Κόντρα στην πρόσφατη εμπρηστική επίθεση, το Γαλλικό Ινστιτούτο της Αθήνας επουλώνει τις πληγές του και συνεχίζει να παράγει πολιτισμό. Εγκαινιάζει τη φετινή Γιορτή της Γαλλοφωνίας και τον κύκλο «Η λογοτεχνία πέρα μακριά» με έναν σπουδαίο Αλγερινό συγγραφέα, τον Μπουαλέμ Σανσάλ, ο οποίος χρησιμοποιεί την πένα του για να επικρίνει τον ισλαμικό εξτρεμισμό και να μάχεται κατά του σκοταδισμού και της τυραννίας.
Γεννήθηκε το 1949 στην Αλγερία όπου ζει μέχρι σήμερα και μάλιστα ήταν οικογενειακοί φίλοι με τον Αλμπέρ Καμί, τον οποίο θαυμάζει. Μηχανικός, καθηγητής Οικονομικών, γεν. διευθυντής του υπουργείου Βιομηχανίας της χώρας του απ’ όπου απομακρύνθηκε το 2013 λόγω των πολιτικών του φρονημάτων, έχει τιμηθεί με το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα για το βιβλίο του «Le serment des barbares».
Στο τελευταίο του μυθιστόρημα «2084-Το τέλος του κόσμου» που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Διάμετρος (μεταφρ. Ανθή Ξενάκη) εμπνέεται από τον Οργουελ και φαντάζεται ένα ολοκληρωτικό καθεστώς θεμελιωμένο στον θρησκευτικό φανατισμό.
«Είχα μία ήρεμη λογοτεχνική ζωή, η ιστορία γύρω μου ήταν όμως πολυτάραχη», λέει ο Σανσάλ, ο οποίος θα μιλήσει σήμερα στο ελληνικό κοινό στο Γαλλικό Ινστιτούτο (Σίνα 31, στις 19.00) για το έργο και τη ζωή του. Με την ευκαιρία αυτή τον συναντήσαμε στη φιλόξενη βιβλιοθήκη του Ινστιτούτου και ιδού τι μας ειπε:
• Γαλλική γλώσσα. «Οταν γεννήθηκα η χώρα μου ήταν γαλλική επαρχία. Φοίτησα σε γαλλικό σχολείο, το επίπεδο της εκπαίδευσης ήταν πολύ καλό, άρα είναι φυσικό τα γαλλικά να είναι η γλώσσα μου, όπως και των γονιών και των παππούδων μου. Μετά την ανεξαρτησία της Αλγερίας, το Σύνταγμά μας προβλέπει ότι εθνική γλώσσα είναι τα αραβικά, αλλά ακόμη και σήμερα τα γαλλικά χρησιμοποιούνται ευρέως».
• Βορράς και Νότος. «Ποτέ δεν ήταν μαζί Βορράς και Νότος, δεν είχαν τον ίδιο πολιτισμό, ήταν διαφορετικοί, ανεξάρτητοι. Βεβαίως μπορεί να πει κάποιος ότι σήμερα οι διαφορές έχουν μεγαλώσει. Περνάμε μια περίοδο βίαιης σύγκρουσης που θα ενταθεί, είναι δύσκολο να την βάλεις σε ένα κανάλι. Ηδη από την εποχή των Σταυροφοριών υπήρχε ένα κύμα οριενταλιστών, οι οποίοι πήγαν στον Νότο, στην πηγή των θρησκειών, και έδωσαν στους Ευρωπαίους μια εξιδανικευμένη εικόνα της Ανατολής, η οποία δεν είχε σχέση με την πραγματικότητα. Από την άλλη, οι μετανάστες που στον Βορρά δούλευαν στα εργοστάσια της Γαλλίας, της Γερμανίας ήταν ξεκομμένοι από τους Ευρωπαίους γύρω τους και μετά γύριζαν στην πατρίδα τους για να πεθάνουν».
• Θρησκείες. «Δεν νομίζω ότι η θρησκεία μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα για τον άνθρωπο, γιατί δεν τον αφήνει να ανοίξει ένα δρόμο για το μέλλον. Αυτό που βοηθάει τον άνθρωπο είναι η ελευθερία και η υπαρξιακή αναζήτηση. Κάθε θρησκεία που απαγορεύει την υπαρξιακή αναζήτηση κάνει τον άνθρωπο πρόβατο. Το Ισλάμ αυτό που δίνει στον απλό πιστό είναι μια υποταγμένη ζωή και την υπόσχεση πως όταν πεθάνει θα έχει 72 παρθένες στον Παράδεισο και ένα ποτάμι με κρασί και μέλι».
• Ειρηνικές εκδοχές του Ισλάμ. «Οταν το Ισλάμ είναι στην εξουσία δημιουργείται μια κατάσταση ήρεμη, όπου οι άνθρωποι μπορούν να ζήσουν απλά και όμορφα, αλλά είναι τελικά αυτή η ηρεμία και η ειρήνη που αναζητά ο άνθρωπος; Για παράδειγμα, στο Μαρόκο και την Αλγερία όλα πάνε καλά, αλλά το τίμημα για τους ανθρώπους είναι η ελευθερία τους. Στην έκφραση της σεξουαλικότητάς τους, στη γυναίκα που θεωρείται β’ κατηγορίας πολίτης, σε όλα αυτά που είναι πιο σημαντικά για την ανθρώπινη ύπαρξη».
• Γαλλία. «Σήμερα στη Γαλλία δεν τίθενται τα σωστά ερωτήματα. Για παράδειγμα, τι ζητάει ένας Γάλλος μουσουλμάνος; Να χρησιμοποιήσει το Ισλάμ για να μπορέσει να εκφράσει την αντίθεσή του στην παλιά αποικιοκρατική πολιτική των Ευρωπαίων;
Θέλει ένα Ισλάμ που να σέβεται τα ήθη και τα έθιμα στη γειτονιά του; Αυτά είναι ερωτήματα που δεν έχουν θέσει οι Γάλλοι στους εαυτούς τους και όταν δεν θέτεις σωστά ερωτήματα, για να έχεις και σωστές απαντήσεις, η κατάσταση μπορεί να παρεκτραπεί».
• Ευρώπη και Ισλάμ. «Θεμελιώδης ερώτηση είναι ποιος κυβερνάει το Ισλάμ, όχι ποιος μπορεί να κυβερνήσει τον κόσμο. Οι Σαουδάραβες λένε “εμείς κυβερνάμε, επειδή εδώ γεννήθηκε η θρησκεία”, επειδή έχουν λεφτά. Οι Ιρανοί λένε “μόνο εμείς υπερέχουμε επειδή είμαστε σιίτες”- από το 1,5 δισεκατομμύριο μουσουλμάνων το 15% είναι σιίτες.
Οι Τούρκοι λένε “το Ισλάμ είναι δικό μας, γιατί ο τελευταίος χαλίφης ήταν Οθωμανός». Αρχικά στην Τουρκία υποστηρίχτηκε το μετριοπαθές Ισλάμ για να είναι αρεστό στην Ευρώπη, ωστόσο τώρα γίνεται πιο ριζοσπαστικό. Υπάρχουν ήδη 50 εκατ. στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Αν προσθέσουμε και τα 80 εκατ. των Τούρκων -αν η χώρα μπει στην Ενωση- τότε η Τουρκία θα μπορούσε να κρατάει τα ηνία.
Μέχρι τώρα οι οπαδοί του Ισλάμ έβγαζαν τα μάτια μεταξύ τους, όμως εδώ και 30 χρόνια υπάρχει ένα καινούργιο φαινόμενο, το Ισλάμ της Ευρώπης που συνειδητοποιεί ξαφνικά τη δύναμή του και δεν έχει ανάγκη το Ιράν, τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, ενώ πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η Γαλλία του Σαρκοζί, η Γερμανία της Μέρκελ, θέλησαν να εκμεταλλευτούν αυτήν την κατάσταση».
• Ακροδεξιά. «Δεν θεωρώ συγκλονιστικό αυτό που συμβαίνει στη Γαλλία, την Ολλανδία με την άνοδο της Ακροδεξιάς. Οι χώρες είναι σαν ένα μεγάλο καράβι που συνεχίζει την πορεία του. Αλλωστε, πολιτισμικά η Ευρώπη είναι συνυφασμένη με τη συναίνεση».
