Μετά την ήττα της Τεχεράνης

Οι ιστορικοί του μέλλοντος είναι βέβαιο ότι θα αξιολογήσουν τη διετία 2023-25 ως εξίσου αν όχι περισσότερο αποφασιστικής σημασίας με τη διετία 1918-20, όταν μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας χαράχτηκε ο χάρτης της Μέσης Ανατολής.

Στη διάρκεια της διετίας 2023-25, ΗΠΑ και Ισραήλ διέλυσαν το δίκτυο περιφερειακών συμμαχιών της Τεχεράνης από τη Χεζμπολάχ στον Νότιο Λίβανο, το καθεστώς Ασαντ στη Δαμασκό και έπληξαν για πρώτη φορά τους αντάρτες Χούθι στην Υεμένη.

Στο γεωπολιτικό κενό που προέκυψε, ΗΠΑ και Ισραήλ προωθούν διευθετήσεις και εγγυήσεις από τις οποίες θα προκύψει ένα νέο σύστημα περιφερειακών ισορροπιών με τη συμμετοχή της Αιγύπτου, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κατάρ και της Τουρκίας.

Μια ματιά στον χάρτη δεν αφήνει αμφιβολίες ότι ΗΠΑ-Ισραήλ θα ήθελαν, αρχής γενομένης από την αστυνόμευση της Λωρίδας της Γάζας, οι παραπάνω χώρες να αποτελέσουν μέλη μιας συμμαχίας που θα εμποδίσει κάθε μελλοντική προσπάθεια του Ιράν να επανέλθει στη Μέση Ανατολή.

Τούτων λεχθέντων, εγγενής αδυναμία του παραπάνω σχήματος είναι ο σκληρός ανταγωνισμός μεταξύ Αιγύπτου, Σαουδικής Αραβίας και Τουρκίας στη διεκδίκηση του ρόλου του προνομιακού συνομιλητή των ΗΠΑ.

Ο παράγων που περιπλέκει την προώθηση αυτών των στόχων είναι το Κουρδικό, καθώς οι ΗΠΑ προωθούν το δεύτερο μετά το Βόρειο Ιράκ ντε φάκτο κουρδικό κράτος στη Βορειοανατολική Συρία.

Αν ΗΠΑ και Ισραήλ αποφασίσουν να προωθήσουν καθεστωτική ανατροπή στο Ιράν, τότε η ανάφλεξη στο Ιρανικό Κουρδιστάν θα είναι αναπόφευκτη.

Με δυο λόγια, η ανάδειξη της Τουρκίας ως βαρύνοντος συμμάχου των ΗΠΑ στην ανάσχεση των περιφερειακών φιλοδοξιών του Ιράν φέρνει την Τουρκία του Ερντογάν μπροστά σε υπαρξιακά διλήμματα.

Το 1991 το Βόρειο Ιράκ, το 2014 η Βορειοανατολική Συρία και σε ένα όχι τόσο μακρινό μέλλον, το Ιρανικό Κουρδιστάν.

Με τα παραπάνω δεδομένα, το ερώτημα ποιος έχει τώρα σειρά είναι προφανώς ρητορικό.

Το 1926 ο Κεμάλ κατάλαβε ότι η εσωτερική σταθερότητα της Τουρκίας είναι ασύμβατη με την εμπλοκή σε περιφερειακές συγκρούσεις, ένα συμπέρασμα που συμπύκνωσε στη φράση «ειρήνη στη χώρα, ειρήνη στον κόσμο».

Αντίθετα ο Οζάλ, το καλοκαίρι του 1990, είδε την εμπλοκή της Τουρκίας στην «Καταιγίδα της Ερήμου» κατά του Ιράκ ως ευκαιρία διεκδίκησης περιφερειακού ρόλου.

Από την τριεθνή συμμαχία της Αστάνα με τη Ρωσία και το Ιράν θα περάσουμε στην αντιιρανική συμπαράταξη που προωθούν ΗΠΑ και Ισραήλ στη Μέση Ανατολή;