το κτίριο του σκοτεινού ανακτόρου -σε σμίκρυνση φυσικά- στο κέντρο της αίθουσας και γύρω τοποθετημένα περισσότερα από 65 εμβληματικά έργα, που ήρθαν στο φως από τις ανασκαφές στην Ελευσίνα, αλλά και ευρήματα από το Ελευσίνιο της Αθήνας και την Ιερά Οδό, αφού, ως γνωστόν, η πομπή ξεκινούσε από την Αθήνα και κατέληγε στο τελεστήριο της Ελευσίνας.
Πολλά από αυτά παρουσιάζονται για πρώτη φορά, καθώς ανασύρθηκαν από αποθήκες, όπως το ανάγλυφο με τον ιεροφάντη Αγνούσιο, ενώ άλλα έφτασαν ως δάνεια, από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και το Μουσείο της Ελευσίνας, δίνοντας τη δυνατότητα στους επισκέπτες να τα δουν μαζί για πρώτη φορά.
Το μοναδικό άγαλμα της Φεύγουσας Περσεφόνης με το κυματιστό φουστάνι της -στο πίσω μέρος της κεφαλής είχε και συρμάτινη κόμη όπως είπε ο Δημήτρης Παντερμαλής- βρίσκεται σε περίοπτη θέση, όπως και το πρώιμο κλασικό ανάγλυφο με την παράσταση Δήμητρας και Κόρης και γύρω τους ιερά σκεύη όπως κέρνοι, πλημοχόες και θυμιατήρια, αλλά και μνημεία με παραστάσεις των πρωταγωνιστών των μεγάλων μυστηρίων, του Ιεροφάντη και του Δαδούχου.
Ξεχωριστό είναι το έκθεμα της τεράστιας μαρμάρινης δάδας, όπως και τα ανάγλυφα αναθηματικά πλακίδια που απεικονίζουν γυναικεία αιδοία – αφιερώματα στον ναό της θεάς Αφροδίτης που βρισκόταν επάνω στην Ιερά Οδό.
Η περιήγηση ξεκινάει από τον μοναδικό πήλινο αναθηματικό πίνακα της Νιννίου, σπάνιο έργο τέχνης που βρέθηκε στην Ελευσίνα -ανήκει στο Εθνικό Αρχαιολογικό ωστόσο- και είναι από τις ελάχιστες εικονογραφικές μαρτυρίες σχετικά με τα Ελευσίνια Μυστήρια.
Απεικονίζει τη Δήμητρα, την Περσεφόνη και την άφιξη των μυστών στο ιερό, δύο άντρες, δύο γυναίκες και ένα παιδί. Στο κάτω μέρος είναι χαραγμένη η επιγραφή «ΝΙΙΝΝΙΟΝ ΤΟΙΝ ΘΕΟΙΝ ΑΝΕΘΗΚΕ», δηλαδή «η Νίννιον πρόσφερε τον πίνακα αυτό στις δύο θεές». Προβάλλεται, επίσης, 15λεπτο κατατοπιστικό βίντεο για τα Ελευσίνια Μυστήρια, σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Αρβανιτάκη.
Η έκθεση διοργανώθηκε από το Μουσείο της Ακρόπολης και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής. Εγκαινιάζεται την Κυριακή 25/2 και από τη Δευτέρα (26/2) ανοίγει για το κοινό. Θα παραμείνει στο Μουσείο της Ακρόπολης έως τις 31/5/2018.
-320x213.jpg)
