«Τι Πλαστήρας, τι Παπάγος»;

Η πλέον επεισοδιακή ίσως αναμέτρηση για την προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών έληξε, παρά την επίμονη προσκόλληση του κ. Τραμπ στην καρέκλα του Λευκού Οίκου, με νίκη του Τζο Μπάιντεν. Στην Ελλάδα οι αντιδράσεις κυμαίνονται από την αισιοδοξία, αφού λέγεται ότι ο κ. Μπάιντεν είναι φιλέλληνας και έχει εκφραστεί στο παρελθόν κατά του κ. Ερντογάν, μέχρι την παγερή αδιαφορία, που πηγάζει από την πεποίθηση ότι η όλη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στη χώρα μας -και όχι μόνον- υπαγορεύεται μόνον από στυγνά συμφέροντα. Με μια σειρά από άλλες τοποθετήσεις που δεν είναι υποχρεωτικά απλώς ενδιάμεσες, αλλά διαφοροποιούνται επί της ουσίας από το δίπολο που ανέφερα.

Το πρώτο που χρειάζεται για να έχουμε μια νηφάλια άποψη για τα όσα συμβαίνουν στις σχέσεις μας με άλλες χώρες είναι να απαλλαγούμε από το δίπολο φιλελληνισμός/μισελληνισμός. Φιλέλληνες ή μισέλληνες μπορεί ενδεχομένως να είναι πρόσωπα αλλά όχι τα κράτη και αυτοί που καθορίζουν την πολιτική τους.

Ο Μπάιρον, ο Φαβιέρος ήταν όντως φιλέλληνες. Τα σαρκοβόρα του Σίτι, που «βοήθησαν» την Ελλάδα επιβάλλοντας το ληστρικό πρώτο δάνειο της Επανάστασης το 1824, και ο βασιλιάς Γεώργιος, που μετά το 1827 σαμποτάρισε τα πρώτα βήματα του αναδυόμενου κράτους, ήταν απλώς φίλοι των οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων τους. Και άλλοτε πάλι δυνάμεις μάς στήριξαν, διότι αυτό υπαγόρευε το συμφέρον τους.

Το ίδιο ισχύει και για τις σχέσεις της Ελλάδας με τις ΗΠΑ. Το ΕΑΜ, δέσμιο ίσως της ιδέας του φιλελληνισμού, διαδήλωνε στην απελευθέρωση με ελληνικές, ρωσικές και αμερικανικές σημαίες. Αυτό δεν εμπόδισε την επιβολή του δόγματος Τρούμαν και τη μετατροπή των μαχητών του Δημοκρατικού Στρατού σε λεία των ναπάλμ στον Γράμμο. Ο πρόεδρος Τζόνσον ήταν Δημοκρατικός, αλλά στήριξε ένθερμα από το 1967 τη χούντα, πράγμα για το οποίο πολύ αργότερα ο Μπιλ Κλίντον ζήτησε συγγνώμη από τον ελληνικό λαό. Ενώ η τουρκική εισβολή και κατοχή της Κύπρου έγινε το 1974 επί της προεδρίας του Ρεπουμπλικανού Νίξον.

Δεν μπορούμε να ξεχνάμε τα δεδομένα αυτά, που δεν δικαιώνουν ωστόσο τη στάση –καταστροφική και όταν ειπώθηκε- «Τι Πλαστήρας, τι Παπάγος». Η αποχώρηση του Τραμπ επιτρέπει τη –λελογισμένη- ελπίδα ότι οι συνομιλητές της χώρας μας από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού θα μιλούν μετά λόγου γνώσεως, αντιλαμβανόμενοι μεταξύ πολλών άλλων τη δραματική και για τον κόσμο κατάσταση στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Ρόλος της Ελλάδας είναι να μη συρθεί παθητικά στις όποιες νέες εξελίξεις, αλλά να προσπαθήσει να τις επηρεάσει. Η πολιτική δεν έχει να κάνει μόνο με το μέγεθος μιας χώρας, αλλά με τη δημιουργικότητα, το θάρρος και την ηθική ποιότητα των πολιτικών της.