Σας φαίνεται ακατανόητη η στάση κομμάτων της αντιπολίτευσης και δημοσιολόγων απέναντι στο δημοψήφισμα; Έτσι δείχνει, αλλά δεν είναι.
Αν αφήσουμε κατά μέρος τα φαιδρά επιχειρήματα περί πραξικοπήματος, που προσβάλλουν την κοινή λογική και γελοιοποιούν όσους τα διακινούν, θα περίμενε κανείς ότι οι συλλογικότητες και τα άτομα που πίνουν νερό στο όνομα της δημοκρατίας και κόπτονται για τη λαϊκή κυριαρχία να μην εκφράζονται με απαξιωτικό τρόπο για μια διαδικασία που φέρνει το λαό στο προσκήνιο. Μα, αυτό ακριβώς είναι που δεν θέλουν.
Ακούω με σεβασμό την άποψη ότι οι ηγεσίες είναι εκεί που είναι για να αποφασίζουν, ακόμη και για πράγματα που δεν έχουν εξουσιοδοτηθεί, και ότι δεν πρέπει να μεταθέτουν το βάρος της ευθύνης στις πλάτες του λαού γιατί αυτό δείχνει δειλία.
Ωστόσο, δεν μπορώ να αποφύγω τον πειρασμό να την χαρακτηρίσω ελιτίστικη. Είναι μια αριστοκρατική αντίληψη για την πολιτική και για τη σχέση ηγέτη-μαζών, με τον αρχηγό να παίζει το ρόλο του Μεσσία και τις μάζες να τον ακολουθούν ευλαβικά όταν τα πράγματα πάνε καλά και να τον πετροβολούν αν η υπόθεση στραβώσει.
Στο θέμα της Ευρώπης έχουμε τα εξής δεδομένα:
► Η χώρα μπήκε στην ΕΟΚ το 1980 χωρίς να ερωτηθούν οι πολίτες. Το κόμμα που κέρδισε τις εκλογές του 1981 (ΠΑΣΟΚ) είχε ταχθεί στην αρχή κατά της ένταξης, στη συνέχεια υποσχέθηκε την αποδέσμευση μόλις θα γινόταν κυβέρνηση και μετά πέρασε στη θέση για δημοψήφισμα με στόχο τη διαμόρφωση μιας ειδικής σχέσης της Ελλάδας με την ΕΟΚ τύπου Νορβηγίας. Τίποτε απ’ αυτά δεν έκανε. Όπως και πολλά άλλα.
► Το 2001 ενταχθήκαμε στην ευρωζώνη και πάλι ο λαός δεν ρωτήθηκε. Στην περίπτωση αυτή θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει βασίμως ότι τα δύο τότε μεγάλα κόμματα (ΠΑΣΟΚ, Ν.Δ.), με ποσοστό κοντά στο 85%, ήταν υπέρ του ευρώ και οι πολίτες ψηφίζοντας τα στις εκλογές έδιναν εμμέσως την έγκριση τους.
► Το 2010 η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου υπέγραψε τα μνημόνια, χωρίς να ζητήσει τη γνώμη του ελληνικού λαού. Ένας πολιτικός που ήθελε (έτσι διατυμπάνιζε) να συνδέσει το όνομα του με θεσμούς διαβούλευσης και άμεσης δημοκρατίας, που επέλεξε για να αναδειχθεί ο ίδιος στην κορυφή του κόμματος του τη διαδικασία της απευθείας εκλογής από τους πολίτες (ανεξαρτήτως κομματικής στράτευσης) δεν θεώρησε σκόπιμο να απευθυνθεί στο λαό για ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα, που θα άλλαζε προς το χειρότερο τις συνθήκες της ζωής του.
Επιπλέον, έκρινε πως ήταν άνευ σημασίας το γεγονός ότι θα εφάρμοζε ένα πρόγραμμα που βρισκόταν στον αντίποδα των προεκλογικών υποσχέσεων του. Επιχείρησε να πάει σε δημοψήφισμα αργότερα, δηλαδή σε λάθος χρόνο και ανετράπη. Δράστες ήταν η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία, η ηγεσία της Ν.Δ. και το μισό ΠΑΣΟΚ.
Κοντολογίς: Τα δημοψηφίσματα και οι εκλογές δεν αρέσουν στις ελίτ. Κι ας λένε κουτοπόνηρα το αντίθετο. Προσπαθούν να τα αποτρέψουν. Δεν διστάζουν μάλιστα να τα καταγγείλουν, όταν υποψιάζονται ότι τα αποτελέσματα τους δεν θα είναι ευνοϊκά γι αυτές.
