Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η ανάγνωση μπορεί να αλλάξει τον κόσμο
© Lapandr | Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η ανάγνωση μπορεί να αλλάξει τον κόσμο

  • A-
  • A+

Το βιβλίο του Νίκου Σιδέρη «Η αναγκαιότητα της ανάγνωσης» αποτελεί τη «γραπτή κατάθεση μιας πεποίθησης, μιας βεβαιότητας και μιας βαθιάς πίστης ότι η ανάγνωση μπορεί να αλλάξει τον κόσμο».

Ο συγγραφέας πιστεύει ότι όσα επίθετα υπάρχουν στη γλώσσα τόσα μπορεί να είναι και τα είδη των αναγνώσεων, όμως «κάθε αναγνώστης κουβαλάει το δικό του φορτίο, οπότε κάθε ανάγνωση γίνεται μοναδική». Μαζί με τα επίθετα πρέπει να συνυπολογιστεί και ο παράγοντας ζωή, οι προσλαμβάνουσες δηλαδή κάθε ανθρώπου [«εμπειρίες, βιώματα, επιθυμίες, πάθη και καθετί άλλο που έχει άμεση ή έμμεση, εκούσια ή ακούσια επίδραση στις πτυχές της ανθρώπινης φύσης»]. Ο παράγοντας αυτός βρίσκεται σε αλληλεξάρτηση με τον αναγνώστη· ο ένας επηρεάζει τον άλλον.

Η ανάγνωση αναπαρίσταται σαν ένα ταξίδι και περιγράφεται σαν σχήμα πομπού-μηνύματος-δέκτη, ήτοι συγγραφέα-λογοτεχνικού κειμένου-αναγνώστη. Ανακύπτουν τα εξής προβλήματα: Το μήνυμα όταν φτάνει στον αναγνώστη δέχεται επεξεργασία από τον ψυχισμό του και το γούστο του και πιθανώς αλλοιώνεται.

Επίσης ένα κείμενο που γράφτηκε πριν από δύο αιώνες δεν είναι βέβαιο ότι μπορεί να ανακινήσει το ενδιαφέρον του σημερινού αναγνώστη. Τα μηνύματα που παραμένουν αναλλοίωτα και ανεπηρέαστα από το ποιόν του αναγνώστη και από τις εποχές είναι τα «κλασικά» κείμενα. «Σε κάθε περίπτωση η ανάγνωση χρειάζεται να λαμβάνεται υπόψη ως ενέργεια».

Παρότι ο συγγραφέας γνωρίζει πολύ καλά ότι «η εποχή μας ξερνάει κάθε πνευματικό οίστρο ή καλλιτεχνική ευαισθησία», εξακολουθεί να πιστεύει [ακράδαντα] ότι βασική αποστολή της ανάγνωσης είναι η εποικοδομητική και δημιουργική δράση, της κριτικής όμως ανάγνωσης και όχι της χειραγωγούμενης ή της παθητικής. Προεκτείνει επίσης την «ιεροτελεστία» της ανάγνωσης όχι μόνο στα βιβλία και τη λογοτεχνία αλλά σε κάθε πνευματικό ή καλλιτεχνικό έργο· προστίθενται έτσι στον σημασιολογικό της ιστό και άλλες έννοιες όπως «η παρατήρηση, ο στοχασμός, η ερμηνεία, η ακρόαση ή πιο απλά η επαφή· η επαφή με την τέχνη και το πνεύμα».

Προσεγγίζεται προσέτι η ανάγνωση ως πραγματική πνευματική απόλαυση χρησιμοποιώντας ωραίες εκφράσεις όπως: «Δεν είναι άραγε η ανάγνωση ένας χορός των αισθήσεων;» ή «η ανάγνωση είναι απόδραση από τη ζωή και ταυτόχρονα διείσδυση στα πιο κρυφά της μυστικά». Στη σχέση αναγνώσματος και αναγνώστη ρίχνει το βάρος σχεδόν πάντοτε στον αναγνώστη. Οπως ο συγγραφέας καθίσταται έρμαιο του πάθους του να γράψει έτσι και ο αναγνώστης υποπίπτει στην εσωτερική του ανάγκη να διαβάσει, να ταξιδέψει, να γίνει καλύτερος άνθρωπος.

Αντλώ από την κατακλείδα του επιλόγου ΙΙ: «Η ανάγνωση μας προστατεύει. Είναι η δύναμη που μας βοηθάει να σηκώσουμε κεφάλι όταν άλλες δυνάμεις το απαιτούν σκυφτό. [...] Η ανάγνωση συμφιλιώνει το παρελθόν με το παρόν και χτίζει γερά θεμέλια για το μέλλον. Μας φέρνει κοντά στο θείο, όπου, ό,τι και αν είναι αυτό. Η ανάγνωση είναι ταυτόχρονα καθρέφτης και παράθυρο· νερό και φωτιά. Οχι, δεν είναι αρετή η ανάγνωση, όπως δεν είναι αρετή και η αναπνοή». [εκδόσεις Μιχάλη Σιδέρη].

Θέλει κουράγιο [και πάθος] να γράφεις για πνευματικές διεργασίες σε μια αντιπνευματική [χωρίς ανάγνωση] εποχή. Κάτω από τον τίτλο, με μικρά γράμματα, διαβάζουμε: μανιφέστο.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Για τον Σκούρτη
Τιμητική βραδιά για τον Γιώργο Σκούρτη και το πρωτοποριακό του έργο, που ανανέωσε τη σύγχρονη ελληνική δραματουργία («Νταντάδες», «Κομμάτια και θρύψαλα», «Εκτελεστές», «Ηθοποιοί», «Παγιδευτές», «Σοκ», «Η Δίκη...
Για τον Σκούρτη
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Οι «Αγιοι τρελοί»
Ο τίτλος αφορά βεβαίως τους Ελληνες, τους σύγχρονους μάλιστα, όπως τους βλέπει και τους καταγράφει ο συγγραφέας Θόδωρος Παγιαυλάς στο βιβλίο του «Η “Αγια τρέλα” των σύγχρονων Ελλήνων» και υπότιτλο «Μια...
Οι «Αγιοι τρελοί»
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Εμμηνες ρήσεις από την Κομοτηνή
Ενα ημερολόγιο όχι για γυναίκες σε κρίση, αλλά σε δημιουργία. Ετσι γεμίζουν τα κενά: με τη δημιουργία [παντού - εδώ στη λογοτεχνία, στην ποίηση θα έλεγα]. Από τις εκδόσεις Κομνηνός.
Εμμηνες ρήσεις από την Κομοτηνή
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Οι μπουρζουάδες και οι συγγραφείς
Διάβασα ότι ένας συγγραφέας λέει πως γράφει [μυθιστορήματα] για να κάνει την μπουρζουαζία να ντρέπεται. Σκασίλα των μπουρζουάδων τι γράφει ο καθένας, όσο αναγνωρισμένος κι αν είναι, συγγραφέας.
Οι μπουρζουάδες και οι συγγραφείς
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Πολύχρωμη προσωπικότητα της πρωτοπορίας
Εχει κάπου σημειώσει ο [ξεχωριστός] συγγραφέας Τέος Ρόμβος ότι το περιοδικό «Ιδεοδρόμιο», ένα περιοδικό του αντεργκράουντ, που εξέδιδε ο Λεωνίδας Χρηστάκης για είκοσι πέντε χρόνια [από το 1977], ήταν, κατά τη...
Πολύχρωμη προσωπικότητα της πρωτοπορίας
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ο γιατρός, ο δάσκαλος, ο άνθρωπος
Το σπουδαίο σε αυτό το βιβλίο είναι ότι μιλούν οι μαθητές του καθηγητή και όχι διακεκριμένοι συνάδελφοί του με διεθνές κύρος [παρ’ ότι συχνά τους καλούσε στο πανεπιστήμιο]. Και μιλούν με απέραντο σεβασμό και...
Ο γιατρός, ο δάσκαλος, ο άνθρωπος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας