Αρχαία, βυζαντινά και μεταγενέστερα ναυάγια, που διατηρήθηκαν εκατοντάδες χρόνια στον θαλάσσιο βυθό, θα γίνουν Ενάλιοι Επισκέψιμοι Αρχαιολογικοί Χώροι, υποβρύχια μουσεία δηλαδή, αναδεικνύοντας παράλληλα το φυσικό κάλλος των υποθαλάσσιων περιοχών και προσελκύοντας τους λάτρεις τους είδους από ολόκληρο τον κόσμο.
Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο ενέκρινε ομόφωνα τη μελέτη ανάδειξης τεσσάρων ναυαγίων σε επισκέψιμους ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους στις Σποράδες και στον δυτικό Παγασητικό στην Περιφέρεια Θεσσαλίας. Επιλέχθηκαν σε συνεργασία με την Εφορεία Ενάλιων Αρχαιοτήτων και αφορούν:
● Το ναυάγιο στη νήσο Περιστέρα (στην Αλόννησο) του 5ου αιώνα π.Χ. Από τα σημαντικότερα κλασικά ναυάγια που έχουν ερευνηθεί από τη δεκαετία του ‘90 κι επίσης το 2000 και το 2008. Αποτελείται από συσσώρευση αμφορέων σε δύο επάλληλα στρώματα, μήκους 25 μ. και πλάτους 12 μέτρων.
● Το βυζαντινό ναυάγιο στη νήσο Κίκυνθο (κοντά στον Παγασητικό), που έχει υποστεί εκτενή σύληση. Τα ελάχιστα δείγματα κεραμικής που διασώζονται χρονολογούνται μεταξύ 9ου και 13ου αιώνα.
● Το επίσης βυζαντινής περιόδου ναυάγιο στη θέση Ακρα Γλάρος, στο οποίο βρίσκονται διάσπαρτες άγκυρες.
● Και τέλος, το ναυάγιο του 4ου αι. μ.Χ. στη θέση Τηλέγραφος. Εξαιτίας της μεγάλης κλίσης που παρουσιάζει ο βυθός, το φορτίο του έχει διασκορπιστεί σε μεγάλη έκταση.
Η μελέτη εντάσσεται σε ένα ευρύτερο επιχειρησιακό σχέδιο ανάπτυξης της Περιφέρειας Θεσσαλίας με αιχμή του δόρατος τα υποβρύχια μουσεία και τον καταδυτικό τουρισμό στις Σποράδες και τον Παγασητικό. Προωθείται από το υπουργείο Τουρισμού σε συνεργασία με το υπουργείο Πολιτισμού και την Περιφέρεια και εντάσσεται στο ΕΣΠΑ. Η ανάδειξη του ενάλιου πλούτου και η προώθηση του καταδυτικού τουρισμού είναι προτεραιότητα καθώς «ανεβάζει την τουριστική περίοδο στην περιοχή και παράλληλα φροντίζει τις αρχαιότητες, γιατί μέχρι τώρα όποιος ήθελε μπορούσε να βουτήξει», όπως ανέφερε ο περιφερειάρχης Κώστας Αγοραστός, που παρευρέθηκε στο ΚΑΣ. Το έργο παρακολουθεί και συντονίζει ειδική επιτροπή από την Εφορεία Ενάλιων Αρχαιοτήτων και τη Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων του υπουργείου Πολιτισμού.
Παράλληλα, εγκρίθηκε ομόφωνα από το ΚΑΣ το σχέδιο της Κοινής Υπουργικής Απόφασης υπουργείων Πολιτισμού και Ναυτιλίας Αιγαίου, που αφορά τους όρους και τις προϋποθέσεις λειτουργίας τους. Ακολουθεί το πρότυπο της αντίστοιχης ΚΥΑ που υπογράφηκε τον περασμένο Οκτώβριο για τους ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους στον κόλπο Ναυαρίνου και στη Μεθώνη. Ανάμεσα στις επιτρεπόμενες δραστηριότητες είναι η καθοδηγούμενη κατάδυση των επισκεπτών μέχρι μέγιστο βάθος 40 μέτρων, η ερασιτεχνική φωτογράφηση, η επισκόπηση του βυθού με σκάφη διαφανούς πυθμένα και η πάσης φύσεως αρχαιολογική έρευνα-εργασία συντήρησης, για την οποία απαιτείται απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού.
Τα σκάφη μεταφοράς των επισκεπτών δεν θα προσεγγίζουν άλλο σημείο πλην του φυλασσόμενου σημείου απόπλου και κατάπλου, ενώ η καθοδηγούμενη κατάδυση των επισκεπτών θα γίνεται με τη συνοδεία δυτών-φυλάκων αρχαιοτήτων ή δυτών αρχαιολόγων της Εφορείας Ενάλιων Αρχαιοτήτων. Και όπως ισχύουν οι νόμοι για τα χερσαία μουσεία, έτσι κι εδώ, δεν θα επιτρέπεται οποιαδήποτε επέμβαση στον πυθμένα και φυσικά η αποκομιδή οποιουδήποτε αντικειμένου, οποιαδήποτε μορφή αλιείας ή άλλη δραστηριότητα εκτός από τις επισκέψεις και την επιστημονική έρευνα.
Με τη δημιουργία των υποβρύχιων μουσείων και των πάρκων αναμένεται να αυξηθεί ο καταδυτικός τουρισμός στη χώρα μας, που έτσι κι αλλιώς σημειώνει αυξητικές τάσεις, αλλά σίγουρα έχει πολλά περιθώρια ανάπτυξης αφού υπολογίζεται ότι περισσότερα από 1.500 ναυάγια βρίσκονται διάσπαρτα στις ελληνικές θάλασσες.
