Εθνικό Θέατρο: Οταν η «Ομόνοια» έφερε διχόνοια

Τα γεγονότα έχουν ως εξής: Το Εθνικό Θέατρο είχε ανακοινώσει ήδη από πέρυσι και το επανέλαβε μέσω της καλλιτεχνικής του διευθύντριας Αργυρώς Χιώτη και στη φετινή συνέντευξη Τύπου για το νέο πρόγραμμα πως η παράσταση του Πρόδρομου Τσινικόρη «Είναι αμαρτωλή; 3 μερόνυχτα στην Ομόνοια» θα πραγματοποιούνταν 22-24 Μαΐου. Δεν ήταν ακριβώς παράσταση, αλλά μια τριήμερη δράση με επίκεντρο τον χώρο γύρω από το Εθνικό (Κτίριο Τσίλλερ) στην Αγ. Κωνσταντίνου που εκτείνεται ώς την Ομόνοια, μια περιοχή που όσοι την περπατάμε γνωρίζουμε πως φέρει τη δική της ανθρωπογεωγραφία – και αυτός είναι ένας εύσχημος τρόπος να μιλήσουμε για την κρατική διαχείριση και εκμετάλλευση της πλατείας (πόσες φορές έχει γίνει και ξαναγίνει πια;!) και για το γεγονός ότι οι αρμόδιοι την αφήνουν υποβαθμισμένη, παρά την ιστορία της και τα ιστορικά κτίρια που την περιβάλλουν.

Μαρτυρίες

Η έρευνα από τον Πρόδρομο Τσινικόρη και τους συνεργάτες του κράτησε μήνες: έγινε επιτόπια καταγραφή γεγονότων, μαρτυριών, ιστοριών και προσωπικών αφηγήσεων από περίοικους και εργαζόμενους στην περιοχή. Η ιδέα ήταν να πραγματοποιηθεί εισαγωγικά αυτό το τριήμερο τώρα, με ομιλίες, διάλογο, ξεναγήσεις και performances, ώστε τον Οκτώβριο να γίνει η πρεμιέρα του έργου των Τσινικόρη-Αζά «Ομόνοια». Ως ιδέα ήταν πέρα από εξαιρετική: αναδείκνυε την αλήθεια της περιοχής, επανέφερε τη μνήμη και την ιστορική της αξία όσο και το σύγχρονο καθημερινό αποτύπωμα ενός αστικού τοπόσημου και έθετε μια σειρά από ερωτήματα: πώς έχει αλλάξει η πόλη, ποιο είναι το μέλλον του δημόσιου χώρου, σε ποιον ανήκει, πώς η ξενοδοχειακή ανάπτυξη έχει αλλάξει το τοπίο και όλα αυτά πέρα από στερεότυπα, μικροαστισμούς, εξιδανικεύσεις και νοσταλγικές αφηγήσεις. Δυστυχώς -και το λέμε: δυστυχώς!- είδαμε αυτή την ιδέα να υλοποιείται μόνο για λίγα λεπτά.

Την προηγούμενη Παρασκευή το απόγευμα, θα γινόταν η πρώτη προγραμματισμένη συζήτηση του τριημέρου των δράσεων, πάνω στην πλατεία Ομονοίας, με θέμα «Ομόνοια: αορατότητα, επιβίωση και δικαίωμα στην πόλη». Θα μιλούσαν οι Μάριος Ατζέμης (αναπληρωτής πρόεδρος του ΑΘΗΝΑ ΥΓΕΙΑ, ένας άνθρωπος που έχει δώσει τη δική του προσωπική μάχη με τον εθισμό και τα έχει καταφέρει), Αννα Κουρουπού (διευθύντρια Red Umbrella Athens), Μιχάλης Σαμόλης (πωλητής περιοδικού «Σχεδία» – που δεν ήταν παρών τελικά για λόγους υγείας), Τάσος Σμετόπουλος (ιδρυτής και συντονιστής των δράσεων δρόμου STEPS) και η Μίνα Φούντζουλα, αντιδήμαρχος Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

Ομιλίες

Η συζήτηση ξεκίνησε με μια ερώτηση προς όλους από τον συντονιστή, ηθοποιό και σκηνοθέτη Γιάννη Παναγόπουλο και μετά θα μιλούσαν ένας ένας. Ομως, μόνον οι πρώτοι δύο πρόλαβαν κάπως να μιλήσουν, καθώς μια μικρή ομάδα νέων παιδιών σταμάτησαν την εκδήλωση, καταγγέλλοντας τη συμμετοχή στις εκδηλώσεις της τριήμερης δράσης του Ισραηλινού ιδιοκτήτη του ξενοδοχείου Brown, καθώς και τη χρήση κάποιων χώρων του ξενοδοχείου για performances.

«Μας φώναζαν πως είμαστε δολοφόνοι και συνεργοί δολοφόνων» μας είπε η Αννα Κουρουπού. «Δεν υπήρχε καμία δυνατότητα διαλόγου. Δεν μας άφηναν. Ηδη είχαν ακυρωθεί οι performances στο Brown, και αυτό με είχε βρει σύμφωνη, αλλά τα παιδιά αυτά δεν ήθελαν να ακούσουν τίποτα. Εγώ δολοφόνος; Εγώ; Ο Μάριος Ατζέμης δολοφόνος; Ο Μάριος; Ξέρετε τι έχει περάσει αυτός ο άνθρωπος και τι έχει κάνει για την κοινότητα; Ή ο Τάσος (σ.σ. Σμετόπουλος); Ή ο Πρόδρομος; Φυσικά τα ερωτήματα που τέθηκαν όσον αφορά τη συμμετοχή του εν λόγω ξενοδοχείου ήταν εύλογα και είναι απολύτως θεμιτό να τίθενται δημόσια. Και είναι φυσικό οι ακραίες καταστάσεις (πόλεμος, γενοκτονία, δολοφονίες…) να οδηγούν σε ακραίες αντιδράσεις.

»Φυσικό, ναι – λογικό όμως, όχι. Εχω κι αν έχω βιώσει στην ψυχή και το κορμί μου βία και ακρότητες. Φαντάζεστε να αντιδρούσα με τον ίδιο τρόπο; Τα πολιτικά ζητήματα είναι απολύτως αναγκαίο να ανοίγονται σε ευρύ διάλογο και ορατότητα. Αλλά όχι σε μη διάλογο. Και σίγουρα όχι με ακραίο τρόπο. Είμαι απέναντι στη γενοκτονία που συντελείται στην Παλαιστίνη. Απέναντι στη δολοφονία αμάχων, απέναντι σε μια εγκληματική κρατική πολιτική του Ισραήλ που αφήνει πίσω της νεκρούς, ερείπια και ανθρώπους χωρίς πατρίδα, χωρίς αύριο. Και το λέω αυτό δημόσια και το έχω γράψει και δημόσια γιατί για μένα η σιωπή είναι συνενοχή. Αλλά εκεί, σε αυτή τη δράση του Πρόδρομου ήμασταν για άλλο λόγο. Εγώ ήμουν για να μιλήσω για τη σεξεργασία, για ανθρώπους που δούλεψαν, φοβήθηκαν, αγάπησαν, έφαγαν βία, άντεξαν.

Για ανθρώπους που πολύ συχνά δεν είχαν φωνή – αυτούς είναι που δεν θέλησαν να “ακούσουν” όσοι ήρθαν με τα πλακάτ. Ημασταν όλοι σε σοκ» μας είπε.

Η τριήμερη δράση ακυρώθηκε εν τέλει. Η συνεργασία με το Brown Hotel ακυρώθηκε (ακόμη δεν έχουμε μπορέσει να διαπιστώσουμε έγκυρα αν το ξενοδοχείο φιλοξενεί πράγματι όπως ειπώθηκε Ισραηλινούς φαντάρους). Το Εθνικό έβγαλε μια λιτή ανακοίνωση επισημαίνοντας πως η «πρωτοβουλία επανασχεδιάζεται για το φθινόπωρο, με την ελπίδα οι συνθήκες υλοποίησής της να είναι πιο πρόσφορες για απρόσκοπτο διάλογο». Από το Θέατρο δεν θέλησαν να μας σχολιάσουν κάτι άλλο. Αλλά και ο Πρόδρομος Τσινικόρης μας επισήμανε ευγενικά πως καλύπτεται από αυτή την ανακοίνωση.

Το ερώτημα ωστόσο παραμένει: Η ανθρωποφαγία και η σιωπή είναι η λύση ή ο δημόσιος διάλογος;