Ok, ο Γιαν Φαμπρ δεν ανακοίνωσε ακόμα ολόκληρο το πρόγραμμα του φετινού φεστιβάλ, ας κάνουμε λίγο υπομονή.
Αλλωστε, κι αυτά τα λίγα που είπε ο μέγας Φλαμανδός καλλιτέχνης είναι εξαιρετικά αποκαλυπτικά. Και εντελώς πρωτοπορία.
Οχι εικαστική, ούτε θεατρική. Καραμπινάτη φεστιβαλική πρωτοπορία.
Εξηγούμαι. Δεν θυμάμαι ποτέ νέο διευθυντή φεστιβάλ σε Δύση και Ανατολή, από την Αβινιόν μεχρι το Εδιμβούργο και από την Κωνσταντινούπολη μέχρι τη Βιέννη, που να στουμπώνει την πρώτη του σεζόν με το δικό του έργο, με το «δικό του καλλιτεχνικό σύμπαν».
Μέτρησα τέσσερις κεντρικές εκδηλώσεις, όλες αφιερωμένες στον εαυτόν του:
● Μια έκθεση έργων του στο Μπενάκη (“Stigmata”, η γνωστή, μεγάλη διοργάνωση που έχει ταξιδέψει αρκετά στην Ευρώπη).
● Μια δημόσια ανάγνωση των ημερολογίων του, των θεατρικών και των ποιημάτων του, που μάλιστα βρήκαν και Έλληνα εκδότη.
● Μια παλιότερη παράσταση του (“Preparatio Mortis”).
● Και την πιο καινούργια του (“Mount Olympus”), που μάλιστα ειχε παίχτει πέρυσι στη Θεσσαλονίκη.
Και αυτά την πρώτη χρονιά. Το 2017 θα συνεργαστεί με καλλιτέχνες που ήδη γνωρίζει. Το 2018 θα σκηνοθετήσει την Ιζαμπέλ Ιπερ. Το 2019 θα κάνει παράσταση με κλασσικό ελληνικό θέμα.
Δεν είμαι σε θέση να ξέρω τι ακριβώς του είπε ο Αριστείδης Μπαλτάς για να τον ψήσει να διαδεχθεί τον Γιώργο Λούκο.
Αλλά με τίποτα δεν φαντάζομαι ότι του είπε: «Γιαν, για έλα στην Ελλάδα να σε τιμήσουμε, να σε γνωρίσουν και όσοι Έλληνες δε σε ξέρουν».
Προφανώς για κάποιο φεστιβάλ, και μάλιστα σούπερ πετυχημένο, τον κάλεσε, φεστιβάλ φεστιβαλένιο, με πολύ κόσμο, πολλές εκδηλώσεις, ελληνικές και ξένες.
Με κοινό ενημερωμένο και ξύπνιο. Και απαιτητικό. Και με τόσα που έχει δει αυτά τα χρόνια, επιρρεπές στην πλήξη.
Αν στην πέμπτη, ας πούμε, παράσταση του Οστερμάιερ μέσα σε πέντε χρόνια, άρχισε να γκρινιάζει για «τους φίλους του Λούκου», τι θα νοιώσει με την τέταρτη εκδήλωση για τον καλλιτεχνικό διευθυντή μέσα σε ένα μήνα;
Θα μου πείτε, δεν είχε καιρό ο Φαμπρ να προετοιμαστεί, από τα έτοιμα, τα δικά του, ψάρεψε το πρόγραμμα.
Ούτε την ελληνική καλλιτεχνική σκηνή ξέρει, το ομολόγησε με ειλικρίνεια, για να ξαμολυθεί ο ίδιος ή οι συνεργάτες του να δουν τι μαγειρεύεται, τι προτάσεις υπάρχουν, να εντάξει τις πιο ενδιαφέρουσες στο πρόγραμμα του φεστιβάλ και να μη μείνει η Επίδαυρος μόνο με τις κρατικές σκηνές, γυρίζοντας σαράντα χρόνια πίσω, τότε που το κατώφλι της δεν πέρναγες αν δεν ήσουνα Εθνικό Θέατρο, δεν πάει να σε έλεγαν Κάρολο Κουν.
Τι κρίμα. Οι άλλοι δύο ξένοι, που ανέλαβαν πρόσφατα τη διεύθυνση πολιτιστικών οργανισμών, ο Ολιβιέ Ντεκότ το μουσείο Μπενάκη και η Ελίζ Ζαλαντό το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, κέρδισαν τις θέσεις τους ακριβώς επειδή είχαν σχέση στενή με την Ελλάδα.
Δεν είπαν, «παιδιά, περιμένετέ μας δύο τρία χρόνια να σας μάθουμε». Γιατί θα τους έδειχναν την πόρτα.
Ο Φαμπρ, όμως, αυτό είπε. «Ας περιμένουν, παρακαλώ, οι Έλληνες. Την πρώτη χρονιά του φεστιβάλ θα τους κάνω ξεφτέρια όχι μόνο στη δική μου δουλειά, αλλά και στο Βέλγιο γενικά».
Κάποιος από τους εστέτ του υπουργείου έπρεπε να του πει ότι οι Βέλγοι τα χρόνια του Λούκου πηγαινοέρχονταν ελεύθεροι στην Πειραιώς.
Δεν είχαμε κλείσει τα σύνορα. Δεν περιμέναμε αυτόν για να μάθουμε την Κεερσμάκερ, τον Τσερκάουι, τον Ιβο βαν Χόβε, τους tgStan.
Ανήκουμε στην Ευρώπη και όποιον θέλει να μας «επιμορφώσει», και το λέει ευθέως όπως ο Φαμπρ, τον στραβοκοιτάμε.
Αυτές οι Ακαδημίες Νέων Καλλιτεχνών, τα σεμινάρια, τα συνέδρια, τα Θερινά σχολεία, που θα εντάξει, λέει, στο φεστιβάλ (ακόμα και “πρακτική άσκηση στη δημοσιογραφία” έχει προβλέψει), καλά είναι όταν πρώτα υπάρχει πρόγραμμα.
Ζωντανό πρόγραμμα για το κοινό. Ζωντανό πρόγραμμα και από Έλληνες καλλιτέχνες. Είμαστε μια χώρα μικρή και φτωχή, αλλά με μια πολύ δραστήρια καλλιτεχνική σκηνή, που μας παρηγορεί.
Ας την γνωρίσει γρήγορα ο Φαμπρ, γιατί δεν βλέπω τους Αθηναίους να συρρέουν κατά χιλιάδες κατακαλόκαιρο σε βραδιές βελγικής λογοτεχνίας και ποίησης. Οσο σπουδαίες κι αν είναι.
