Καμία έκπληξη

Ηταν 70 χρόνια πριν, το 1953, όταν κυκλοφόρησε το βιβλίο του Αμερικανού συγγραφέα έργων επιστημονικής φαντασίας Ρέι Μπράντμπερι «Φαρενάιτ 451» (Fahrenheit 451), περιγράφοντας μια κοινωνία στην οποία τα βιβλία ουσιαστικά έχουν τεθεί εκτός νόμου.

Ειδική υπηρεσία «πυροσβεστών» έχει συσταθεί, με καθήκον όχι την κατάσβεση πυρκαγιών, αλλά, αντίθετα, τον εντοπισμό παρανόμως κυκλοφορούντων βιβλίων και την καύση τους. Μαζί με τα βιβλία, για παραδειγματισμό, οι «πυροσβέστες» παραδίδουν στην πυρά και το οίκημα εντός του οποίου αυτά ανευρέθησαν.

Ο Μπράντμπερι γράφει στην καρδιά της ψυχροπολεμικής εποχής, στη διάρκεια της φρενίτιδας κατά του κομμουνιστικού κινδύνου η οποία, για δεύτερη φορά, σάρωνε εκείνη την εποχή τις ΗΠΑ, αλλά και μέρος των συμμάχων τους στον πλανήτη.

Ως εκ τούτου, το βιβλίο μπορεί να θεωρηθεί ως αντίδραση της ανεξάρτητης διανόησης της εποχής στο κλίμα περιορισμών, ελέγχου και διώξεων που είχε εγκαθιδρύσει η Επιτροπή Μακάρθι, με διοικητή, από τον Ιανουάριο του 1953, τον ομώνυμο γερουσιαστή.

Ανάμεσα στις δράσεις της Επιτροπής Μακάρθι ήταν και η εξέταση των βιβλίων που υπήρχαν στις δημόσιες (συχνά και στις ιδιωτικές) βιβλιοθήκες, προκειμένου να εντοπισθούν βιβλία με κομμουνιστικό περιεχόμενο. Προοίμιο αυτού του κλίματος ήταν ο νόμος Μακ-Κάραν του 1950, σύμφωνα με τον οποίο όλοι οι κομμουνιστές της χώρας θα έπρεπε να προσέλθουν άμεσα στον γενικό εισαγγελέα και να δηλώσουν αυτή την πολιτική τους προτίμηση.

Το «Φαρενάιτ 451» αποτελεί μια προσπάθεια αλληγορικής περιγραφής αυτής της πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας των ΗΠΑ, αλλά δεν χαρίζεται σε κανέναν! Επιπρόσθετα, εγκολπώνει άμεσες αναφορές στο κάψιμο βιβλίων στη ναζιστική Γερμανία, αλλά και στην ιδεολογική ανελευθερία που επικρατούσε στην τότε Σοβιετική Ενωση. Ασυνήθιστα διορατικό, το βιβλίο προφητεύει τον ρόλο των ΜΜΕ στη χειραγώγηση της σκέψης του κοινού, τα οποία έχουν τη δύναμη να επιβάλουν συγκεκριμένα θέματα στη δημόσια συζήτηση και να αποθαρρύνουν την ανάγνωση βιβλίων.

Σε ένα γενικότερο πλαίσιο, ο Μπράντμπερι προοικονομεί και προειδοποιεί για την υποδούλωση του δυτικού πολιτισμού στον έλεγχο της σκέψης, τις κάθε είδους εξαρτήσεις και τον κομφορμισμό, στοιχεία που ανέδειξε και η μεταφορά του βιβλίου από τον Φρανσουά Τριφό στην ομώνυμη ταινία το 1966.

Τόσο το βιβλίο όσο και η ταινία γίνονται ολοένα και πιο επίκαιρα, με το γεγονός ότι ο τίτλος τους παραπέμπει στη θερμοκρασία καύσης του χαρτιού, μετρούμενη στη θερμομετρική κλίμακα Φαρενάιτ, να αποτελεί μια διαρκή υπόμνηση. Ισως θα ήταν χρήσιμο να επανεξετάσουμε τα αποτελέσματα των πρόσφατων διπλών εκλογών στη χώρα μας υπό τους άξονες που προτείνονται στα έργα αυτά, μια επανεξέταση χρήσιμη ιδίως σε όσους εξεπλάγησαν από τις ολοκάθαρα και ευθέως πλέον εκφρασμένες προτιμήσεις του εκλογικού σώματος.

*(Ph.D)2, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης