Και ενιαίο ως προς τις εισφορές και τις παροχές πρέπει να είναι το ασφαλιστικό σύστημα. Και αύξηση των εργοδοτικών εισφορών χρειάζεται. Και είναι επιβεβλημένη η διατήρηση της στήριξης του Συστήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΣΚΑ) από κοινωνικούς πόρους και από τις κρατικές εγγυήσεις με ρήτρα ανάπτυξης ΑΕΠ.
Παρά τις οπωσδήποτε σεβαστές και εν πολλοίς βάσιμες φοβίες για νέες μειώσεις στις συντάξεις και τις υγειονομικές παροχές του ΣΚΑ, είναι γεγονός ότι για πρώτη ίσως φορά τα τελευταία χρόνια, συμφωνούμε ότι απαιτείται ταχύτατη συνολική αναδιάρθρωση του ΣΚΑ (που έχει χρεοκοπήσει και μπαίνει μέσα 4 δισ. το χρόνο), με γνώμονα την αλληλελεγγύη των γενεών και τον αναδιανεμητικό του χαρακτήρα -σε συνθήκες πρωτοφανούς ανεργίας και ύφεσης. Μακριά πάντοτε από κεφαλαιοποιητικά ατομοκεντρικά συστήματα που οδηγούν στην ιδιωτικοποίση του συστήματος.
Αυτό είναι το καλό νέο και είναι και η βάση για να προχωρήσει όσο το δυνατόν περισσότερο ο σχετικός εθνικός διάλογος που σωστά ζητάει ο Αλέξης Τσίπρας για το επόμενο διάστημα των λίγων βδομάδων που απομένει ώσπου να κατατεθεί ο νέος ασφαλιστικός νόμος στη Βουλή.
Το κακό νέο είναι ότι υποβάλλονται εκατοντάδες ενστάσεις από τους εργοδότες, τη διεθνή του νεοφιλελεύθερισμού (Ε.Ε – ΔΝΤ), αλλά και τα ειδικά, ή ευγενή, λεγόμενα, Ταμεία και τους ασφαλισμένους τους (κυριώς τους συνταξιούχους και τους εργαζόμενους μεγαλύτερων ηλικιών) που λογικά διαισθάνονται ότι θα χάσουν τα περισσότερα από μια ενοποίηση του συστήματος και των ενιαίων κανόνων του και θα υποχρεωθούν να αλλάξουν τις παλιές τους συνήθειες.
Για το θέμα των «παλιών συνηθειών» υπάρχει η απλή, δοκιμασμένη παγκοσμίως, λύση που συμφέρει όλους: διατηρούνται οι άνθρωποι, οι δομές και οι υποδομές των, έως τώρα αυτόνομων Ταμείων και ιατρικών υπηρεσιών, αλλάζει μόνο ο εποπτεύων κεντρικός οργανισμός, τα λογιστικά τους συστήματα και οι κανόνες ασφάλισης ενώ παραμένει ολόκληρη η παλιά δομή διοικητικής ή ιατρικής φροντίδας (με όλους τους ανθρώπους της: διοικητικούς, γιατρούς, εργατοτεχνίτες, καθαρίστριες, φύλακες κ.λπ).
Ο στόχος των αλλαγών δίχως άλλο είναι να εξασφαλιστεί σταδιακά η βιωσιμότητα του ΣΚΑ, χωρίς να επιβαρυνθούν οι συνταξιούχοι και οι νεότερες γενιές των ασφαλισμένων ή των μελλοντικών ασφαλισμένων. Και δεν έχει νομίζω πλέον σημασία στο σημείο αυτό να επαναλάβω το κλισέ: επί πόσα χρόνια και με ποιους τρόπους οι προηγούμενες κυβερνήσεις λεηλάτησαν το σύστημα. Αυτά τα είπε και χθές πολύ ωραία ο κ. Κατρούγκαλος, όπως ακριβώς τα λέει και το ΠΑΜΕ. Το επόμενο όμως που πρέπει να πει κανείς είναι: Ωραία συμφωνώ για τη ληστεία των αποθεματικών. Να πάνε μέσα οι πολιτικοί εγκληματίες και οι εργοδότες και οι τραπεζίτες και οι χρηματιστές. Αλλά πώς θα ξαναγυρίσουν τα κλεμμένα στα Ταμεία;
Νομίζω ότι υπάρχει μια απάντηση σαφής, δίκαιη, ρεαλιστική και αποτελεσματική: Να πληρώσουν οι έχοντες στο εξής τα περισσότερα για την επιβίωση του ΣΚΑ. Δηλαδή η εργοδοτική τάξη που πληρώνει όλο και φτηνότερα την όποια εργασία (αν την πληρώνει καν), να καλύψει το μαθηματικό κενό που έχει προκύψει από αυτήν ακριβώς την ραγδαία μείωση των μισθών. Και ένα παιδί του δημοτικού ξέρει ότι η εργοδοτική εισφορά προς τα ασφαλιστικά Ταμεία υπολογίζεται (άσχετα αν αποδίδεται) ως ποσοστό (περίπου 25%) επί του μεικτού μισθού του εργαζόμενου σε με οποιαδήποτε επιχείρηση.
Συνεπώς άλλο εργοδοτικό κόστος έχει το 25% επί μισθού λ.χ. 1.200 ευρώ το μήνα (το 2007), κι άλλο το ίδιο ποσοστό επί του σημερινοιύ μισθού των 500 ή των 600 ευρώ. Στην μία περίπτωση είναι 300 ευρώ το μήνα .στις άλλες 125 ή 150 ευρώ το μήνα. Είναι δίκαιο ο εργοδότης να πληρώνει εισφορές τόσο μικρές και να αφήνεται το κόστος της επιβίωσης του όποιου ΣΚΑ έχει απομείνει, να μετακυλίεται αενάως μέσω της άδικης έμεσης φορολογίας (π.χ του ακριβού ΦΠΑ στα είδη πρώτης ανάγκης και τη ΔΕΗ) σε όλους μας;
Το κλασικό επιχείρημα ότι η αύξηση του κόστους των ασφαλιστικών εισφορών στις επιχειρήσεις θα μειώσει με αυτόματο τρόπο τις θέσεις εργασίας ή τους υφιστάμενους μισθούς είναι λογικό, μόνο στην περίπτωση που η επιχείρηση απασχολούσε προσωπικό για το οποίο πλήρωνε ελάχιστες ή καθόλου ασφαλιστικές εισφορές σε κάποιο ειδικό Ταμείο. Εκεί ο νομοθέτης μπορεί να κρατήσει για ένα διάστημα τη στήριξή τους από κοινωνικούς υφιστάμενους πόρους (όπως το αγγελιόσημο π.χ) έως ότου σταδιακά ανέβουν οι εργοδοτικές εισφορές του ειδικού (έμμεσα επιδοτούμενου έως τώρα) αυτού κλάδου στο κοινό επίπεδο που διαμορφώνεται για όλους τους υπόλοιπους εργοδότες.
Το άλλο καλό που κατά τη γνώμη μου μπορεί να προκύψει από την ενοποίηση του ΣΚΑ (με τους όρους και τις μεταβατικές διατάξεις που ήδη έχω περιγράψει σε πολύ αδρές γραμμές), είναι η διευκόλυνση της κινητικότητας στην εργασία. Σε περιόδους δραματικών οικονομικών εξελίξεων, με ολόκληρους κλάδους της οικονομίας και της παραγωγής να αλλάζουν ή να αναδιαρθρώνονται, είναι θετική η ύπαρξη ενός Ενιαίου Ταμείου Ασφάλισης των εργαζομένων που θα υποδέχεται τον ασφαλισμένο εύκολα και άμεσα από τον ένα κλάδο στον άλλο, από τη μία ειδικότητα στην άλλη – χωρίς γραφειοκρατικές δυσκολίες, απώλειες, νομοθετικά κενά, άπειρες αδικίες και λοιπά τέρατα και σημεία που αντιμετωπίζει καθημερινά ο λαός μας τα τελευταία χρόνια με το παλιό σύστημα – κουρελού. Εχει σκεφτεί κανείς πόσες εκατοντάδες χιλιάδες φτωχοί άνθρωποι έχουν χάσει τα υγειονομικά και συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα από την ανεργία ή από τα υποχρεωτικά «μαύρα» μεροκάματα;
Αλλά εκείνο που αποτελεί παραλογισμό και αδικία του υφιστάμενου συστήματος και οφείλει η κυβέρνηση να αλλάξει άρδην, είναι ο τρόπος υπολογισμού των ποσών που δίνουν οι αυτασφαλιζόμενοι στα ειδικά Ταμεία των ελευθέρων επαγγελματιών, γιατρών, μηχανικών, φαρμακοποιών, δικηγόρων, συμβολαιογράφων, υδραυλικών, ηλεκτρολόγων, εμπόρων, βιοτεχνών κ.ο.κ. Οι εισφορές τους στο ΣΚΑ πρέπει να πραγματοποιούνται με ποσοστό (ίδιο με εκείνο των εργατικών και των εργοδοτικών εισφορών των μισθωτών) επί των καθαρών επαγγελματικών τους εισοδημάτων (δίκην μισθού) και όχι με χαράτσια ανά κλιμάκιο και βαθμίδα… αρχαιότητας στον κλάδο.
Και πάνω απ’ όλα παραμένει το στοίχημα της κυβέρνησης αν έχει την ικανότητα και την πολιτική βούληση να επαναφέρει τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας και όλη η σχετική νομοθεσία (ΟΜΕΔ, υποχρεωτικότητα εφαρμογής του των ΣΣΕ) που θα αυξήσει τους βασικούς μισθούς και επομένως αναλόγως θα αυξηθούν και οι εργοδοτικές και οι εργατικές εισφορές προς το ΣΚΑ, αλλά και θα ξαναζεσταθεί και η οικονομία από την οποία «παράγονται» επίσης δουλειές και δημόσια έσοδα.
