Ας πέσουν οι τόνοι και ας σκεφτούμε ότι όσα συνέβησαν στην 47η γιορτή της Δημοκρατίας, επαναλαμβάνονται τα τελευταία 15-20 χρόνια. Είναι η μοίρα των εορτών και των επετείων. Περισσότερο ενδιαφέρουν οι ενδυματολογικές προτιμήσεις των κυριών, τα «αταίριαστα» πηγαδάκια που θα συλλάβει ο φακός· μνημονεύονται οι παρουσίες και σχολιάζονται οι απουσίες. Βέβαια, η γιορτή για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα γίνεται με έναν τρόπο αντιστροφής της μνήμης – τελευταία, με την έννοια ότι η Μεταπολίτευση μπορεί και να ήταν μια συλλογική μας ψύχωση.
Στην αντιστροφή της μνήμης συμβάλλει λίγο η επικαιρότητα που περιλαμβάνει τα πάντα: από τη θέση της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, το Κυπριακό μέχρι την πανδημία. Λίγο οι προκλήσεις, η περιπλοκή του κόσμου, κάτι οι εθνικές περιπέτειες, λίγο η κλιματική αλλαγή και, φυσικά, το μεταναστευτικό και προσφυγικό, το σπογγώδες των συνόρων· λίγο η δίκαιη ανάπτυξη και η άμβλυνση των ανισοτήτων κ.ο.κ. Στην ψιμυθίωση (το μακιγιάρισμα) της γιορτής συμβάλλει τα μάλα η δύναμη του πρωτοκόλλου· μας κάνει να κοιμόμαστε ήσυχοι με την απόσταση ανάμεσα στο «Δημοκρατία στην πράξη» και σε αυτό που νομίζουμε για τη δημοκρατία.
Ποιος θα διαφωνούσε με την ομιλία της Προέδρου της Δημοκρατίας στη δεξίωση για την 47η επέτειο της αποκατάστασης της Δημοκρατίας; «Η ενάρετη άσκηση της ιδιότητας του πολίτη προϋποθέτει την απόσταση από τον ιδιοτελή εγωισμό και την αναγνώριση του καθολικού». Αλλά αυτό που εγώ το αντιλαμβάνομαι ως πολίτης, το καταλαβαίνουν –ας πούμε– οι κυβερνώντες; Και γιατί οι συμπεριληπτικές τοποθετήσεις ακούγονται κάπως περίεργα «εορταστικά»; Γιατί ακούγονται ξένες απέναντι σε μια πραγματικότητα που αποκλείει, στρογγυλεύει και που, με κοσμική αισιοδοξία και ορθότητα, απευθύνεται σ’ έναν ιδεότυπο πολίτη της φιλελεύθερης δημοκρατίας που δεν υπάρχει στον πραγματικό κόσμο; Πώς υπάρχουν βεβαιότητες για ένα μέλλον που –οψέποτε– θα έρθει, δίχως να έρχεται ποτέ; Και τα βραβεία σωστά και δίκαια.
Αλλά αντί της έκπληξης, «έγιναν τα δέοντα». Δεν βραβεύτηκε αυτός που σώζει την ανθρώπινη ζωή στην αδυναμία της, γιατί πώς θα μπορούσε να βραβευθεί κάποιος που κατηγορεί το κράτος για παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων; Εδώ ξέφυγε η λεπτομέρεια. Θα βραβευόταν η πράξη «να σώζει ανθρώπινες ζωές». Τίποτε περισσότερο, τίποτε λιγότερο. Αλλά όπως συνήθως, η αναζήτηση της ουσίας θα πρέπει να γίνει ξανά με καταβύθιση στον κόσμο των νεκρών και όχι στον κόσμο των ζωντανών. Ομως σε όσους δεν αρέσει ο Αδης του Οδυσσέα, ας το πάρουμε αλλιώς. Με ή χωρίς βραβεία, θα υπάρχουν πάντα αυτοί που θα σώζουν ζωές. Ποιος είπε ότι ο Ολυμπος έπαψε να υπάρχει επειδή δεν τον ανεβαίνουν αυτοί που ξεδιαλέγουν τα βραβεία;
