Ηρθε η ώρα τους. Τέλη Οκτωβρίου. Οχι, δεν αναφέρομαι στις γιαννιώτικες τζαμάλες, τις φωτιές που ανάβουν οι γειτονιές με ξύλα, την τελευταία βδομάδα των Aπόκρεω. Μόλο που οι εποχές έχουν υποστεί σύμφυρση. Με άλλα λόγια, η μία μπαίνει στην άλλη κι άντε να βρεις άκρη. Δόξα τω Θεώ οι Aποκριές εορτάζονται στη χώρα μας πολλάκις τον χρόνο.
Η λέξη εμφανίζεται στον ενικό, κατά κανόνα. Περί της καταγωγής της θρυλούνται πολλά. Διαλέγω την πιο βολική εκδοχή, ίσως είναι και η πιθανότερη. Μας ήρθε η λέξη από την Αίγυπτο, λένε, και ορίζει την καμήλα που για πολλά χρόνια ήταν βασικό μέσο μεταφοράς και στην Ελλάδα, ιδίως για τη μεταφορά καυσοξύλων από τα βουνά, πριν αντικατασταθούν από τα μουλάρια. Αν ανταμώσουν αυτά τα δύο ζώα σε κάποιον άλλο κόσμο, οι ιστορίες τους θα γεμίσουν πολλά τετράδια.
Πλησιάζει ο Οκτώβριος στο τέλος του και κάποτε η καμήλα ως τζαμάλα γινόταν το αγαπημένο ζώο των αγροτών, για να κάνουν έναν άλλο κόσμο. Τον κόσμο της μεταμφίεσης αλλά και της ελπίδας. Πως η σπορά θα φέρει γεννήματα και η ζωή της αγροτικής οικογένειας θα συνέχιζε αδιατάρακτα τον κύκλο της. Στη Θράκη και αλλαχού στα Βαλκάνια έφτιαχναν μια τζαμάλα κι από κάτω, στα μπροστινά και πισινά πόδια, έμπαιναν άντρες που έβαζαν σε κίνηση την ψεύτικη καμήλα.
Αρχιζαν οι επισκέψεις σε όλα τα σπίτια του χωριού, με χορό από τη μεταμφιεσμένη συντροφιά, ευχές για καρποφορία και κεράσματα. Οι αγρότες ήξεραν πάντα πως η ζωή τους ήταν στα χέρια απρόβλεπτων παραγόντων. Τα καιρικά φαινόμενα αποκτούσαν δαιμονική μορφή. Η μεταμφίεση και ο χορός ήταν τα όπλα τους να καλοπιάσουν το ανείπωτο, το απροσδιόριστο. Αυτό που το ένιωθαν να αλλάζει τις ζωές τους αλλά να μην μπορούν να το αγγίξουν.
Δεν ξέρω αν θα κάνουν φέτος την τζαμάλα στα χωριά της Θεσσαλίας και της Θράκης. Ο κόσμος άλλαξε προς το καλύτερο, έτσι μας είπαν. Τρακτέρια σύγχρονα, σπόροι, τεχνολογία. Και κοντά σ’ αυτά η Ευρώπη που άνοιγε το πουγκί, χωρίς να χρειαστούν μεταμφιέσεις και τελετές ομοιοπαθητικής μαγείας για να καρπίσουν τα χωράφια. Να αβγατίσουν τα πρόβατα και τα γίδια.
Είδαν, όμως, θαύματα μεταμοντέρνα. Τα γεννήματα μερικών να αυξάνονται μ’ έναν καινούργιο, πρωτόφαντο τρόπο. Δεν χρειάζεται κανείς να κοπιάσει, να οργώσει, ή να τον φάει η μοναξιά στις στάνες. Υπάρχουν μαγικές λέξεις στην εποχή μας που ξεκλειδώνουν τον κόσμο της ευφορίας και του πλούτου. Λες ΟΠΕΚΕΠΕ κι αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται τα βοσκοτόπια, να φουσκώνουν οι λογαριασμοί στις τράπεζες.
Τι χρεία έχουμε από μεταμφιέσεις παλιακές. Παίρνεις τα αρχικά λέξεων, τα βάζεις σε μια σειρά και γεννιέται μια νέα πηγή οικονομικής ανθοφορίας. Ενας κόσμος γυάλινος.
