Η ιστορία είναι λίγο πολύ γνωστή, κινούμενη μεταξύ μύθου και πραγματικότητας. Ενας τσάρος κάποια στιγμή απόκτησε ένα σκυλάκι και, όπως ήταν φυσικό, εγκρίθηκε αρμοδίως κονδύλι για την κάλυψη των εξόδων διαβίωσής του. Λεπτομέρειες για το πόσα ρούβλια και καπίκια ήταν αυτό το αρχικό ποσό δεν αναφέρονται. Αναφέρεται, ωστόσο, ότι σε κάθε ετήσια αναπροσαρμογή του προϋπολογισμού του τσαρικού παλατιού, υπήρχε και ανάλογη αναπροσαρμογή του σχετικού με τον τσαρικό σκύλο κονδυλίου. Και, όπως είναι αναμενόμενο, η αναπροσαρμογή αυτή ποτέ δεν ήταν προς τα κάτω.
Το κονδύλι αυξανόταν ολοένα, καθώς κανένας από τους οικονομικούς συμβούλους, τους γραφειοκράτες-παρατρεχάμενους και τους βογιάρους της τσαρικής ελίτ, δεν τολμούσε να το μειώσει, ή έστω να το κρατήσει σταθερό, στα επίπεδα του προηγούμενο έτους. Μεγάλωνε και ο σκύλος, βλέπετε… Κάπως έτσι, το κονδύλι για τον τσαρικό σκύλο έφτασε σε δυσθεώρητο ύψος. Στο τέλος, είχε ανέλθει σε ποσό που αντιστοιχούσε στα έξοδα συντήρησης μιας μικρής φάρμας δεκάδων ζώων, χωρίς βέβαια να υπάρχει κανένα έσοδο ή απολαβή που θα αντιστοιχούσε στην ανάπτυξη μιας τέτοιας «φάρμας».
Η οικονομική κατάσταση της τσαρικής Ρωσίας ήταν πάντα πολύ επισφαλής. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι ενώ τα έσοδα αυξήθηκαν από 9 εκατομμύρια ρούβλια το 1724 σε 40 εκατομμύρια ο 1794, οι δαπάνες κατά το 1794 ήταν 49 εκατομμύρια ρούβλια. Δηλαδή, εκείνη τη χρονιά, ο τσαρικός προϋπολογισμός παρουσίαζε έλλειμμα άνω του 18%. Αδήριτη ήταν η ανάγκη συνεχούς δανεισμού με κεφάλαια που εκταμιεύονταν κυρίως από το Αμστερνταμ, ένα από τα κύρια κέντρα εμπορικού καπιταλισμού της εποχής.
Ποσοστό 5% του προϋπολογισμού διετίθεντο για την εξυπηρέτηση του χρέους, για τον στρατό το 46% και για τον διοικητικό και γραφειοκρατικό μηχανισμό το 12%. Η Ρωσική Αυτοκρατορία συντηρούσε πολυάριθμο και καλά εξοπλισμένο στρατό, αλλά και πολυπρόσωπο και πολύπλοκο γραφειοκρατικό μηχανισμό που ανταγωνιζόταν Παρίσι και Λονδίνο. Σε αυτά πρέπει να προστεθεί και ένα ποσό που αντιστοιχούσε στο 9% του ετήσιου προϋπολογισμού και αφορούσε τη συντήρηση της αυτοκρατορικής αυλής στην Αγία Πετρούπολη, πόλη που ίδρυσε ο ίδιος ο Πέτρος το 1703 και κατέστησε επίσημη την έδρα της Ρωσικής Αυτοκρατορίας το 1712.
Η ρωσική κυβέρνηση ζούσε πάνω από τις οικονομικές δυνατότητες της χώρας, που παρέμεινε φτωχή και υπανάπτυκτη, με αποτέλεσμα την ανατροπή των Ρομανόφ με την Οκτωβριανή Επανάσταση το 1917. Βέβαια, γι’ αυτό δεν έφταιξε ο τσαρικός σκύλος και τα έξοδά του, αλλά η νοοτροπία που περιγράφεται γλαφυρότατα σε παλαιότερο τραγούδι: «εδώ δεν έχει σύνορα / δεν έχει καλοσύνη / μπροστά πηγαίνει ο αρχηγός / και πίσω του οι σκύλοι».
* (Ph.D.)2, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης
