Ποιες είναι οι γυναίκες αυτής της μικρής πόλης που φαίνονται τόσο ευτυχισμένες με τις δουλειές του σπιτιού, έχοντας εγκαταλείψει όλες τις προηγούμενες δραστηριότητές τους – καλλιτεχνικές, κοινωνικές, πολιτικές; Τώρα πια, μοναδική έξοδός τους φαίνεται να είναι… τα ψώνια στο σούπερ μάρκετ!
– Αν μπορούσατε να καταλάβετε πόσο παράξενες είναι αυτές οι γυναίκες του Στέπφορντ. Αληθινές μηχανές για διαφημίσεις στην τηλεόραση. Αρχισα να υποπτεύομαι…
– Τι υποπτεύεστε, Τζοάνα; ρώτησε η δρ Φάντσερ.
– Πως πίσω από όλα αυτά κρύβονται οι άντρες. Ενα βράδυ που τα παράθυρα της Λέσχης των Αντρών ήταν ορθάνοιχτα, υπήρχε διάχυτη στον αέρα μια μυρωδιά από χημικά προϊόντα…
Σίγουρα κάτι πολύ σοβαρό πρέπει να συμβαίνει σ’ αυτή τη Λέσχη στον λόφο της πόλης, όπου οι άντρες συγκεντρώνονται κάθε βράδυ. Η νεοφερμένη στο Στέπφορντ, Τζοάνα Εμπερχαρτ, φωτογράφος και μέλος του Κινήματος Απελευθέρωσης της Γυναίκας, διαπιστώνει έντρομη ότι σιγά σιγά όλες οι γυναίκες της πόλης μετατρέπονται σε υποδειγματικές συζύγους, μητέρες και νοικοκυρές, υπηρετώντας το ίδιο μοντέλο συμπεριφοράς. Η ιδέα που αρχίζει να της περνάει από το μυαλό την πανικοβάλλει…
Αυτή η ιδέα –που φυσικά δεν θα αποκαλύψω εδώ για ευνόητους λόγους– αποτελεί ένα έξοχο εύρημα στο είδος της επιστημονικής φαντασίας. Αφού προέβλεψε τις δυστοπικές κοινωνίες του μέλλοντος, την οικολογική καταστροφή, τους κινδύνους μιας ανεξέλεγκτης τεχνολογικής εξέλιξης, η επιστημονική φαντασία δεν θα μπορούσε να μείνει αδιάφορη στις διεκδικήσεις του γυναικείου κινήματος τη δεκαετία του ’70. Οταν πρωτοδιάβασα το μυθιστόρημα του Αϊρα Λέβιν στο Παρίσι, σκέφτηκα αμέσως να το μεταφράσω για τη σειρά επιστημονικής φαντασίας των εκδόσεων Μπουκουμάνη που διεύθυνα τότε με συνεργάτη τον αγαπημένο φίλο και διάσημο κριτικό και σκηνοθέτη Αδωνι Κύρου.
Ο Λέβιν, για να τονίσει ακόμα καλύτερα τις θέσεις του, πρόταξε στην αγγλική έκδοση του βιβλίου του το παρακάτω απόσπασμα από το κλασικό έργο της Σιμόν ντε Μποβουάρ, «Το Δεύτερο Φύλο».
«Η μάχη παίρνει σήμερα άλλη μορφή. Η γυναίκα δεν προσπαθεί να κλείσει τον άντρα σε “μπουντρούμι”, αλλά να ξεφύγει από τα δεσμά του. Δεν αναζητεί τρόπους να τον παρασύρει στο τέλμα της, μα να ξεπηδήσει κι αυτή στο φως της ανοδικής πορείας. Ομως η συμπεριφορά των αρσενικών δημιουργεί καινούργια σύγκρουση. Ο άντρας αντιμετωπίζει με δυσαρέσκεια κάθε παραχώρησή του στη γυναίκα. Θέλει να παραμείνει κυρίαρχος, σε απόλυτη υπεροχή, το “ουσιώδες ον”. Αρνείται να αποδεχθεί ως ίση στη καθημερινή του ζωή τη συντρόφισσά του. Στη δυσπιστία της αντιπαραθέτει την επιθετικότητά του».
Πολύ απλά και προφητικά και ωραία τα έγραψε πριν πολλές δεκαετίες η Μποβουάρ. Ας είναι το άρθρο μου αυτό ένα αφιέρωμα στη μνήμη των γυναικών – θυμάτων της ανδρικής θηριωδίας και, συγχρόνως, ένα ευχαριστώ σ’ εκείνη που με το έργο και τη ζωή της έδωσε νόημα και έμπνευση στους αγώνες των γυναικών όλου του κόσμου.
* σκηνοθέτης, διευθυντής Film Studies BA, MA New York College, Athens, University of Greenwich, UK
