Αρχαία σκόνη

Τη σημερινή ημερομηνία του 79 μ.Χ. τοποθετούν πολλοί από τους ιστορικούς ως τη μέρα έκρηξης του Βεζούβιου που προκάλεσε την καταστροφή της Πομπηίας και άλλων γειτονικών πόλεων, όπως το Ηράκλειο (Ερκολάνο) και οι Σταβίες. Ιδρυμένη από τον 8ο π.Χ. αιώνα σε περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους και ευνοϊκού μικροκλίματος, αριθμώντας περίπου 30.000 κατοίκους, η Πομπηία ήταν μια πόλη ανθηρή, αποτελώντας ένα από τα πλέον πολυτελή θέρετρα της αρχαίας Ρώμης.

Πολλοί εύποροι Ρωμαίοι πολίτες είχαν οικοδομήσει ευρύχωρες και πολυτελείς εξοχικές επαύλεις, από τις βεράντες των οποίων ατένιζαν τους κατάφυτους αμπελώνες στους γειτονικούς λόφους, απολαμβάνοντας μια καθ’ όλα τρυφηλή ζωή, εμπλουτισμένη από τα, προερχόμενα από όλα τα μέρη της αυτοκρατορίας, εξεζητημένα έργα τέχνης με τα οποία είχαν διακοσμήσει τις κατοικίες τους.

Η τεράστια έκρηξη του Βεζούβιου έδωσε ένα απότομο, όσο και φρικτό, τέλος σε όλα αυτά, καθώς μέσα σε ελάχιστες ώρες ένα τεράστιο κύμα στάχτης κάλυψε την ευθυμία και τους ανθρώπους της περιοχής. Παρά το μεγαλείο της, η ύπαρξη της Πομπηίας είχε ξεχαστεί μέχρι το 1592, όταν και ανακαλύφθηκε τυχαία λόγω εκσκαφών για την κατασκευή ενός υπόγειου υδραγωγείου. Τα ευρήματα που ήρθαν στο φως μαρτυρούν τον πλούτο και το υψηλό επίπεδο διαβίωσης των τότε κατοίκων της, αλλά και τον φρικτό θάνατο που βρήκαν πολλοί από αυτούς.

Παρόμοιες καταστροφές λόγω ηφαιστειακών εκρήξεων έχουν καταγραφεί σε διάφορες χρονικές περιόδους και σημεία του πλανήτη, με μια από τις πλέον γνωστές να είναι η περίπτωση της Θήρας, η οποία κατατάσσεται ως η δεύτερη ισχυρότερη απ’ όσες μας είναι γνωστές έως σήμερα.

Η τέφρα που εκτινάχθηκε έχει εντοπιστεί μέχρι και στη Γροιλανδία, δημιουργώντας το φαινόμενο του ηφαιστειακού χειμώνα, δηλαδή απότομη πτώση της θερμοκρασίας, λόγω της αδυναμίας των ηλιακών ακτίνων να διαπεράσουν τη σκόνη. Το ενδιαφέρον είναι ότι οι αρχαιολογικές ανασκαφές στο νησί, ενώ ανέδειξαν την ύπαρξη μιας κοινωνίας υψηλού βιοτικού και πολιτιστικού επιπέδου όπως και στην περίπτωση της Πομπηίας, δεν έχουν μέχρι στιγμής καταφέρει να εντοπίσουν ανθρώπινα θύματα.

Γεγονός που υποδεικνύει ότι οι αρχαίοι κάτοικοι της Θήρας είχαν προνοήσει για μια τέτοια περίπτωση και είχαν σχέδιο εκκένωσης του νησιού, το οποίο εκ των πραγμάτων προκύπτει ότι εκτελέστηκε με απόλυτη επιτυχία. Σημαντική λεπτομέρεια: όλα αυτά συνέβησαν το 1613 π.Χ.

Αν είναι κάτι που καταδεικνύουν οι τραγικές απώλειες ανθρώπινων ζωών και η παράδοση στις φλόγες των πυρκαγιών των τελευταίων ημερών των περιουσιών, του ζωικού κεφαλαίου και του δασικού μας πλούτου, αυτό είναι η έλλειψη κεντρικού σχεδιασμού πρόληψης και κατάσβεσης. Προτιμούμε την αμεριμνησία της αρχαίας Πομπηίας από τον σχεδιασμό και την προνοητικότητα της ακόμα αρχαιότερης Θήρας.

*(Ph.D)2, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης