Υπάρχουν στιγμές που οι άνθρωποι δεν φοβούνται τον θάνατο. Οι στιγμές αυτές δίνουν κουράγιο σε όσους πιστεύουν στους ανθρώπους. Τέτοιες στιγμές αποτυπώνονται στις φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 αγωνιστών από τους ναζί το 1944 στην Καισαριανή. Μαθαίνουμε ότι τραβήχτηκαν εκείνη τη μακρινή Πρωτομαγιά από χαμηλόβαθμο στρατιωτικό της ναζιστικής κατοχής, βρέθηκαν (πότε και πώς;) στα χέρια συλλέκτη/ιστορικού στο Βέλγιο, βγήκαν σε πλειστηριασμό και προς το παρόν αποσύρθηκαν. Εικονίζουν ανθρώπους που έχουν πέρα από κάθε έννοια δικαίου καταδικαστεί σε θάνατο. Αυτόν που η ναζιστική θηριωδία έσπειρε με το πρόσχημα των αντιποίνων σε όλη την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Στη λογική των αντιποίνων ένας σκοτωμένος ναζί αντιστοιχούσε σε δεκάδες ή εκατοντάδες κατώτερους «ιθαγενείς». Και ενώ οι «καθαροί» άριοι κατέστρεψαν τα ίχνη της φονικής τους επέλασης σε στρατόπεδα συγκέντρωσης «ακάθαρτων» π.χ. στην Πολωνία, με την τάξη που διέκρινε τα μέλη τους διατήρησαν πολλά άλλα τεκμήρια προς όφελός τους, όπως κλεμμένα έργα τέχνης και φωτογραφίες των θυμάτων τους, σαν αυτές που έφτασαν να πωλούνται σήμερα.
Δεν γνωρίζουμε αν έχει αποτυπωθεί από τον φωτογράφο το πριν και το μετά της πορείας προς τον θάνατο όσων εκτελέστηκαν στην Καισαριανή. Ούτε αν αυτοί γνώριζαν την παρουσία του την ώρα που εκείνος έκλεβε τις τελευταίες τους στιγμές. Ηταν σε διατεταγμένη υπηρεσία, είχε καλλιτεχνικές φιλοδοξίες; Και τελικά γιατί δεν παρουσιάστηκαν μέχρι σήμερα οι φωτογραφίες αυτές; Θα μπορούσαν άραγε να επηρεάσουν θετικά το αποικιοκρατικό βλέμμα της γερμανικής κυρίως κυβέρνησης, η οποία, ως «αντίποινα» για την επερχόμενη οικονομική και πολιτισμική κρίση της Ε.Ε. που βιώνουμε σήμερα και που μας οδηγεί στις απειλές ενδεχόμενου πολέμου, διάλεξε να εφαρμόσει την τελετουργία του αποδιοπομπαίου στον ελληνικό λαό που λοιδορήθηκε, για το παρόν και κυρίως για το παρελθόν του; Τι λέω όμως! Τότε ακριβώς ήταν που έπρεπε οι πράξεις αντίστασης να διαγραφούν, ώστε το «αυγό του φιδιού» να δικαιολογήσει την εκδίκησή του.
Οι Αμερικανοί στρατιώτες και στρατιωτίνες στο Ιράκ είναι αλήθεια ότι προχώρησαν την τέχνη της φωτογραφίας με τον ωμό ρεαλισμό τους που διακρίνει και σχετικές αμερικανικές ταινίες, αποτυπώνοντας τα βασανιστήρια στο Αμπου Γκράιμπ με τους ίδιους και τους σκύλους τους ως πρωταγωνιστές.
Στη χώρα μας η ελληνική Ιστορία έχει αποτυπωθεί στον κινηματογράφο με ριζικά διαφορετική χρήση του ρεαλισμού. Ο Παντελής Βούλγαρης και η Ιωάννα Καρυστιάνη στην ταινία τους «Το τελευταίο σημείωμα» διάλεξαν να μιλήσουν για εκείνη την Πρωτομαγιά και για εκείνες τις στιγμές που ο φόβος για τον θάνατο χάνει τα πρωτοτόκια του. Ο ρεαλισμός της σπουδαίας αυτής ταινίας είναι ένας ρεαλισμός μαγικός. Ο χορός πριν από την εκτέλεση είναι η σκηνή που το ιερό ακουμπά το μύχιο του ανθρώπου. Είναι η αρχετυπική απάντηση στον φόβο του θανάτου.
