Μεσοπόλεμος

Μεσοπόλεμος. Η περίοδος μεταξύ των δύο παγκοσμίων πολέμων. Που καμιά φορά σε βιβλία, ταινίες, άρθρα αναφέρεται με μια νότα νοσταλγίας. Γοητευτικές γυναίκες με αμφίβολη ηθική και κομψά ρούχα, πνευματώδεις κατάσκοποι που συγκαλύπτουν ή αποφασίζουν τρομερές συνωμοσίες, γκρίζες μορφές που καραδοκούν για να συλλάβουν τους επικίνδυνους, η απειλή του επόμενου πολέμου, του Β’ Παγκόσμιου, δοσμένη με υπαινιγμούς που δύσκολα αφήνουν να διαφανούν όσα επρόκειτο να ακολουθήσουν.

Φυσικά και τα πράγματα δεν ήταν καθόλου έτσι. Στα χρόνια για τα οποία μιλάμε η επανάσταση είχε θριαμβεύσει στη Ρωσία και συντριβεί στη Γερμανία. Ο φασισμός και ο ναζισμός είχαν κατακτήσει την εξουσία στη Γερμανία, την Ιταλία, την Ισπανία και αλλού. Κάπου μακριά στην Ανατολή η Ιαπωνία είχε ξεκινήσει με μια έννοια τον Παγκόσμιο Πόλεμο εισβάλλοντας στην Κίνα. Και οι πολιτικοί που κυβερνούσαν τις κοινοβουλευτικές δημοκρατίες της Δύσης, ο Τσάμπερλεν και ο Νταλαντιέ που υπέγραψαν τη συμφωνία του Μονάχου ήθελαν να πιστεύουν ότι ο Χίτλερ θα εξευμενιζόταν με ευγενικά λόγια και κάποιες «συνετές» υποχωρήσεις στις απαιτήσεις τους. Αυτό που δεν κατανοούσαν ήταν ότι ο Μεσοπόλεμος ήταν ήδη η πρώτη φάση του πολέμου που νόμιζαν ότι θα αποφύγουν.

Στρεφόμαστε στο παρελθόν για χάρη του παρόντος. Του ζητάμε απαντήσεις στην αγωνία μας για όσα συμβαίνουν σήμερα, απειλούν να συμβούν αύριο. Αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι η «αμυντική» πυρηνική συμφωνία των ΗΠΑ, της Μεγάλης Βρετανίας και της Αυστραλίας με στόχο την απομόνωση της Κίνας. Συμφωνία που κινητοποίησε την απειλούμενη Κίνα και άλλες χώρες και εξαγρίωσε τη Γαλλία που έχασε σε γόητρο και κέρδη. Μιλώ για αγωνία διότι ακόμη και ο υπαρχηγός των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ, Τζον Χάιτεν, μιλά για κίνδυνο πυρηνικού ολέθρου που θα αφανίσει τον πλανήτη*. Και που, αν όπως φάνηκε ήταν έτοιμος να εξαπολύσει ο «απομονωτιστής» Τραμπ για να σώσει την προεδρική του καρέκλα, τελικά προωθεί ο «συνετός» Μπάιντεν, είτε αυτοί που κινούν πίσω από αυτόν τα νήματα.

Σε αυτό το ζοφερό σκηνικό η όλο και λιγότερο Ενωμένη Ευρώπη θυμίζει από κάποιες απόψεις αυτήν του Νταλαντιέ και του Τσάμπερλεν στον Μεσοπόλεμο. Η Ευρώπη των Βρυξελλών, δηλαδή του Βερολίνου, εμφανίζεται στιβαρή, αυστηρή, έως αδυσώπητη, όταν πρόκειται να επιβάλει ή να επιβεβαιώσει την κυριαρχία της σε χώρες και σε τάξεις τις οποίες συνθλίβει. Αλλά εντελώς ανίκανη να δημιουργήσει εναλλακτικούς θεσμούς και σχεδιασμούς απαραίτητους για τη συλλογική άμυνά της και την «πράσινη» γεωπολιτική παρέμβασή της. Παρέμβαση που χρειάζεται σήμερα, όταν τα πυρηνικά μπορούν να καταστρέψουν τον πλανήτη, για να αντιμετωπιστούν δεινά ασυγκρίτως χειρότερα από εκείνα που η συνθήκη του Μονάχου εις βάρος της Τσεχοσλοβακίας επέτρεψε στον Χίτλερ να προκαλέσει.

*Βλ. Δ. Κωνσταντακόπουλος Πυρηνική Αστάθεια, Οπλα, Κίνα, Εμφύλιος στη Δύση και το σενάριο ΕΣΣΔ-2 https://tinyurl.com/2dfa8cfa