Χιούμορ και σώμα

Ως αυτήκοος και αυτόπτης μάρτυς όσων διαδραματίστηκαν (18.11.2015) στην εκδήλωση στο Κιάτο με ομιλητές τη Ζωή Κωνσταντοπούλου και τον Λεωνίδα Βατικιώτη και θέμα το μη βιώσιμο χρέος και τις γερμανικές οφειλές, έχω να παρατηρήσω το εξής κατ’ εμέ εντυπωσιακό: Ο κόσμος έμεινε άναυδος αφ’ ενός από τον καθαρό και επιστημονικό πολιτικό τους λόγο και αφ’ ετέρου -και κυρίως, άκουσον!- από τον βαθιά ανθρώπινο χαρακτήρα τής έως πρόσφατα προέδρου της Βουλής.

Δεν θα μεταφέρω τις ζεστές και τρυφερές εκφράσεις πολλών από τους ακροατές· θα αρκεστώ μόνο στο ότι τους εξέπληξε το χαμόγελο και το χιούμορ, που σκόρπισε αφειδώλευτα.

Θεωρώ το χιούμορ καρπό υψηλής πνευματικής διεργασίας και λεπτότατων ψυχολογικών παρατηρήσεων. Κατά τον Βιτγκενστάιν, «το χιούμορ δεν είναι διάθεση αλλά κοσμοθεωρία».

Τα καθεστώτα, ολοκληρωτικά αλλά και δημοκρατικά, είναι εχθροί του χιούμορ· είτε βίαια (τα πρώτα) είτε ξεδιάντροπα και παχυδερμικά (τα δεύτερα) προσπαθούν με λύσσα θαρρείς να το εξοντώσουν, τη στιγμή μάλιστα που πάνε κατά διαόλου οι δικές τους «κοσμοθεωρίες» αλλά και οι άλλες, οι αριστερές, οι σοβαρές…

Για το χιούμορ όμως απαιτείται ολόκληρη διατριβή (ακόμη μία), οπότε επιστροφή στην εκδήλωση, στις εντυπώσεις του κόσμου, με τις ομολογουμένως καίριες και αυστηρές ερωτήσεις-παρατηρήσεις τους.

Επιμένω στις εντυπώσεις του κόσμου για να φανεί πόσο απέχει η ζώσα πραγματικότητα απ’ αυτήν των μέσων ενημέρωσης, πόσο δηλαδή οι ζωντανοί άνθρωποι συντρίβουν τις κατασκευές της τηλεόρασης αλλά και των εφημερίδων όταν θέλουν (TV και εφημερίδες) να υποβαθμίσουν την προσωπικότητα ενός ανθρώπου-πολιτικού που ξεπερνά τον μέσο όρο, που υπερβαίνει τα καθιερωμένα και το κοινότοπα της πολιτικής ζωής.

Είναι πράγματι ακατανόητη η μανία που επέδειξαν για να εμφανίσουν μια δυναμική επιστήμονα σαν αλαζονική τάχα, υπερόπτρια και λοιπά υποβαθμιστικά και απαξιωτικά. Να, όμως, που διαφορετικές είναι οι κεραίες του κόσμου και άλλα και αλλιώς φρονεί το λαϊκό αισθητήριο, πολύ πιο κοντά στην αλήθεια από την αλήθεια των media. Ας το λάβουν αυτό υπόψη οι λογής κατασκευαστές προσωπικοτήτων (οι image makers, καλέ), ανθρωπολόγοι, επικοινωνιολόγοι και λοιποί ερευνητές…

Ισως να μην μπορούν να ξεφύγουν από την ίδια τη δομή τους τα ηλεκτρονικά κυρίως μέσα ενημέρωσης, ενδεχομένως να ακολουθούν τον εμπορικό χαρακτήρα και ρόλο τους. Θα το δεχόμασταν αν δεν διαστρέβλωναν τόσο εγκληματικά την πραγματικότητα, εάν σέβονταν την ελάχιστη αντικειμενικότητα. Γνωστά όλα αυτά, σχεδόν, αλλά πάντα οδυνηρά. Αρκούμαστε να δικαιολογούμε εκ των υστέρων τη «φύση» τους.

Να θυμηθούμε έναν αφορισμό του Σπύρου Τσακνιά από τους Αναστοχασμούς και Σχόλια (εκδόσεις Στιγμή): «Ο άνθρωπος είναι ένα ζώο παράλογο. Προικισμένο ωστόσο μ’ ένα τρομερό εργαλείο, τον νου, που τον καθιστά ικανό να εκλογικεύει τους παραλογισμούς του». Ο τεχνολογικός «πολιτισμός» έχει τοποθετήσει στη θέση του νου την τηλεόραση, που αντιστρέφει την πραγματικότητα και εν συνεχεία την εκλογικεύει. Και όλα μέλι – γάλα.

Ευτυχώς παραμένει ζώσα η αλήθεια της κοινωνίας, αλλά πρέπει να είσαι κοντά σ’ αυτήν με το ίδιο σου το σώμα. Αυτό νομίζω ήταν το μάθημα στην προαναφερθείσα εκδήλωση: από το σώμα ξεκινάνε όλα· μέσα μας βρίσκεται η αλήθεια, μέσα στην κοινωνία.