Δεν είναι και τόσο μακριά η 18η Σεπτεμβρίου που οι «Νύχτες Πρεμιέρας», το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας, θα ξεκινήσουν μια ξεχωριστή, επετειακή διοργάνωση.
Στην 25η χρονιά τους, χορτασμένες από επιτυχία αλλά με ανεξάντλητη όρεξη για αλλαγές και ανακαλύψεις, οι «Νύχτες Πρεμιέρας» έχουν ήδη αρχίσει να αποκαλύπτουν κομμάτια του προγράμματός τους, που θα ανακοινωθεί ολοκληρωμένο στις 11 Σεπτεμβρίου. Ξένο και ελληνικό, αφού το δεύτερο είναι πάντα υψηλού επιπέδου – ποιος Ελληνας σκηνοθέτης δεν θα ‘θελε να κάνει η ταινία του την πρεμιέρα της ενώπιον του ανήσυχου κοινού του αθηναϊκού φεστιβάλ; Ενώ και το ειδικό διαγωνιστικό τμήμα για τις μικρού μήκους ταινίες, με ζωή γύρω στα δέκα χρόνια, όλο και πιο σημαντικό γίνεται – φέτος οι συμμετοχές ξεπέρασαν και τον περσινό αριθμό-ρεκόρ (244) φτάνοντας τις 311.
Η Κριτική Επιτροπή είναι εξαιρετική. Πρόεδρος η παραγωγός Αμάντα Λιβανού και μέλη οι Λίνα Νικολακοπούλου (στιχουργός), Χρήστος Βούπουρας (σκηνοθέτης), Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου (ηθοποιός) και Δημήτρης Βραχνός (διευθυντής προγράμματος στον σταθμό «Μελωδία»).
Ας σταθούμε όμως σήμερα σε μία και μόνη ταινία, ένα ντοκιμαντέρ, που περιμένουμε πώς και πώς να το δούμε (στις ΗΠΑ βγήκε ήδη, ενώ γρήγορα θα βγει και στη Μ. Βρετανία). Στην Κίνα είναι αμφίβολο αν θα προβληθεί ποτέ, αφού είναι από αυτές τις ταινίες που κάνουν τζιζ και το καθεστώς τις εξαφανίζει εν ριπή οφθαλμού. Γιατί αφορά ένα από τα πιο δύσκολα και επικίνδυνα κεφάλαια της πρόσφατης κινεζικής ιστορίας, όχι τη σφαγή στην πλατεία Τιεν Αν Μεν ή την Πολιτιστική Επανάσταση, όχι, αλλά ένα πρωτοφανές και αμφιλεγόμενο (γιατί πολλοί το επικροτούσαν) πολιτικό μέτρο, που διατηρήθηκε πάνω από τρεις δεκαετίες, σήμερα έχει καταργηθεί, αλλά εξακολουθεί να παραμένει ταμπού.
Η γνωστή Κινέζα ντοκιμαντερίστρια Νανφού Ουάνγκ αποφάσισε με χίλια ζόρια και κινδύνους να καταγράψει στην ταινία «One child nation» («Το έθνος του ενός παιδιού») τι σήμαινε για την Κίνα και κυρίως για τις γυναίκες και τα κοριτσάκια η απόφαση του κράτους να απαγορεύσει το 1979 την απόκτηση δεύτερου παιδιού, σε μια προσπάθεια να ελέγξει την αύξηση του πληθυσμού.
Το μέτρο διατηρήθηκε μέχρι το 2015, που επετράπησαν τα δύο παιδιά, ενώ κατά καιρούς μικροαλλαγές και εξαιρέσεις θεσπίζονταν, όπως η ανατριχιαστική άδεια δεύτερης τεκνοποιίας εάν το πρώτο παιδί ήταν κορίτσι!
Μέχρι τότε γύρω στα 2 εκατομμύρια κοριτσάκια-βρέφη εγκαταλείφθηκαν στους δρόμους και κατέληξαν σε ορφανοτροφεία ή υιοθετήθηκαν από δυτικές οικογένειες. Η ίδια η Νανφού Ουάνγκ, πάντως, αν και πρώτο παιδί μιας φτωχής αγροτικής οικογένειας, απέκτησε έναν αδελφό, αλλά έζησε όλη την παιδική της ζωή θεωρώντας το μέτρο κάτι φυσιολογικό, κανείς γύρω της δεν τολμούσε να το αμφισβητήσει, απλώς εκτρώσεις, στειρώσεις και… παιδιά πεταμένα σε καλάθια ήταν στο ημερήσιο πρόγραμμα.
Η σπουδαγμένη στις ΗΠΑ σκηνοθέτις αποφάσισε να γυρίσει το ντοκιμαντέρ όταν έμεινε έγκυος. «Θυμάμαι πόσο προστατευτική ένιωσα για το αγέννητο παιδί μου», λέει στην «Γκάρντιαν». «Τότε μόνο άρχισα να σκέφτομαι τις άλλες γυναίκες στην Κίνα, που κάποτε δεν μπορούσαν να προστατεύσουν το παιδί τους, που ζούσαν κάθε μέρα με τον φόβο τι θα συνέβαινε με την εγκυμοσύνη τους». Ξεκίνησε την τεράστια σε εύρος έρευνά της κρυφά, με χίλιες προφυλάξεις, με έναν δικηγόρο πάντα έτοιμο να τη βοηθήσει, με ένα κινητό με GPS στην περίπτωση που κάποιος φρόντιζε να εξαφανίσει τα ίχνη της.
Στην αρχή μίλησε με τη μητέρα της και μετά με πάρα πολλές γυναίκες σε όλη την Κίνα. Θυμός και αγανάκτηση την κυρίευσαν για μια ολόκληρη γενιά, που υπέμεινε το μέτρο ή που το στήριξε «στενόμυαλα», όπως λέει. Σήμερα, όμως, δηλώνει ότι κατανόηση και συμπάθεια γεννήθηκαν σιγά σιγά μέσα της. «Δεν ξέρω πια τι θα έκανα εγώ αν ήμουν στη θέση αυτών των γυναικών. Είχαν ζήσει όλη τη ζωή τους σε μια κοινωνία που απέτρεπε ή τιμωρούσε τους πολίτες που είχαν ανεξαρτησία σκέψης». Ηθελε, όμως, «να ξαναγράψει την αφήγηση, να αντικρούσει τα επιχειρήματα του καθεστώτος ότι το μέτρο είχε θετικά αποτελέσματα, που μέχρι και στη Δύση είχαν πέραση».
Για την ώρα δεν έχει προβλήματα με την κινεζική κυβέρνηση. Μια λογοκρισιούλα, όμως, ήδη τη γνωρίζει. Τον Ιανουάριο, που η ταινία έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του Σάντανς, η σελίδα της έπεσε αμέσως από το κινεζικό IMDB. Ενώ όταν κέρδισε το Βραβείο της Επιτροπής για το καλύτερο ντοκιμαντέρ, οι Κινέζοι ανέφεραν όλα τα βραβεία του περίφημου φεστιβάλ εκτός από το δικό της.
Δεν χάνει, όμως, την ψυχραιμία της. «Το “One child nation” δείχνει τι συμβαίνει όταν μια κυβέρνηση αφαιρεί από τις γυναίκες το δικαίωμα να ελέγχουν το σώμα τους. Δυστυχώς, δεν είναι μόνο η Κίνα. Στις ΗΠΑ οι γυναίκες ολοένα και λιγότερο μπορούν να αποφασίσουν μόνες τους αν θα κάνουν παιδί, αλλά και να υπερασπιστούν την υγεία τους».
? Info: Μεγάλος χορηγός είναι η COSMOTE TV. Πληροφορίες στις ιστοσελίδες: www.cinemagazine.gr | www.aiff.gr Το 25ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας πραγματοποιείται υπό την αιγίδα και με την οικονομική ενίσχυση του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.
