Τα αρχαία μυστικά ενός αυτοκινητόδρομου

Ενα μοναδικό για τα δεδομένα της Μακεδονίας νεκροταφείο της δεύτερης χιλιετίας π.Χ. ήρθε στο φως από τις αρχαιολογικές ανασκαφές που γίνονται στον Πλαταμώνα. Είναι μια… παράπλευρη ωφέλεια του υπό κατασκευή αυτοκινητόδρομου Μαλιακός-Κλειδί, που αναμένεται να δοθεί στην κυκλοφορία στο τέλος του 2015.

Η σωστική ανασκαφή, που διενεργεί η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πιερίας, ανακάλυψε στις όχθες του ρέματος Ξυδιά, στην τοποθεσία Πηγή Αρτέμιδας, 19 κιβωτιόσχημους τάφους με πλούσια κτερίσματα καθώς και δύο αψιδωτά κτίρια που ανάγονται στην Υστερη εποχή του χαλκού (1600-1050 π.Χ.). Σπουδαιότερα θεωρούνται τα μνημειακά κτίρια, που πιθανότατα να ήταν κατοικίες. Είναι πρώτα και μοναδικά έως τώρα δείγματα οικιστικής ανάπτυξης που εντοπίζονται στη Μακεδονία για τη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο, σύμφωνα με την Σοφία Κουλίδου, αρχαιολόγο της ΚΖ΄ ΕΚΠΑ. Σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα αρχαιολογικά ευρήματα δίνουν πολύτιμες πληροφορίες για τις συνήθειες των ανθρώπων αλλά και τις κοινωνικές δομές της εποχής, ενώ πιστοποιούν ότι η ευρύτερη περιοχή του μακεδονικού Ολυμπου διατηρούσε ευρύτατες σχέσεις με τον θεσσαλικό και ευβοϊκό πολιτισμό.

Ιχνη τάφων είχαν εντοπιστεί κατά την κατασκευή της νέας σιδηροδρομικής γραμμής στην ευρύτερη περιοχή του Πλαταμώνα. Τα έργα όμως για τον αυτοκινητόδρομο για τις νέες σήραγγες στα Τέμπη αποκάλυψαν όλους τους τάφους στους οποίους υπήρχαν αγγεία, χειροποίητα και τροχήλατα, που ακολουθούν τον μυκηναϊκό ρυθμό. Βρέθηκαν επίσης χάλκινοι κρίκοι, οστέινες χάνδρες, πήλινα «σφονδύλια», χάλκινα μαχαίρια και ένας σφραγιδόλιθος. Ορισμένοι από τους τάφους είχαν ιδιαίτερα μικρό μέγεθος, στοιχείο που παραπέμπει σε παιδικούς ενταφιασμούς.

Στην ίδια θέση βρέθηκαν τα δύο αψιδωτά κτίρια, που φέρουν μνημειακούς τοίχους οι οποίοι πιθανόν να αποτελούν τμήμα περίβολου σε αστικό χώρο. Στο ένα κτίριο βρέθηκαν τα λίθινα θεμέλια, μήκους περίπου 10 μέτρων. Από τα υπόλοιπα ευρήματα οι αρχαιολόγοι συνάγουν το συμπέρασμα ότι οι τοίχοι είχαν κατασκευαστεί από πλιθιά. Σε μεσοτοιχία βρέθηκε πρόσθετο κτίσμα, επίσης ορθογώνιο, στο οποίο είναι εμφανής η θέση των πασσάλων που στήριζαν τη στέγη. Στο εσωτερικό του μικρού κτιριακού συγκροτήματος εντοπίστηκαν πήλινες χρηστικές κατασκευές, πολλά αγγεία μυκηναϊκού ρυθμού. Στην εξωτερική πλευρά ήρθαν στο φως δυο πιθάρια.

Τα λίθινα θεμέλια εντοπίστηκαν και στο γειτονικό κτίριο. Το ιδιαίτερο στοιχείο του είναι οι δύο μνημειακοί περίβολοι, που διασώζονται σε πολύ καλή κατάσταση, αλλά δεν έχει ώς τώρα διευκρινιστεί η χρήση τους.

Οι αρχαιολόγοι, σε συνεργασία με το αρμόδιο υπουργείο Υποδομών και την κοινοπραξία του αυτοκινητόδρομου, σχεδιάζουν να μεταφέρουν τα σημαντικά ευρήματα στο αρχαιολογικό πάρκο Λειβήθρων. Στον ίδιο χώρο προβλέπεται να φιλοξενηθούν και να εκτεθούν σε μόνιμη βάση όλες οι αρχαιότητες που ήρθαν στο φως στην ευρύτερη περιοχή του μακεδονικού Ολυμπου.