Ο Οδυσσέας βγήκε στο Καρνάγιο της Καβάλας

«Είμαι ο Οδυσσέας, ο γιος του Λαέρτη… Πατρίδα μου, η ξεχωριστή Ιθάκη»

Ο Οδυσσέας, λίγο πριν φτάσει στην Ιθάκη, βγαίνει καραβοτσακισμένος μέσα από τη θάλασσα στο νησί των Φαιάκων, στο Καρνάγιο. Τον υποδέχεται η Ναυσικά. Στο παλάτι οργανώνουν γιορτή για τον άγνωστο ξένο. Και ο Οδυσσέας, στο άκουσμα του τραγουδιού «Ο γυρισμός του ξενιτεμένου», λυγίζει.

Από απόψε μέχρι και τις 21 Αυγούστου ο ομηρικός ήρωας θα διηγείται τις θαλασσοδαρμένες περιπέτειές του στο Καρνάγιο της Καβάλας. Είναι η παράσταση «Οδυσσέας, ο ήρωας της καρτερίας» σε σκηνοθεσία Θοδωρή Γκόνη, με τον Αρη Λεμπεσόπουλο στον ρόλο του Οδυσσέα, που παρουσιάζεται από το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας στο Φεστιβάλ Φιλίππων.

«Οταν τα πράγματα δεν είναι και τόσο εύκολα, όταν αρχίζουν τα δύσκολα να γίνονται γοητευτικά, τότε κανείς είναι καταδικασμένος να τρέξει στην πηγή» λέει ο Θοδωρής Γκόνης:

«Τρέχει στην ποίηση, τον Ομηρο, την Οδύσσεια, στον Οδυσσέα, ήρωα της καρτερίας, στον άνθρωπο που μας διδάσκει με τον καλύτερο τρόπο την τέχνη της επιβίωσης. Ετσι λοιπόν, φέτος το καλοκαίρι –ένα πολύ δύσκολο καλοκαίρι για πολλούς και διάφορους λόγους– σκεφτήκαμε την Οδύσσεια, ή μάλλον αυτή η μεγάλη δυσκολία μάς υπέδειξε, μας επέβαλε το θέμα. Μας έστειλε σ’ αυτήν με συστατική επιστολή υπογεγραμμένη από την ανάγκη, γιατί όταν η ζωή, ο δρόμος και η ανάγκη αναλαμβάνουν το ρεπερτόριο και τη διανομή, η σκηνή και το θέατρο παραμερίζουν διακριτικά. Από τη ζωή ζητήσαμε βοήθεια και ήρθε ο Οδυσσέας μέσα από τη θάλασσα, βγήκε στο Καρνάγιο σαν παλιός ναυτικός, σαν σημερινός ναυαγός, σαν φαλαινοκυνηγός στάζοντας φρέσκο κατράμι. Μας άκουσε να τραγουδάμε το τραγούδι του, την επιστροφή του ξενιτεμένου, και δακρυσμένος μας πλησίασε, μας φανερώθηκε, έπαψε να κρύβεται, είπε το όνομά του, μας αφηγήθηκε, τραγούδησε την ιστορία του, τις περιπέτειές του. Γιατί είναι γνωστή η συνήθεια των Ελλήνων να διηγούνται τραγουδιστά την ιστορία τους».

Ο πόλεμος, οι ενάντιοι άνεμοι, τα βάσανα του γυρισμού, ο θυμός ενός μεγάλου θεού, όλα αυτά, περασμένα αλλά όχι ξεχασμένα, ρίχνουν ακόμα τη σκιά τους στο παρόν, τη διήγηση, τον πόθο για ακρόαση. Ο Οδυσσέας ακούει τη φήμη του, τα έργα του τα δοξασμένα να τέρπουν τους ανθρώπους. Δεν αντέχει πια να κρύβεται. Η δόξα του έχει φτάσει στα ουράνια. Ο Οδυσσέας παίρνει τη ράβδο, το «κατευθυντήριο νήμα», από το χέρι του Δημόδοκου και γίνεται ο ίδιος αφηγητής, αοιδός, ραψωδός και, τέλος, ο Ομηρος.

Ως σκηνικό χρησιμοποιείται ο φυσικός χώρος ενός από τα ελάχιστα εναπομείναντα καρνάγια της χώρας και ως μουσικά όργανα οι φωνές μιας ομάδας ντόπιων τραγουδιστών. Οι θεατές καλούνται να γίνουν και οι ίδιοι μέρος μιας σύγχρονης Οδύσσειας που συμβαίνει όχι απέναντι αλλά ανάμεσά τους.

«Ο Οδυσσέας, ο ήρωας του μυαλού, χρησιμοποιεί τη γλώσσα, προτιμάει τη γνώση και όχι τη βία για να επιβληθεί» λέει ο Θοδωρής Γκόνης. «Είναι έτοιμος να υποστεί χίλιες δυο ταπεινώσεις, ξεπεσμούς, πείνα, γύμνια -αυτό κι αν είναι ηρωισμός. Προτιμάει την επιστροφή στην πατρίδα, στον εαυτό του, αρνούμενος τη θεϊκή ιθαγένεια, την αθανασία, περιφρονεί τη θεά για χάρη της γυναίκας του, της πατρίδας, του σπιτιού του. Δεν ενδιαφέρεται για μια δίχως νόημα μακαριότητα, ποθεί τον γυρισμό στην Ιθάκη, στο λιμάνι του Φόρκυνα. Κυρίαρχος -πάνω απ᾽ όλους και απ’ όλα- στέκει ο Νόστος, ξανοίγεται σε καινούργια βάσανα, σε νέες φουρτούνες και καραβοτσακίσματα. Βγαίνει λοιπόν στο Καρνάγιο, εκεί χτίζει τη σχεδία του για τη μεγάλη επιστροφή κι εμείς το σχέδιό μας για την παράσταση. Ξυλόκαρφα, δοκάρια, στραβόξυλα, τρυπάνια, κατάρτια, σχοινιά, σαβούρα, χοντρόπανα από τον αργαλειό δύο θεών, της Κίρκης και της Καλυψώς, συναντιούνται, μπερδεύονται με τα λόγια του Ομήρου, τις κραυγές του Κύκλωπα, τα τραγούδια των Σειρήνων, τους ανέμους του Αιόλου, τα σκοτάδια και τις σκιές του Κάτω Κόσμου. Ξανοιγόμαστε στις μεγάλες θάλασσες, στις μεγάλες αναμνήσεις των ηρώων του Ομήρου, θεών και ανθρώπων».

Ο Θοδωρής Γκόνης και ο Αρης Λεμπεσόπουλος συνεργάζονται για τρίτη φορά. Μετά το ΔΗΠΕΘΕ Βορείου Αιγαίου και το «Φιντανάκι» του Παντελή Χορν (μια παράσταση που ανέβηκε σε ένα σπίτι στον κάμπο της Χίου) και μετά το ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου και το «Περλιμπλίν και Μπελίσα» του Λόρκα, σκηνοθέτης και ηθοποιός συναντιούνται ξανά χάρη στον Οδυσσέα.

Ο Αρης Λεμπεσόπουλος είναι ο θρυλικός ήρωας αλλά, στη διαδρομή για την ανάγκη της παράστασης αλλά και το γινάτι ενός μεγάλου θεού, μεταμορφώνεται, γίνεται πειρατής, ζητιάνος, εραστής, πολεμιστής ναυαγός, ξένος, Ομηρος, αοιδός και ραψωδός. Πλήρωμά του οι Ανδρέας Γεωργιάδης, Δημήτρης Σωτηρίου, Τάσος Παλαιορούτας, Κατερίνα Συμεωνίδου, Εύα Οικονόμου–Βαμβακά, Ματίνα Μέγκλα, Θεοδώρα Κυριακίδου και η χορωδία Προ–Νόμιον του Κώστα Κατιώνη.

? Info: Καρνάγιο Καβάλας. «Οδυσσέας, ο ήρωας της καρτερίας». Σκηνοθεσία: Θοδωρής Γκόνης. Κείμενο παράστασης: Κατερίνα Συμεωνίδου. Σκηνικά – Μουσική επιμέλεια: Ανδρέας Γεωργιάδης. Κοστούμια: Ματίνα Μέγκλα. Κίνηση: Δημήτρης Σωτηρίου. Φωτισμοί: Τάσος Παλαιορούτας. Ερμηνεία: Αρης Λεμπεσόπουλος. Αφήγηση: Εύα Οικονόμου-Βαμβακά και Δημήτρης Σωτηρίου. Συμμετέχουν: η Θεοδώρα Κυριακίδου και η Χορωδία Προ-Νόμιον υπό τη διεύθυνση του Κώστα Κατιώνη. 19-21 Αυγούστου.