«Καθεύδει υπό Μανδραγόραν». Η φράση έρχεται από πολύ παλιά, οι ρίζες της λέξης καταβυθίζονται στον χρόνο, κάτι αντίστοιχο με τις ρίζες του φυτού μανδραγόρα, που τροφοδότησαν τη φαντασία των ανθρώπων.
Κοιμάται υπό την επήρεια της χρήσης του μανδραγόρα, αυτό μας λέει η φράση. Το φυτό είχε φαρμακευτικές ιδιότητες. Ηταν αναλγητικό, υπνωτικό και ηρεμιστικό. Εντυπωσιάζει το γεγονός ότι οι μυθολογίες των αρχαίων λαών είχαν εντοπίσει αυτές τις ιδιότητες, οι οποίες εντάχθηκαν και στις ιαματικές προτάσεις των γιατρών της εποχής. Τέτοιο είναι το παράδειγμα του Ιπποκράτη, ο οποίος συνιστούσε να προσφέρουν χυμό από ρίζες μανδραγόρα για τη θεραπεία της μελαγχολίας και την αποτροπή κινήσεων αυτοχειρίας.
Το αφέψημα από τις ρίζες του μανδραγόρα χρησίμευε και ως σερνικοβότανο. Μια διάσταση που έχει τη βάση της στην πατριαρχική αντίληψη για τη συνέχεια της γενιάς μέσω της αρρενογονίας. Ο Τζιριτόκωστας στο λογοτέχνημα «Ο ζητιάνος» του Καρκαβίτσα προτείνει, σε μια ενδιαφερόμενη γυναίκα, τον μανδραγόρα για την επιθυμητή απόκτηση αγοριού. Παρεμπιπτόντως, η χρήση οδήγησε στον θάνατο την άτυχη γυναίκα.
Ο Κώστας Κρεμμύδας δεν είχε πρόθεση να εξαπατήσει τους/τις αναγνώστες/τριες όταν αποφάσισε να ονοματίσει το λογοτεχνικό του περιοδικό «Μανδραγόρας». Πρόθεσή του ήταν να ανανοηματοδοτήσει τη λειτουργία ενός περιοδικού, ως έναν χώρο όπου συναντιούνται όσοι νοιάζονται για την τέχνη του λόγου, ως μια βιωματική διαδικασία, η οποία δημιουργεί προϋποθέσεις για υπέρβαση των χαλκείων της έλλογης καθημερινότητας.
Δεν γνωρίζω τον λόγο που ο Κρεμμύδας και οι συνεργάτες του διάλεξαν αυτό το όνομα για το νεογέννητο, τότε, περιοδικό τους. Προφανώς, για όλες τις ιδιότητες που έχει αυτό το φυτό. Ανάμεσα σ’ αυτές είναι και η χοϊκή δύναμη της ρίζας. Που είναι ανθρωπόμορφη. Και γέννησε παραδόσεις για τον τρόπο που φτιάχτηκε το ανθρώπινο γένος. Διαδεδομένη η πίστη πως το βίαιο ξερίζωμα προκαλεί οιμωγές του φυτού, οι οποίες προξενούν ψυχοδιανοητική ταραχή σε όσους βρίσκονται σε ακτίνα ακοής.
Ισως αυτός να ήταν και ο λόγος που προτίμησαν τον τίτλο. Ηταν οι ρίζες που κουβαλούσαν την ιστορία της λογοτεχνίας και του πολιτισμού. Αλλά και οι κραυγές αγωνίας κατά τη διάρκεια της δημιουργίας. Κάθε γέννα είναι ένας ακρωτηριασμός που συνοδεύεται από ωδίνες.
Ο μανδραγόρας ως φυτό και οι παραδόσεις για τις οιμωγές είναι πανευρωπαϊκό, αν όχι παγκόσμιο, φαινόμενο. Δεν είναι τυχαίο που αποτέλεσε έμπνευση για πολλούς καλλιτέχνες. Η δημιουργία είναι επώδυνη. Κάθε μεταιχμιακή κατάσταση είναι επισφαλής. Κι αυτό το αποδίδει ο Σέξπιρ στο έργο του «Ρωμαίος και Ιουλιέτα».
Ο «Μανδραγόρας» γεννήθηκε για να δώσει χώρο σε νέες γέννες. Να ακουστεί η κραυγή της δημιουργίας που μπορεί να συνεπάρει. Οσο κλείνουν περιοδικά, λιγοστεύουν και τα μαιευτήρια της δημιουργίας. Ωστόσο, παραμένουν τα τεύχη του ως «μανδραγορίτης οίνος».
