Ο Μάνος Χατζιδάκις

Δεν ήταν ένας εύκολος άνθρωπος ο Μάνος Χατζιδάκις, αλλά ήταν πολύ γοητευτικός και αντίθετα με αρκετούς που είναι γοητευτικοί αλλά δεν έχουν βάθος, αυτός και βάθος είχε και ουσία και ήταν αυτό που λέμε ένας χαρισματικός άνθρωπος, με την έννοια ότι πραγματικά η θεία χάρις τον κινούσε και τον φώτιζε.

Κάθε φορά που ακούω διάφορους να μιλάνε αρνητικά -όσο τολμάνε βέβαια- για τον γιο του τον Γιώργο, για κάποιες από τις αποφάσεις του σχετικά με την κίνηση του έργου του στην εποχή μας ή το πόσο αυστηρός είναι, χαίρομαι γιατί είμαι σίγουρος πως ο Μάνος Χατζιδάκις εκεί πάνω θα είναι ευτυχισμένος για τον άνθρωπο που διάλεξε για να προστατέψει το έργο του μετά από αυτόν. Για τον Γιώργο που, απ’ ό,τι έχω μάθει, αρνήθηκε κάποια εκατομμύρια δολάρια για να δώσει τα δικαιώματα για κάποια έργα του Χατζιδάκι για να τα διασκευάσει και να τα ερμηνεύσει η Μαντόνα, ενώ αντίθετα έχει δώσει τα έργα του δωρεάν σε ανθρώπους να τα χρησιμοποιήσουν όπου αισθανόταν πως αυτό θα ήθελε και ο Χατζιδάκις αν ζούσε.

Μου είχε πει, και ήμουν μόλις 25 χρόνων τότε, «μια συμβουλή θα σου δώσω, δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα στη ζωή από το να σε εκτιμούν λάθος άνθρωποι για λάθος λόγο» και όσο περνούν τα χρόνια τόσο βλέπω πόσο σοφός ήταν…

Σήμερα που διαβάζετε αυτά είναι 14 Ιουνίου και σαν αύριο 15, ο Χατζιδάκις μάς αποχαιρέτησε πριν από 30 χρόνια. Πριν από 62 όμως χρόνια, σαν σήμερα 14, έγινε η πρόβα τζενεράλε της «Οδού Ονείρων» στο θέατρο Μετροπόλιταν και μετά την πρόβα, βαθιά μεσάνυχτα, τους πήρε όλους μαζί και πήγαν στο στούντιο της Φίνος Φιλμ, Χίου 53, όπου ο Φίνος είχε διαμορφώσει όλο το κτίριο σε στούντιο, οι μουσικοί είχαν κάτσει ο καθένας σε διαφορετικό σκαλί και οι ηθοποιοί τραγουδούσαν υπό την εποπτεία του Φίνου και του Μικέ Δαμαλά, των δύο ανθρώπων δηλαδή που είχαν βραβευτεί στις Κάνες εκείνη τη χρονιά για την τελειότητα του ήχου στην «Ηλέκτρα», βραβείο που δόθηκε ειδικά για εκείνη την ταινία εκείνη τη χρονιά και που δεν είχε δοθεί σε μεγάλες παραγωγές του Χόλιγουντ.

Την επομένη, στην πρεμιέρα ήταν το ανφάν γκατέ, ανάμεσά τους η Τζέιν Φόντα, ο Φρέντερικ Μαρτς με τη γυναίκα του, όλο το υπουργικό συμβούλιο με επικεφαλής τον Καραμανλή και όταν μπήκε τελευταίος ο τότε διάδοχος Κωνσταντίνος, σηκώθηκαν όλοι εκτός από την Αλίκη, που κάποια στιγμή σήκωσε το χέρι της για να της το φιλήσει…

«Δεν ήταν μια μαγική εποχή;» τον είχα ρωτήσει τότε και μου είχε απαντήσει «όχι, ήταν μια λάθος εποχή γιατί εγκυμονούσε μια χούντα. Απλώς τότε η χυδαιότητα δεν είχε πετάξει εντελώς από πάνω της το προσωπείο της ευπρέπειας»…

Εχω τόσα πολλά να γράψω για τον Μάνο Χατζιδάκι που νομίζω ότι θα γράψω ένα κομμάτι τις επόμενες μέρες. Και να σκεφτείτε ότι ήμουν πολύ μικρός και δεν ήμουν καν από τους κολλητούς του φίλους. Και τότε έβγαιναν και τον έβριζαν για λόγους που στην ουσία δεν αποδείκνυαν παρά το πόσο σεβόταν τη δουλειά του. Κάποια στιγμή, θυμάμαι είχαμε μια έντονη διαφωνία, μου είχε πει: «Εν πάση περιπτώσει, όποιος πιστεύει αυτά που λες εσύ δεν μπορεί να λέγεται φίλος μου», και του απάντησα βέβαια: «Μα τι λέτε, κύριε Χατζιδάκι, εγώ φίλος σας; Στην καλύτερη περίπτωση εγώ είμαι ένας θαυμαστής σας που έχει τη μεγάλη τύχη να σας μιλάει από κοντά»…

Να είναι καλά εκεί που είναι, ήταν τέτοιος ο χαρακτήρας του, πέρα από την προσωπικότητα και το ταλέντο του, που είμαι σίγουρος πως έχει φτιαχτεί ένας παράδεισος ειδικά γι’ αυτόν και εγώ τον ευχαριστώ μέσα από την καρδιά μου που με έμαθε τόσα πράγματα απλώς μιλώντας μαζί του και χωρίς ποτέ να κάνει τον δάσκαλο ή τον «μεγάλο» απέναντι στον «μικρό». Αλλωστε, όπως έλεγε και ο ίδιος, «στην Ελλάδα δυστυχώς όποιος φτάνει σε μεγάλη ηλικία θεωρείται μεγάλος γενικώς».