Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η οικολογία μεταμορφώνει τα πάντα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η οικολογία μεταμορφώνει τα πάντα

  • A-
  • A+

Οι μεγαλύτερες κινητοποιήσεις των τελευταίων χρόνων στις περισσότερες ηπείρους έχουν ως πηγή έμπνευσης την υπεράσπιση του περιβάλλοντος και προβάλλουν το αίτημα για αποτελεσματική αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Ομως, πέραν αυτής της παγκόσμιας πραγματικότητας, η οικολογία έχει καταστήσει αμφιλεγόμενα και συζητήσιμα δεκάδες θέματα της καθημερινής μας ζωής, μετατρέποντάς τα σε αντικείμενα διαμάχης: την άμετρη κατανάλωση κρέατος, την κακοποίηση των ζώων, τη χρήση παρασιτοκτόνων, τις εξορύξεις, τα πλαστικά μιας χρήσης, την αποδάσωση, τη ρύπανση των ωκεανών και πολλά άλλα. Σήμερα η ατζέντα είναι γεμάτη με θέματα που κάποτε απασχολούσαν κάποιους «γραφικούς οικολόγους» ή ορισμένα περιθωριακά «πράσινα» κόμματα.

Με αυτό δεν θέλω να πω ότι άλλαξε άρδην και ξαφνικά η κοινωνική συνείδηση και ότι η απάθεια και η αδιαφορία για τον πλανήτη μετατράπηκαν σε έναν συνειδητό περιβαλλοντικό ακτιβισμό. Κάθε άλλο.

Ωστόσο, όσον αφορά τουλάχιστον τη νέα γενιά, φαίνεται ότι κάτι έχει αλλάξει. Κάτι από την πίστη στην αέναη πρόοδο και στην αδηφάγα κατανάλωση δείχνει να έχει σπάσει. Εάν αυτό θα αποκτήσει και μια δυναμική αμφισβήτησης του καπιταλιστικού μοντέλου παραγωγής και κατανάλωσης μένει να αποδειχτεί. Το σίγουρο είναι πως τίποτα δεν είναι όπως πριν.

Η ίδια η έννοια της «ανάπτυξης» προκαλεί όλο και μεγαλύτερες συγκρούσεις, όπως στη χώρα μας οι Σκουριές ή τα αιολικά που επιχειρείται να στηθούν σε παρθένες περιοχές των Αγράφων. Το αναπτυξιακό μοντέλο που βλέπει τον περιβάλλοντα κόσμο μόνο σαν καύσιμο για περαιτέρω μεγέθυνση έχει χρεοκοπήσει οριστικά. «Η ανθρωπότητα καταναλώνει το τρέχον διάστημα τους πόρους του πλανήτη 1,75 φορές ταχύτερα από τις δυνατότητες των οικοσυστημάτων να τους ανανεώνουν» έγραφε τον Ιούλιο σε έκθεσή της η Μη Κυβερνητική Οργάνωση Global Footprint Network. Υπολογίζεται πως σήμερα θα χρειαζόμασταν πέντε ολόκληρους πλανήτες αν όλοι οι κάτοικοι του κόσμου υιοθετούσαν τον τρόπο που καταναλώνουν οι Αμερικανοί!

Το περιβαλλοντικό απαρτχάιντ για το οποίο μιλούν πολλοί αφορά τη διαφαινόμενη απόφαση του 1% των υπερπλούσιων του πλανήτη να διαχωρίσουν τη θέση τους από τον υπόλοιπο πληθυσμό, έχοντας την ψευδαίσθηση ότι οι συνέπειες της κλιματικής κατάρρευσης θα πλήξουν (μόνο) τους πιο φτωχούς. Η εκλογή του Τραμπ σηματοδοτεί αυτή την ψευδαίσθηση, αλλά και την απληστία των μεγάλων επιχειρήσεων, οι οποίες σπαταλούν κάθε χρόνο τεράστια ποσά για τη χρηματοδότηση «ερευνών» και προπαγάνδας στα ΜΜΕ για την άρνηση της κλιματικής αλλαγής. Το σχετικό λόμπι τείνει να γίνει –εάν δεν έχει γίνει ήδη– ένα από τα ισχυρότερα παγκοσμίως.

Σήμερα ένας οικολογικός ορθολογισμός θα είχε καθήκον την αντιστροφή της καταναλωτικής εξίσωσης «περισσότερο = καλύτερο» σε «λιγότερα, αλλά καλύτερα». Δηλαδή θα έθετε ως στόχο μια κοινωνία στην οποία οι άνθρωποι θα δουλεύουν λιγότερο, θα καταναλώνουν λιγότερο και θα ζουν καλύτερα. Η έμφαση εδώ είναι στο ποιοτικό και όχι στο ποσοτικό στοιχείο, το οποίο λειτουργεί σαν φαύλος κύκλος, τρώγοντας τις σάρκες τόσο του ανθρώπου όσο και της φύσης.

Σήμερα η υπερκατανάλωση οδηγεί στην εξάντληση των φυσικών πόρων, στην αύξηση του όγκου των σκουπιδιών, στη ρύπανση της ατμόσφαιρας και των θαλασσών, αλλά και στις δεκάδες ασθένειες λόγω των συντηρητικών, των χημικών, των ορμονών, των αντιβιοτικών και των ζιζανιοκτόνων που παίρνουμε μέσω της τροφικής αλυσίδας.

Οπως γράφει ο Αντρέ Γκορζ, «η ανοικοδόμηση ενός κόσμου που ευνοεί την άνθηση της ζωής προϋποθέτει όχι έναν οικολογικό εκσυγχρονισμό της βιομηχανικής κοινωνίας, αλλά έναν οικο-σοσιαλιστικό, αντι-τεχνοκρατικό και αντι-αυταρχικό εκσυγχρονισμό».

ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Κάποιος να (το) προσέχει το κλίμα
Το περιβάλλον αποτελεί μια ψηφοθηρική πινελιά στα πολιτικά προγράμματα... Η απάντηση στην κλιματική αλλαγή μπορεί να «χωρέσει» είτε αυταρχικές και αντιδημοκρατικές λύσεις από τα πάνω είτε λύσεις δημοκρατικές...
Κάποιος να (το) προσέχει το κλίμα
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Πλαστικά όνειρα, πραγματικοί εφιάλτες
Το οικοσύστημα ως ένα Ολον με πλήρη αλληλεξάρτηση του ενός είδους από τα άλλα, αλλά και ως ένα πλαίσιο ζωής για όλα τα είδη, θεωρείται ότι διαθέτει απεριόριστες δυνατότητες απορρόφησης του οικολογικού μας...
Πλαστικά όνειρα, πραγματικοί εφιάλτες
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Ο πλανήτης που πληγώνουμε
Το νέο Σύνταγμα του Ισημερινού που ψηφίστηκε το 2008 ορίζει ως εθνικό στόχο όχι πλέον την άνοδο του κατά κεφαλήν ΑΕΠ, αλλά το ινδιάνικο ιδανικό του Sumak Kawsay (γλώσσα Κέτσουα) ή του Suma Qamaña (γλώσσα...
Ο πλανήτης που πληγώνουμε
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
«Πέρα από τον φόβο»
Τα δραματικά κοινωνικά και πολιτικά αποτελέσματα που παρήγαγε η χρηματοπιστωτική κρίση από το 2008 δημιούργησαν ένα «σύννεφο» που σκέπασε ολοκληρωτικά τους τρομακτικούς κινδύνους που συνεπάγεται για το...
«Πέρα από τον φόβο»
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Τι μηχανή έχει το όχημα της αντίδρασης;
Να κινητοποιηθούμε, να διεκδικήσουμε, να αγωνιστούμε και να αναζητήσουμε λύσεις. Τα χρήματα μπορούν να βρεθούν απ’ όσους σήμερα ρυπαίνουν μαζικά: ιδιωτικές εταιρείες και κράτη. Η Αριστερά δεν μπορεί να...
Τι μηχανή έχει το όχημα της αντίδρασης;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας