Τετραγωνίζεται ο κύκλος;

Ο ΣΥΡΙΖΑ, όπως τον ξέραμε, αγγίζει τα όριά του. Αυτό το πολύ ενδιαφέρον και πρωτόγνωρο πολυσυλλεκτικό εγχείρημα που συσπείρωσε ετερόκλητες πολιτικές δυνάμεις, κινητοποίησε πολίτες από ένα ευρύ ιδεολογικό φάσμα, ενέπνευσε πολλούς αριστερούς και ριζοσπάστες στην Ευρώπη και κατάφερε να μετακινηθεί μέσα σε λίγα χρόνια από το περιθώριο στο κέντρο της πολιτικής ζωής, καλείται σήμερα που είναι κυβέρνηση να αποδείξει ότι είναι εφικτή η συγκατοίκηση ρευμάτων και προσώπων που κινούνται σε αντίθετες κατευθύνσεις.

Το ότι θα ερχόταν αυτή η κρίσιμη ώρα ήταν κάτι που όλοι περίμεναν, ασχέτως αν το απωθούσαν, για να μην απασχολούν το μυαλό τους με δραματικά διλήμματα. Από τη στιγμή που η ηγεσία του έκανε την επιλογή να διεκδικήσει την εξουσία, εγκαταλείποντας τη λογική της αναμονής μέχρι να ωριμάσουν οι αντικειμενικές συνθήκες και να προετοιμαστεί ο υποκειμενικός παράγοντας και περιθωριοποιώντας την αντίληψη γκρουπούσκουλου που ήταν διάχυτη και εκφραζόταν με το σχήμα «καλύτερα μικροί και τίμιοι», ξεκίνησε η συζήτηση στο εσωτερικό του κόμματος για το αν θα αντέξει ο ΣΥΡΙΖΑ το βάρος της κυβερνητικής ευθύνης, χωρίς να κάνει εκπτώσεις στις αρχές του.

Οσο βρισκόταν στην αντιπολίτευση τα πράγματα ήταν σχετικά απλά. Οχι χωρίς δυσκολίες και παλινωδίες, πετύχαινε, κυρίως χάρη στην αυτοσυγκράτηση των κεντρικών συνιστωσών του και τις δεξιότητες του Αλ. Τσίπρα, να κρατάει τη συνοχή του. Για παράδειγμα, το περίφημο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης ήταν προϊόν συμβιβασμού. Κάποιοι το έβρισκαν ήκιστα ριζοσπαστικό, μερικοί το χαρακτήριζαν ανοιχτά ρεφορμιστικό και κατώτερο των προσδοκιών του λαϊκού κινήματος, ορισμένοι εκτιμούσαν ότι ήταν υπερβολικά γενναιόδωρο, ενώ ήταν αρκετοί εκείνοι που πίστευαν πως ούτε κι αυτό το σοσιαλδημοκρατικού περιεχομένου πακέτο προτάσεων θα έχει τύχη στην Ευρώπη του νεοφιλελευθερισμού.

Διαφορές υπήρχαν και σε άλλα ζητήματα, αλλά η επίλυσή τους παραπέμφθηκε στο μέλλον. Ωστόσο, το θέμα που διχάζει σήμερα τον ΣΥΡΙΖΑ είναι η σχέση της χώρας με την ευρωζώνη. Πρόκειται για στρατηγικής σημασίας ζήτημα. Μέχρι τώρα συνυπήρχαν -άλλοτε ειρηνικά, άλλοτε μαχητικά- η θέση για «πάση θυσία παραμονή στο ευρώ», η προσέγγιση για «ναι στην ευρωζώνη, όχι όμως με κάθε κόστος» και η πρόταση για «επιστροφή στο εθνικό νόμισμα».

Ο πρωθυπουργός, σταθμίζοντας τις συνέπειες, αναγκάστηκε, εκβιαζόμενος ωμά, να προκρίνει την πρώτη γραμμή που αναπόφευκτα συνοδεύεται από σκληρό μνημόνιο. Η δεύτερη τάση μπορεί να σηκώσει και ενδεχομένως να εκλογικεύσει τον επαχθή συμβιβασμό. Η τρίτη, όμως; Νομίζω πως είναι αδύνατον. Μνημόνιο και πάση θυσία ενότητα είναι αταίριαστο ζευγάρι. Εκτός αν ανακαλύψουν στον ΣΥΡΙΖΑ τη μέθοδο για να τετραγωνίσουν τον κύκλο.

Ανάγωγα

Ειλικρινά δεν ξέρω με ποιον τρόπο το πολιτικό προσωπικό της χώρας θα καταφέρει να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα κοινωνικά άδικο και μη βιώσιμο οικονομικά, προϊόν ενός πραξικοπήματος, όπως λένε πολλά κυβερνητικά στελέχη, έχοντας απέναντι μια κοινωνία σοκαρισμένη, γιατί θα κληθεί να επωμιστεί και νέα βάρη, και εμφανώς θυμωμένη με όλους και με όλα.