«Τον κόσμο μας χαρακτηρίζει η αντικατάσταση της αυθεντικής κατανόησης, της βαθιάς κατανόησης, από το “σερφάρισμα” (surfing): οι δύο μανίες, με τα τατουάζ και τις πλαστικές επεμβάσεις, λειτουργούν στην επιφάνεια (surface) του σώματος, και λίγοι σήμερα θα διαφωνούσαν για το φαινόμενο αυτό της επιφανειακότητας». Αυτό αναφέρει ο μεγάλος Πολωνός κοινωνιολόγος Ζίγκμουντ Μπάουμαν στο βιβλίο του «Γεννημένοι ρευστοί: μεταμορφώσεις της τρίτης χιλιετίας» (εκδόσεις Πατάκη).
Και πώς θα μπορούσαμε να διαφωνήσουμε, αφού εν πολλοίς το ίδιο ισχύει όχι μόνο για την εξωτερική μας εμφάνιση, αλλά και για τον εσώτερο εαυτό μας: έχουμε πάψει να διαβάζουμε βιβλία και εφημερίδες –κατά κοινή ομολογία δύο αστείρευτες πηγές γνώσης– και ασχολούμαστε ώρες και μέρες με τα σόσιαλ μίντια, όπου και εκεί «σερφάρουμε», δηλαδή μένουμε στην επιφάνεια των πραγμάτων.
Λίγο από γνώση, λίγο κουτσομπολιό, λίγο εκτόνωση της επιθετικότητάς μας και πολύς ναρκισσισμός. «Ανεβάζουμε» φωτογραφίες, ατάκες και εξυπνακίστικα κειμενάκια –το πολύ των 120 λέξεων– για να τονώσουμε τη ματαιοδοξία μας και να αισθανθούμε υπεροχή έναντι των άλλων.
Ομως η αποκοπή της νέας γενιάς από τα βιβλία και τη μελέτη (εδώ κολλάει η «βαθιά κατανόηση» του Μπάουμαν) τους αφαιρεί ένα αναντικατάστατο όπλο κατανόησης του κόσμου μας, καθώς η «αυθεντική κατανόηση» προϋποθέτει προσπάθεια και δεν κατακτιέται με το απλό σερφάρισμα στο ίντερνετ. Εδώ το μόνο που γίνεται είναι ένα ζάπινγκ σε μια (τις περισσότερες φορές) επιπόλαιη γνώση που δεν μπορεί να υποκαταστήσει την πραγματική μελέτη. Αλλωστε, όπως λέει και το σοφό ρητό, «τα αγαθά κόποις κτώνται».
Ωστόσο, στις μέρες μας το ζάπινγκ έχει καταστεί τρόπος επαφής μας με τον κόσμο: μαθαίνουμε επιφανειακά, ενώ τα μεγάλα προβλήματα είναι εκεί: κλιματική αλλαγή, πόλεμοι, φτώχεια και πάει λέγοντας.
