Πέραν όλων των άλλων, το 1821 είναι το έτος γέννησης του Γκιστάβ Φλομπέρ. Ο διάσημος Γάλλος συγγραφέας γεννήθηκε στη Ρουέν, από τις μεγαλύτερες μεσαιωνικές πόλεις και στενά συνδεδεμένη με την ιστορία της χώρας. Εκεί παραδόθηκε στην πυρά η Ιωάννα της Λωρραίνης (Ζαν ντ’ Αρκ) το 1431, κατηγορούμενη ως αιρετική και μάγισσα, η οποία επιπλέον φορούσε και ανδρικά ρούχα.
Να έπαιξε άραγε κάποιο ρόλο αυτό στη σκιαγράφηση του πορτρέτου της πλέον διάσημης μυθιστορηματικής ηρωίδας του Φλομπέρ, της Μαντάμ Μποβαρί; Το ομώνυμο βιβλίο εκδόθηκε το 1857, προκάλεσε σάλο κι έστειλε συγγραφέα και εκδότη στα δικαστήρια. Αρχικά ο Φλομπέρ περιγράφει την Εμα ως όμορφη και ρομαντική, μια νεαρά με αγωγή από τις καλόγριες, που αγαπά τη μουσική και ονειρεύεται μια έντονη ζωή παρόμοια μ’ αυτήν που περιγράφεται στα λαϊκά μυθιστορήματα που διαβάζει.
Ο γάμος της με τον ντροπαλό και άχρωμο επίτροπο Δημόσιας Υγείας, Σαρλ Μποβαρί, η ανία και η μουντάδα της ζωής σε μια μικρή πόλη κοντά στη Ρουέν τη σπρώχνουν ν’ αναζητήσει αυτά που ψάχνει στη συντροφιά εραστών. Ο Φλομπέρ δεν διστάζει να βάλει την Εμα να κυκλοφορεί επιδεικτικά με τον εραστή της μέρα μεσημέρι στο κέντρο της Ρουέν, να καπνίζει δημοσίως, να χαίρεται και ν’ απολαμβάνει τον «απαγορευμένο» έρωτα, να μη δείχνει καμία μεταμέλεια για το «αμάρτημά» της, να μη συγκινείται από τη μητρότητα. Οταν οι εραστές την εγκαταλείπουν και ταυτόχρονα τα συσσωρευμένα χρέη της για το σπάταλο «όνειρο» που έζησε την πνίγουν, τότε αυτοκτονεί θαρρετά και αποφασιστικά καταπίνοντας δηλητήριο.
Αλλά δεν είναι μόνον αυτά. Ο Φλομπέρ δεν χάνει ευκαιρία να παρουσιάσει αρκετές χαρακτηριστικές όψεις της μίζερης ζωής της επαρχίας. Ο τρόπος που οργανώνεται η Αγροτική Εκθεση και η δουλοπρέπεια των χωρικών απέναντι στους αξιωματούχους που εκφωνούν επίσημους λόγους έχουν πολλά να μας πουν ακόμα και σήμερα για παρόμοιες καταστάσεις. Πρώτη θέση φυσικά έχει και η λατρεία του χρήματος: καθώς εμπεδώνεται ο καπιταλισμός, συγκροτείται μια μικρομεσαία τάξη, που αναγνωρίζει στο χρήμα μια νέα θεότητα.
Εξίσου διαφωτιστικό είναι και το περιστατικό με τον μισοπαράλυτο απ’ το ένα πόδι Ιπολίτ. Ο Σαρλ εφαρμόζει ανεπιτυχώς μια νέα μέθοδο θεραπείας, με αποτέλεσμα να προκαλέσει στον Ιπολίτ φριχτούς πόνους, μόλυνση που οδηγεί σε γάγγραινα και αναγκαστικό ακρωτηριασμό του ποδιού. Κι ενώ ο Ιπολίτ βογκά μέσα σε αβάσταχτους πόνους, οι συγχωριανοί του, χτυπώντας τον στον ώμο, του απευθύνονται λέγοντας «Α! Δεν φαίνεσαι και πολύ ευχαριστημένος», χωρίς να παραλείπουν να του υπενθυμίζουν ότι «για όλα αυτά φταις εσύ ο ίδιος και κανένας άλλος». Ισως να του κουνούσαν και το δάχτυλο.
* (Ph.D.)2, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης
