• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.4°C / 23.0°C
    2 BF
    70%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 19.9°C / 23.9°C
    2 BF
    59%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 18.2°C / 21.6°C
    0 BF
    60%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 17.9°C
    2 BF
    78%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    3 BF
    88%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 18.8°C / 22.0°C
    2 BF
    77%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 16.8°C / 18.7°C
    2 BF
    52%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    2 BF
    83%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.4°C / 20.2°C
    2 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 16.8°C / 20.9°C
    1 BF
    52%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 22.4°C
    3 BF
    60%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.7°C / 22.3°C
    0 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    3 BF
    60%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    21°C 20.9°C / 21.8°C
    0 BF
    60%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 20.5°C / 24.0°C
    2 BF
    54%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.8°C / 20.8°C
    2 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.6°C / 23.2°C
    2 BF
    50%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 17.3°C / 21.0°C
    1 BF
    82%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 20.3°C / 23.9°C
    2 BF
    86%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 18.5°C / 18.5°C
    2 BF
    70%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τριάντα χρόνια μετά. Κατάρρευση ή ανατροπή;

  • A-
  • A+

Τριάντα χρόνια από τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης. Η Δύση πανηγύρισε. Οργανικοί διανοούμενοι του συστήματος ανακοίνωσαν το τέλος της Ιστορίας και την οριστική νίκη του καπιταλισμού και της φιλελεύθερης δημοκρατίας έναντι του επικίνδυνου εχθρού, του κομμουνισμού. Ετσι επιμένουν να αποκαλούν τα καθεστώτα του «υπαρκτού σοσιαλισμού».

Ηταν όμως κομμουνιστικά; Οι αντιρρήσεις πολλές και σοβαρές. Η συζήτηση δεν έχει τελειώσει και ούτε πρόκειται να τελειώσει σύντομα. Τα ερωτήματα επίσης πολλά, διατυπωμένα εγκαίρως, δηλαδή κατά τη διάρκεια της μπολσεβίκικης επανάστασης, αλλά και μετά όταν είχε αρχίσει να οικοδομείται το σύστημα. Προειδοποιούσαν για την πορεία του εγχειρήματος και ασκούσαν έντονη κριτική και ο Σοσιαλδημοκράτης Κάουτσκι και η κομμουνίστρια Λούξεμπουργκ και η αναρχική Γκόλντμαν.

Τα μέλη της ηγετικής ομάδας των μπολσεβίκων που πλαισίωναν τον Λένιν και έδωσαν μαζί τη μάχη για την ήττα του τσαρισμού και την απόκρουση της στρατιωτικής επέμβασης των ιμπεριαλιστικών κρατών (Τρότσκι, Μπουχάριν, Ζινόβιεφ, Κάμενεφ και πολλοί άλλοι) πλήρωσαν με τη ζωή τους την... αποκοτιά τους να πάνε κόντρα στον Στάλιν. Μερικοί μάλιστα δέχτηκαν να αυτοταπεινωθούν για το... καλό της επανάστασης, ομολογώντας κάθε άλλο παρά αυτοθέλητα ότι έδρασαν ως πράκτορες των εχθρών της Σοβιετικής Ενωσης. Αποκαταστάθηκαν, με εξαίρεση τον Τρότσκι, αργότερα και μετά τον θάνατο του Στάλιν.

Αν όμως δεν ήταν κομμουνιστικό το σύστημα τι ήταν; «Στρατοπεδικός κομμουνισμός», όπως έλεγε ο Κώστας Παπαϊωάννου; Η δυσφήμηση του σοσιαλιστικού ιδεώδους, όπως υποστήριξαν με καθυστέρηση κάποια ευρωκομμουνιστικά κόμματα; Ηταν τα συστήματα αυτά οι καλύτεροι προβοκάτορες στην υπηρεσία του καπιταλισμού, όπως έγραψε ο Κορνήλιος Καστοριάδηςψ ο οποίος αναφερόμενος στα αρχικά ΕΣΣΔ έλεγε: τέσσερα γράμματα, τέσσερα ψέματα γιατί ούτε Ενωση ήταν ούτε Σοβιετικές ούτε Σοσιαλιστικές ούτε Δημοκρατίες ήταν οι χώρες που την συγκροτούσαν; Ωστόσο, ό,τι κι αν ήταν, το βέβαιο είναι ότι η Σοβιετική Ενωση μέχρι τη διάλυσή της αποτέλεσε το αντίπαλο δέος για τον καπιταλισμό.

Η ύπαρξή της και η επιρροή που είχε σε μεγάλα τμήματα του πλανήτη αλλά και στους πληθυσμούς των χωρών της Δύσης λειτούργησαν ευεργετικά για τους εργαζόμενους του καπιταλιστικού κόσμου. Οι αστικές τάξεις για να κρατούν σε ηρεμία τους υποτελείς ικανοποίησαν κάποια από τα αιτήματά τους και προχώρησαν, κυρίως με σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις, σε δικαιότερη αναδιανομή του εθνικού εισοδήματος. Βοήθησε επίσης η Σοβιετική Ενωση τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα στην Αφρική και στην Ασία που αγωνίζονταν για να αποτινάξουν το ζυγό της αποικιοκρατίας. Ελάχιστοι προέβλεψαν την πτώση της. Οι σοβιετολόγοι των υπηρεσιών των ΗΠΑ και των άλλων δυτικών χωρών έπεσαν έξω στις εκτιμήσεις τους. Ξαφνιάστηκαν κι αυτοί από τις ραγδαίες εξελίξεις.

Τι όμως είχαμε το 1989 και στη συνέχεια το 1991; Κατάρρευση; Ανατροπή; Οι περισσότεροι στοχαστές σε όποιο ρεύμα σκέψης κι αν ανήκουν μιλούν για κατάρρευση. Και μάλιστα χωρίς ν’ ανοίξει μύτη, αφού οι προλετάριοι δεν υπερασπίστηκαν τα καθεστώτα τα οποία μιλούσαν στο όνομά τους. Υπάρχουν όμως κι αυτοί που κάνουν λόγο για ανατροπή. Ο γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας έχει αυτή την άποψη. Στη συνέντευξη του στην «Εφημερίδα των Συντακτών» (13-11-2021) υπογραμμίζει: «Η ανατροπή έγινε από τα μέσα και από τα πάνω.

Οτι η καπιταλιστική Δύση είχε τέτοιο σχέδιο από πολλές δεκαετίες πριν και ότι ενίσχυσε αυτές τις δυνάμεις μέσα στα κόμματα αυτά και στις δομές της κοινωνίας για να ανατρέψουν το σύστημα τελικά κι αυτό είναι γεγονός». Η συνέχεια είναι γνωστή. Ο καπιταλισμός βρέθηκε μόνος του στο γήπεδο και έκανε περίπατο. Το χτύπημα ήταν οδυνηρό, όχι μόνο για κείνους που στήριζαν τα καθεστώτα του «υπαρκτού», αλλά και για τη σύνολη Αριστερά. Τα περισσότερα φιλοσοβιετικά κομμουνιστικά κόμματα εξαφανίστηκαν ή περιθωριοποιήθηκαν. Ο ευρωκομμουνισμός κατέληξε στο μουσείο της Ιστορίας. Η ριζοσπαστική Αριστερά πολυδιασπασμένη βολοδέρνει μεταξύ μελαγχολίας και φασαριόζικου βολονταρισμού. Και η σοσιαλδημοκρατία; Αυτή δεν νικήθηκε.

Παραδόθηκε άνευ όρων. Προσυπέγραψε χωρίς αστερίσκους το νεοφιλελεύθερο τελεσίγραφο ότι δεν υπάρχει εναλλακτική. Στη θέση των Μπραντ, Πάλμε, Κράισκι, βρέθηκαν οι Μπλερ, Σρέντερ και της έδωσαν τη χαριστική βολή. Αρα δεν υπάρχει προοπτική; Πρέπει να συμφιλιωθούμε με την ιδέα ότι θα ζούμε σε κοινωνίες μεγάλων ανισοτήτων; Είναι μάταιη κάθε προσπάθεια για την αλλαγή; Επιλέγω την αισιόδοξη προσέγγιση του φίλου καθηγητή Κύρκου Δοξιάδη, ο οποίος στη συνέντευξη του στην Ντίνα Δασκαλοπούλου («Η Εφημερίδα των Συντακτών» 20-11-2021), με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Νεοφιλελευθερισμός και Νεοτερική εξουσία-καπιταλισμός, βιοπολιτική, Ακροδεξιά» (εκδόσεις Νήσος) λέει: «Χρειάζεται επανεκκίνηση της Αριστεράς εκ του μηδενός. Να πειστεί ο πολύς κόσμος πως ο σοσιαλισμός θα έρθει μόνον εάν η μεγάλη πλειονότητα των κατώτερων και των μεσαίων τάξεων το θελήσει και αγωνιστεί γι’ αυτό. Τούτο με τη σειρά του σημαίνει πως οι αγώνες για μια αληθινά δίκαιη και ελεύθερη κοινωνία είναι αναπόφευκτα συνδεδεμένοι με τον εκδημοκρατισμό της κοινωνίας και της πολιτικής σε όλα τα επίπεδα».

Ανάγωγα

Με την ερώτηση της Ολλανδής δημοσιογράφου για τις βίαιες επαναπροωθήσεις στο Αιγαίο ο Ελληνας πρωθυπουργός θύμωσε και της επιτέθηκε. Λιοντάρι. Στην ερώτηση της Αμερικανίδας δημοσιογράφου για τη λογοκρισία απάντησε: «Θα λάβω σοβαρά υπ’ όψιν την παρατήρησή σας». Αρνάκι.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Άργησε να πεθάνει...
Ήταν μια μεγάλη προσωπικότητα αναμφισβήτητα και, για να πούμε την αλήθεια, στον τομέα του διεθνούς κομμουνισμού ήταν τόσο σημαντικός όσο και ο Λένιν.
Άργησε να πεθάνει...
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Τα ζώα μου αργά!
Το επιχείρημα ότι η Ρωσία φταίει για όλα όσα συμβαίνουν στην Ευρώπη, που στην πρώτη φάση λειτούργησε, σήμερα αγγίζει τα όριά του. Η Μόσχα από την πλευρά της ισχυρίζεται ότι για την κατάσταση που έχει...
Τα ζώα μου αργά!
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
«Πού το πήγαινα, πού το γύρισα και πού το κατασταλάζω»
Η αναθεώρηση των απόψεων, όταν τα ιστορικά γεγονότα είναι συντριπτικά και διαψεύδουν τις προσδοκίες, είναι συνηθισμένο φαινόμενο. Μόνο οι νεκροί και οι δογματικοί μένουν αμετακίνητοι.
«Πού το πήγαινα, πού το γύρισα και πού το κατασταλάζω»
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Συμβιβασμός προωθητικός ή σάπιος για την Ουκρανία;
Πόσο πιθανό είναι να τελειώσει σύντομα ο πόλεμος στην Ουκρανία; Οι μέχρι τώρα εκτιμήσεις και των Ρώσων και πολλών Δυτικών ότι θα κρατούσε λίγες μέρες έχουν διαψευστεί.
Συμβιβασμός προωθητικός ή σάπιος για την Ουκρανία;
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Πόλεμος στο πεδίο, δίκες προθέσεων
Η αντιπολεμική συναυλία που θα γίνει αύριο στην Αθήνα με τη συμμετοχή πολλών καλλιτεχνών δεν αρέσει σε ορισμένους πολιτικούς της Δεξιάς και σε φιλοκυβερνητικούς δημοσιολόγους.
Πόλεμος στο πεδίο, δίκες προθέσεων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας