Ενας μαγικός storyboard artist στον χώρο του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου

Χαρισματική προσωπικότητα και δεινός σχεδιαστής ο Γιώργος Τασιούλας (1970-2021), ο Tass, όπως υπέγραφε τα έργα του, λάτρεψε τις ταινίες και τις μουσικές τους, το σχέδιο, τα κόμικς, τη δημιουργική φάση της παραγωγής των ταινιών. Ιδιοφυής καλλιτέχνης εκ φύσεως, αυτοδίδακτος, αποφάσισε εκ πεποιθήσεως να μη φοιτήσει στη Σχολή Καλών Τεχνών του Μονάχου, ούτε και της Αθήνας, όπου είχε γίνει δεκτός.

Ούτε όμως και στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου είχε περάσει με υποτροφία. Συνέχισε να κάνει εκείνο που του άρεσε πάρα πολύ. Να βλέπει σινεμά, να ακούει σάουντρακ, να συζητάει, να σχεδιάζει με πενάκια και χρώματα τα όνειρα και τους εφιάλτες του, κόμικς, storyboard, αφίσες, τίτλους, concept design και artwork για ταινίες μικρού και μεγάλου μήκους.

Να δημιουργεί το σύμπαν του Tass. Η αφοσίωσή του στον χώρο της εικόνας και του κινηματογράφου,οι εξαιρετικές δουλειές που δημιούργησε για ταινίες-ορόσημα στις συνεργασίες του με σκηνοθέτες, κυρίως της νέας γενιάς αλλά και τον Νίκο Νικολαΐδη, τον αναδεικνύουν στον πρώτο αναγνωρισμένο Ελληνα καλλιτέχνη του storyboard.

Εκείνης της τέχνης, δηλαδή, που προηγείται της ταινίας και αποτυπώνει με σκίτσα επί χάρτου τα πλάνα της, χτίζει την ατμόσφαιρα, δίνει προοπτικές, δημιουργεί νέες διαστάσεις και ιδέες, γλιτώνει τον σκηνοθέτη και το συνεργείο από περιττές περιπέτειες.

Στην εξαιρετική ολοκαίνουργια δίγλωσση έκδοση «The Tass Book| The Art of Storyboard»- «η Τέχνη του Storyboard – Ενα βιβλίο για τον Γιώργο Τασιούλα», που παρουσιάζουν από κοινού το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και η εταιρεία παραγωγής Marni Films, σε επιμέλεια της δημοσιογράφου Εφης Παπαζαχαρίου και του σκηνοθέτη Χρήστου Χουλιάρα, στενού φίλου και συνεργάτη του, ο αναγνώστης ανακαλύπτει τον καλλιτέχνη δημιουργό και μαθαίνει για τη σχέση του stroryboard με τα κόμικς και το σινεμά.

Η «Εφ.Συν.» σήμερα δημοσιεύει εικόνες και αποσπάσματα από το βιβλίο του Tass (παρουσιάζεται επίσημα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου στις 10/11) τον οποίο οι άνθρωποι του χώρου γνωρίζουν από ελάχιστα έως πολύ καλά, όχι όμως και το ευρύ κοινό.

Ο Tass δεν έδινε συνεντεύξεις, δεν πρόβαλε τη δουλειά του, δεν επεδίωκε τη δημοσιότητα. Η βιαστική οριστική του αποχώρηση, στις 23 Απριλίου 2021 σε ηλικία 51 ετών, δημιούργησε την επιθυμία ή την ανάγκη σε φίλους και συνεργάτες του, να προχωρήσουν στην έκδοση του βιβλίου προκειμένου να μιλήσουν για το έργο του, να διαδοθεί κυρίως στους νεώτερους, αλλά και να γίνει γνωστή η παραμελημένη στη χώρα μας τέχνη του storyboarding, που ακολουθείται στη διεθνή κινηματογραφική παραγωγή εδώ και δεκαετίες. Σκορσέζε, Σπίλμπεργκ, Λούκας, Ρίντλεϊ Σκότ, Τζόελ και Ιθαν Κοέν, Κάμερον, Κρίστοφερ Νόλαν βλέπουν στο χαρτί καρέ καρέ τις σκηνές που γυρίζουν.

Μανιώδης αυτής της τέχνης ήταν ο Αλφρεντ Χίτσκοκ. Τα storyboards που δημιουργούσε για τις ταινίες του υπήρξαν υποδειγματικά στην ιστορία του σινεμά. Κατέγραφε πλάνο πλάνο κάθε σκηνή. Περιττό να πούμε ότι στο «Ψυχώ», η σκηνή στο ντους, είναι σχεδιασμένη από τον διάσημο designer της εποχής Αμερικανό Saul Bass (1920 – 1996).

Η πρώτη επαγγελματική επαφή του Γιώργου Τασιούλα με τον κινηματογράφο ήταν στα γυρίσματα της ταινίας του Νίκου Νικολαΐδη «Θα σε δω στην Κόλαση, αγάπη μου» (1999), όπου δούλεψε ως β’ βοηθός σκηνοθέτη και δημιούργησε την αφίσα της ταινίας, ενώ είχε ξεκινήσει τη Σχολή Σταυράκου. Η στενή τους συνεργασία συνεχίστηκε και στην επόμενη ταινία, «Ο χαμένος τα παίρνει όλα» (2002), καθώς σχεδίασε τα storyboards και δούλεψε στη σκηνογραφική ομάδα δίπλα στη Μαρί-Λουίζ Βαρθολομαίου, σκηνογράφο, ενδυματολόγο, παραγωγό, γυναίκα της ζωής του Νίκου Νικολαΐδη και συνεργάτιδά του, βραβευμένη στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης για όλες τις δουλειές της στις ταινίες του.

«[…] αυτό που μου έχει μείνει από τον Tass ήταν το πλανάρισμα, η ματιά του, η θέση του ήρωα στο σκίτσο, όπως π.χ. εκεί που ο Αγγελάκας πυροβολεί στο τέλος της ταινίας (σ.σ. εννοεί στο «Χαμένος τα παίρνει όλα») ή πετάει την άσπρη σκόνη στον αέρα… έμοιαζε λες κι είχαν συμφωνήσει με τον Νίκο να γυριστούν οι σκηνές του storyboard όπως τις είχε σχεδιάσει ο Tass… το οποίο σημαίνει ότι θα γινόταν μεγάλος σκηνοθέτης, εκτός από ζωγράφος, μοντέρ, σκηνογράφος και υπέροχος φίλος! Μου λείπει ο Tass με τις μουσικές του… μας λείπουν οι καλοί φίλοι με όραμα και τρέλα!» γράφει η Βαρθολομαίου.

Storyboards είχε κάνει επίσης ο Tass για τις ταινίες: «Σκηνοθετώντας την κόλαση» και «DreamToy» του Χρήστου «Μάνσον» Χουλιάρα, «Τετάρτη 04:45» του Αλέξη Αλεξίου, «Νορβηγία» του Γιάννη Βεσλεμέ, «Interruption» του Γιώργου Ζώη, «Μαριονέτες» του Παντελή Καλατζή, «Largo» του Στέργιου Πάσχου, «Cosmic Candy» της Ρηνιώς Δραγασάκη, «Ο γιος της Σοφίας» της Ελίνας Ψύκου, «Digger» του Τζώρτζη Γρηγοράκη. Ανάμεσα στις τελευταίες δουλειές του ήταν τα storyboard για τις τηλεοπτικές σειρές «42°C» και «Καρτ Ποστάλ» και για τις ταινίες «Αγαπούσε τα λουλούδια περισσότερο» του Γιάννη Βεσλεμέ και «Dodo» του Πάνου Χ. Κούτρα.

«Ηρθε για πρώτη φορά σπίτι μου στα Εξάρχεια ένα απόγευμα που έπεφταν μολότοφ και τον είδα από το μπαλκόνι να περπατά ατάραχος ανάμεσα σε τρελαμένους κουκουλοφόρους νεαρούς. Ηταν ένας όμορφος μελαχρινός άνδρας στα 40 φεύγα» γράφει ο σκηνοθέτης Πάνος Χ. Κούτρας. «[…] Καθώς του μιλούσα για την ταινία και για την κάθε σκηνή ξεχωριστά, με το ένα χέρι σχεδίαζε σχεδόν τυφλά πάνω στα χαρτιά ενός μπλοκ. Πού και πού με κοίταζε με ένα βλέμμα διαπεραστικό και ένα αινιγματικό χαμόγελο. Δεν καταλάβαινα αν του άρεσαν αυτά που του έλεγα ή όχι -αυτός συνέχιζε να σκιτσάρει…

»Οταν τελειώσαμε αυτό το πρώτο ραντεβού, του ζήτησα αν μπορώ να δω τι έκανε όλη αυτή την ώρα. Μου είπε πως κανονικά δεν είναι για να τα δω, πως είναι οι σημειώσεις του και με ένα ελαφρύ πονηρό χαμόγελο μου έδωσε το μπλοκ. Πρέπει να φάνηκε από το πρόσωπό μου η έκπληξη και ο θαυμασμός. Τα σκίτσα του και οι σημειώσεις ήταν συναρπαστικά. Ιδιοφυή! Τον κοίταξα, με κοίταξε και κατάλαβα πως το ήξερε. Κατάλαβα πως κατάλαβε πόσο τα θαύμασα. Ηταν και η στιγμή που συνεννοηθήκαμε βαθιά».

Το εντυπωσιακό και μεγάλο σε όγκο έργο του Γιώργου Τασιούλα αναδεικνύεται ιδανικά στο βιβλίο από τον σχεδιαστή Γιάννη Καρλόπουλο. Στις σελίδες κυριαρχούν τα έργα του καλλιτέχνη, storyboards, σχέδια και σκίτσα έγχρωμα και ασπρόμαυρα, σελίδες από ημερολόγια, χειρόγραφες σημειώσεις. Σε μια αποσπώμενη σελίδα ο αναγνώστης διαβάζει το χειρόγραφό του (όλο και πιο σπάνια βλέπουμε γραφικούς χαρακτήρες) που περιγράφει το όνειρό του στις 13/3/2006.

«Είχε κάνει τρόπο ζωής αυτό που ήθελε πάντα στη ζωή του. Αφιέρωνε πλέον όσο χρόνο ήθελε –και ήταν πολύς– σε αυτό που του έδινε δημιουργική δύναμη. Τον κινηματογράφο. Ολες οι ιδέες του ήταν αφιερωμένες στην κινούμενη εικόνα. Είχε μάθει να δίνει σχήμα και μορφή στις καλές ιδέες του και διέθετε όλα τα εφόδια και όλο το ταλέντο του κόσμου για να τις σχηματίσει όπως ακριβώς ήθελε. Το ήξερε αυτό πολύ καλά. Ηταν σίγουρος για τις ικανότητές του. Εχω περάσει πολλές ώρες παρακολουθώντας τον με τα μολύβια του και ένα κομμάτι χαρτί να παλεύει για ιδέες που είχε στο μυαλό του, για τις οποίες πάντα αμφέβαλε και πάντα πάσχιζε να τις σχηματοποιήσει, νευριάζοντας πολλές φορές με τη θολούρα που σκέπαζε την τέλεια απεικόνισή τους» γράφει Βασίλης Κουτσουνάκης.

Ο στενός φίλος του και πρόεδρος της «σαουντρακικής κοινότητας» που είχαν στήσει μαζί και με τον επίσης στενό φίλο Χρήστο «Μάνσον» Χουλιάρα, σκιαγραφεί την πολυσχιδή προσωπικότητά του, μεταφέρει στιγμιότυπα από έντονες συζητήσεις, κουβέντες για σάουντρακ, διαφωνίες. «Το πιο συναρπαστικό στοιχείο της προσωπικότητας του Γιώργου δεν ήταν τόσο η αφοσίωση και η δημιουργικότητά του ως άνθρωπος του κινηματογράφου, αλλά η σπάνια διαλεκτική του δεινότητα…».

Ο συγγραφέας και σεναριογράφος κόμικς Δημήτρης Βανέλλης ασχολείται με το εικαστικό σύμπαν του καλλιτέχνη, το πηγαίο ζωγραφικό ταλέντο του και τη σχέση του με το κόμικς. Για πρώτη φορά σε ελληνική έκδοση γίνεται αναφορά στο ίδιο το storyboard ως τέχνη και στον ρόλο του στον ελληνικό κινηματογράφο μέσα από κείμενα της καθηγήτριας στο Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου Εύης Σαμπανίκου και του σκηνοθέτη και προέδρου του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου Μάρκου Χολέβα, αντίστοιχα.

Επίσης γράφουν οι σκηνοθέτες Αλέξης Αλεξίου, Γιάννης Βεσλεμές, Χρήστος Χουλιάρας και η δημοσιογράφος Εφη Παπαζαχαρίου.

«Εργόχειρο αγάπης και εκτίμησης» χαρακτηρίζει την έκδοση η Ελίζ Ζαλαντό «για το σπουδαίο έργο και την πολυσχιδή προσωπικότητα του Γιώργου Τασιούλα». Η διευθύντρια του φεστιβάλ αναφέρει ότι η τέχνη του storyboarding είναι «σύνθετη, συναρπαστική», αλλά «παραμελημένη στη χώρα μας» παρότι λειτουργεί «ως θεμέλιο και ραχοκοκαλιά για κάθε κινηματογραφική κατασκευή».

«Ευελπιστούμε ότι το έργο αυτού του εξαιρετικού καλλιτέχνη, storyboarder και λάτρη του σινεμά, συγκεντρωμένο κατά ένα μεγάλο μέρος σε αυτόν τον τόμο, θα αποτελέσει πηγή έμπνευσης για τα νέα ταλέντα που ακολουθούν τους ίδιους ανήσυχους δρόμους», συμπληρώνει από την πλευρά της Marni Films, η παραγωγός Θεοδώρα Βαλεντή.

Τον συντονισμό της έκδοσης ανέλαβε η Γκέλυ Μαδεμλή, συντονίστρια των εκδόσεων του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και στον σχεδιασμό της συνεργάστηκε η Βιργινία Χριστάκου (Karlopoulos & Associates).

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Το βιβλίο θα παρουσιαστεί στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, την Παρασκευή 10 Νοεμβρίου, στο «Πράσινο Δωμάτιο» του «Ολύμπιον», στις 12 το μεσημέρι.