Αν υπάρχει μια λέξη της χρονιάς που φεύγει, δεν θα μπορούσε να είναι άλλη από αυτή: ΟΠΕΚΕΠΕ. Η λέξη αυτή δηλαδή που μπήκε στη ζωή μας τόσο γρήγορα, τόσο απλά, τόσο ξαφνικά και δεν λέει να φύγει, δίνοντας νέα νοήματα για τη διαφθορά στην Ελλάδα, σχηματίζοντας νέους κώδικες επικοινωνίας και διαμορφώνοντας μια κουλτούρα πάνω στο πώς μιλάμε για την διαφθορά.
Το ότι τα σκάνδαλα διαφθοράς εξελίσσονται σε τηλεοπτικά reality είναι γνωστό. Είναι ένας τρόπος των ΜΜΕ να μπορέσουν να «αρπάξουν» τηλεθέαση, να προκαλέσουν το κοινό να «παίξει» μαζί τους, να ενδιαφερθεί, να εκνευριστεί, να νιώσει μέλος της εκάστοτε υπόθεσης. Οι κατηγορούμενοι κάθε φορά εξελίσσονται σε παίκτες που εμείς είμαστε έτοιμοι να τους «τελειώσουμε», να τους χλευάσουμε, να τους επιλέξουμε και να τους αθωώσουμε. Από την πλευρά τους εκείνοι κάνουν εκκλήσεις στο κοινό για συγχώρεση και άφεση αμαρτιών, ξεκινούν από την ίδια αφετηρία και έχουν έναν στόχο: να κερδίσουν το παιχνίδι, δηλαδή να αθωωθούν, και από εκεί και έπειτα να χτίσουν την μιντιακή/πολιτική τους καριέρα.
Σε αυτό που διαφέρει το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ από τα άλλα σκάνδαλα που κατά καιρούς έχουμε δει να εκτυλίσσονται ως reality shows είναι ότι για πρώτη φορά έχουμε ένα σκάνδαλο-reality που εκτυλίσσεται και αναμεταδίδεται στο ψηφιακό τοπίο.
Η απήχηση της εξεταστικής επιτροπής του ΟΠΕΚΕΠΕ προκαλεί θαυμασμό. Στην ιστοσελίδα της Βουλής, πάνω από 700.000 συμπολίτες μας είδαν έστω για λίγα λεπτά τον «Φραπέ» να επικαλείται το δικαίωμα της σιωπής. Ειδικά, οι γραφικότατοι, οικονομιδικοί χαρακτήρες του «Φραπέ», του «Χασάπη», του Μαγειρία και της Σεμερτζίδου, δεν έμειναν μονάχα στην απλή θέαση, αλλά καταναλώθηκαν και επαναχρησιμοποιήθηκαν με εκατοντάδες τρόπους, όπως καταναλώνεται το περιεχόμενο (content) στον ψηφιακό κόσμο: μονταρισμένα βίντεο, memes, χιουμοριστικές εικόνες, περιεχόμενο δημιουργημένο με τεχνητή νοημοσύνη.
Τα mash-up σατιρικά βιντεάκια τύπου Luben έχουν γίνει η νέα μορφή ενημέρωσης μιας μεγάλης πλειοψηφίας των Ελλήνων, φέρνοντας την σάτιρα, το χιούμορ και την κυνικότητα σε μια ευθεία γραμμή με το μειδίαμα και το άνευρο scrolling. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό πως για μια ολόκληρη εβδομάδα συζητούσαμε την παρουσία του «Φραπέ» στη Βουλή, γελούσαμε με τα τσιτάτα του, με τον χαμούλη και τις κραυγές πίσω από τα έδρανα της αίθουσας, οικειοποιηθήκαμε τις αντιδράσεις του και μεταφέραμε την εμπειρία αυτή στη κοινή μας γλώσσα, στην κοινή μας εμπειρία, μετουσιώνοντάς τα στην κοινή μας κουλτούρα.
Σε μια χώρα όπου 8 στους 10 θεωρούν ότι τα φαινόμενα διαφθοράς στην Ελλάδα εμφανίζονται σε μεγάλο βαθμό, 3 στους 10 έχουν βρεθεί μπροστά σε περιστατικά διαφθοράς τον τελευταίο χρόνο και οι νέοι ηλικίας 18-24 δείχνουν μια σχετική ανοχή σε φαινόμενα όπως την πολιτική παρέμβαση για στρατιωτική μετάθεση ή ευνοϊκές μεταρρυθμίσεις για διευκόλυνση επενδύσεων, το ερώτημα που τίθεται είναι το εξής: κατά πόσο αυτή η κατανάλωση χιουμοριστικού/ενημερωτικού περιεχομένου είναι ικανή να αμφισβητήσει πολιτικές και πολιτικά πρόσωπα και να «αφυπνίσει» τον θεατή; Μήπως, αντίθετα, ένας νέος κύκλος κυνισμού σε θέματα διαφθοράς, ένα «έλα μωρέ, έτσι ήταν πάντα και έτσι θα είναι», εξαπλώνεται σαν καρκίνος έτοιμος να μας κατασπαράξει;
Το ότι οι συμπολίτες μας γελάνε καυστικά με αυτούς τους χαρακτήρες που εισήλθαν στα σπίτια μέσω της ελληνικής Βουλής, δεν αποδεικνύει ότι έχουμε αγκαλιάσει την διαφθορά, αλλά πέραν της σάτιρας και της ειρωνείας, ο τρόπος προσέγγισης αυτών των θεμάτων, δείχνει και ένα ζωηρό ενδιαφέρον για το πώς ασκείται η νομοθετική εξουσία, για το πώς διαχειρίζονται τα κόμματα τους μάρτυρες, πώς οι μάρτυρες διαχειρίζονται τους εκπροσώπους των κομμάτων στην εξεταστική και πως ένα σύστημα κομματικής διαπλοκής απλώνεται μπρος στα μάτια μας. Επιπλέον, η υποστήριξη των πολιτών στον αγώνα των αγροτών για αξιοπρέπεια και επιβίωση, μαρτυρά μια ανάγκη για πραγματική εναλλακτική, για πολιτικές λύσεις που θα προστατεύουν την δημοκρατία και τους θεσμούς από το μεγάλο πλιάτσικο των καιρών μας.
Ξόρκια για το νέο έτος
Σπάνια δίνεται η ευκαιρία να φυσήξεις ευχές με μελάνι και όποτε έρχεται αυτή η στιγμή, καλό είναι να την εκμεταλλευτείς, διότι οι εποχές που ζούμε, μου προκαλούν μεγάλο τρόμο και ανησυχία, καθώς δεν θέλω να πιστέψω ότι είμαστε λύκοι για τον άλλον άνθρωπο ή ότι τόσο εύκολα συνηθίζουμε στη φρίκη και τόσο γρήγορα ξεχνάμε.
Επειδή λοιπόν, οι μάχες που έρχονται και διαδέχονται η μια την άλλη, γίνονται όλο και πιο έντονες και πιο δύσκολες να τις διαχειριστείς, πρέπει αυτή τη δυσφορία που μας έχει κυκλώσει να μεταμορφωθεί σε δημιουργικότητα, ώστε να επανέλθει η φαντασία για μια καλύτερη ζωή.
Γιατί η ζωή που ζούμε δεν χορταίνει με οξυγόνο.
Για τα μεγάλα πράγματα που πρέπει να μιλήσουμε, για τις μεγάλες ιδέες που πρέπει να επαναφέρουμε στη δημόσια συζήτηση και για τον άνθρωπο που προσπαθεί να αναπνεύσει ενώ το νερό έχει πλημμυρίσει τα ρουθούνια και τα πνευμόνια.
ΥΓ: Και το 2026, Λευτεριά στην Παλαιστίνη και στον αγώνα των ανθρώπων της, για γη, ελευθερία, αξιοπρέπεια και ανεξαρτησία.
