Νωρίς το πρωί στο παλιό καφενείο του Μανώλη –το πιο παλιό στην Ελλάδα, 18ος αιώνας, τουρκοκρατία ακόμα– στον Λαύκο Νοτίου Πηλίου. Ιούλιος και 13, Πέμπτη, τέσσερις μέρες προτού ξεκινήσουν οι μεγάλες πυρκαγιές, που συνεχίζονται αδιάκοπα, φθινόπωρο πια – τότε με διαβεβαιώσεις, τώρα με υποσχέσεις, κουβέντα να γίνεται… Πλατεία – πλατάνια – ησυχία – ελάχιστοι θαμώνες – κουβεντούλες του καφενείου ευχάριστες, ανώδυνες – η αθωότητα των ανύποπτων, πού να φανταστείς τα επερχόμενα! Κουβέντα: «Πρωινός πρωινός ο τζίτζικας! Ζέστη θα βγάλει…». Αλλη κουβέντα, αλλουνού, σε απάντηση: «Μη σε γελάσει ο βάτραχος και το χελιδονάκι./ Αν δεν λαλήσει ο τζίτζικας, δεν είν’ καλοκαιράκι…».
Τζιτζίκι και τζίτζικας, ζίζιρος στα κυπριακά, κάποια από τα λαϊκά ονόματα εντόμων της οικογένειας τεττιγιδών (λατινικά, cicadidae), ονομασία από την αρχαιοελληνικής προέλευσης λέξη τέττιξ (cicada), έντομο που ζει συνήθως στα δέντρα και παράγει χαρακτηριστικό ήχο που προδίδει την παρουσία του. Αν δεν λαλήσει ο τζίτζικας… Ιδιαίτερα γνωστός από τον… διδακτικό (εντελώς παραπειστικό) μύθο του Αίσωπου, «Ο τζίτζικας και ο μέρμηγκας» («Τέττιξ και μύρμηκες»), που θέλει το μερμήγκι υπόδειγμα εργατικότητας και επιτομή αποταμίευσης και τον τζίτζικα τεμπελχανά, χαραμοφάη και σπάταλο, που πεθαίνει περίπου από ανεμελιά και οκνηρία.
Δεν μας τα είπε και πολύ καλά ο Αίσωπος. Γράψαμε και δεκάδες εκθέσεις, ως μαθητές, με βάση το μύθο του, για τα οφέλη της αποταμίευσης. Μόνο που αργά εννοήσαμε την… απομυθοποίηση ότι τα οφέλη της αποταμίευσης ήταν η μεγάλη μπλόφα χρηματιστών και τραπεζιτών που ξετίναξαν μέχρι δεκάρα οικονομίες –με μορφή μετοχοποιημένων αποταμιεύσεων– εκατομμυρίων αφελών μισθοσυντήρητων και μικροεισοδηματιών, με δόλωμα τον πλουτισμό στην επόμενη στάση του λεωφορείου.
Ολο το κόλπο ήταν ότι το λεωφορείο συνέχιζε τη διαδρομή υποσχόμενο και ελάχιστοι είχαν αποβιβαστεί, όταν σε μιαν αθέατη στους πολλούς στροφή, με ένα «μπουμ», έσκασαν τα λάστιχα. Το κακό σ’ αυτές τις περιπτώσεις είναι ότι πρώτα την πατάς και μετά μαζεύεις με τη σκούπα από την αυλή τα τζιτζίκια που εξεμέτρησαν το ζην.
Ενα «ζην» με ξεχωριστό ενδιαφέρον, πραγματικό και συμβολικό, γι’ αυτόν τον αθέατο, ηχηρό και καθόλου ενοχλητικό τραγουδιστή/σηματοδότη του καλοκαιριού. Που από τη στιγμή που βγαίνει στην επιφάνεια, σκαρφαλώνει στα δέντρα, βγάζει φτερά κι αρχίζει να τραγουδά, έχει ξεκινήσει η αντίστροφη μέτρηση. Λίγες εβδομάδες αργότερα, δύο μήνες το πολύ, θα κλείσει η αυλαία της ζωής του. Ζωής μεγάλης όσο και ελάχιστης. Καθώς, κατά τους εντομολόγους, ο τζίτζικας, ως οργανισμός, μπορεί να ζει εξελισσόμενος από 4 μέχρι 17 χρόνια. Ομως στο φως του ήλιου ζει μονάχα δύο μήνες. Ολα τα προηγούμενα –από τη σύλληψη και την ωοτοκία, σε κορμούς δέντρων και μετά– την περνάει σαν σκουλήκι (προνύμφη) μες στη γη (όπως και τα μερμήγκια!).
Μόνο τους τελευταίους δύο μήνες προ θανάτου, ντύνεται νύφη, βγάζει φτερά, πετάει από δέντρο σε δέντρο, προκαλεί και προσκαλεί ο τζίτζικας την τζιτζικίνα προς τα μεσημέρια με ερωτικό κάλεσμα- το γνωστό μας τερέτισμα, που παράγεται από κάποιες κοιλιακές μεμβράνες, παλλόμενες (απίστευτες οι ομοιότητες στη φύση, από το τζιτζίκι μέχρι τον άνθρωπο!). Και αποθνήσκει τέτοια εποχή, αφού πρώτα η θηλυκιά αποθέσει τα αυγά της σε κορμούς δέντρων (μόνη πηγή διατροφής του, ο χυμός των δέντρων, η λύμφη – λέμφος). Με τα πρωτεϊνούχα πτώματα, συχνά, βορά των μερμηγκιών – συμφεροντολόγος του κερατά, ο μέρμηγκας του Αίσωπου που… εξωθεί τον… επαίτη τζίτζικα στο θάνατο!
Αναρωτιέμαι, όλες αυτές τις μέρες, τις 46 συνεχόμενες του πύρινου ολέθρου και της δασικής μας πλέον φτώχειας, πόσος μεγάλος πληθυσμός τζιτζικιών δεν πρόφτασε να χαρεί ούτε αυτούς τους δύο μήνες της «ξένοιαστης» ζωής του!
