Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μουσικό μάθημα κοινωνιολογίας

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΥΤΑΡΑΣ, 1979

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μουσικό μάθημα κοινωνιολογίας

  • A-
  • A+

Ηχοι από έναν σύγχρονο δρόμο, μίζες, κόρνες και αυτοκίνητα, ένας κεραυνός, ένα μουσικό όργανο που θυμίζει λύρα, ένα αργόσυρτο τακ, τακ, τακ… Και πάνω από το χρτς, χρτς του βινιλίου μια αντρική φωνή να τραγουδά με ρώμη: Εεεεεεε, εεεεε, εεεεε, εεεεε…

Ακόμη θυμάμαι την ανατριχίλα στη σπονδυλική μου στήλη στους πρώτους εκείνους ήχους σε ηλικία που δεν διανοούμουν τι κρύβει η ιστορία του Γιάγκου Νούλα. Ούτε εκείνο το συγκλονιστικό «ποιος είναι αυτός που τρώει γυναίκες και παιδιά, μιας ώρας χορτασμός του, δεκαοχτώ χωριά». Πόσο σκληρές εικόνες, πόσο τρομαχτικές. Αλλά μαγικές, αληθινά μαγικές, όσο εκείνο το γεμάτο χρώματα εξώφυλλο του δίσκου με τη γυναίκα όπως θα φανταζόμουν μια Ελληνίδα θεά: μεγάλα μάτια και μαλλιά που ανεμίζουν.

Σαν τώρα θυμάμαι να έρχεται ο δίσκος στο σπίτι, νομίζω τέτοια εποχή, με τα πρώτα κρύα του φθινοπώρου. Μεγάλο γεγονός για την οικογένεια, μαζευτήκαμε όλοι, μικροί, μεγάλοι και πιο μεγάλοι, να τον ακούσουμε. Κι εγώ μαζί, που δεν με θυμάμαι να λέω ποτέ παιδικά τραγούδια.

Εκείνη η φωνή του αφηγητή που έλεγε ιστορίες για εποχές που δεν θύμιζαν σε κάτι όσα υπήρχαν γύρω μου…

Πόσο σπουδαία ηχούσαν στα μικρά και αθώα ακόμα αυτιά μου εκείνα τα άγρια παραμύθια, που τα ρουφούσα ξανά και ξανά, αχόρταγη για την ομορφιά της μουσικής, για τα λόγια που αισθανόμουν ότι είναι σημαντικά, ότι λένε πράγματα που έπρεπε να γνωρίσω.

Ακόμα τρέμω με εκείνη τη φράση «στο κάτω κάτω της γραφής γιατί να είμαι σκλάβος;». Οταν κατάλαβα τι σημαίνει, έφριξα. Γίνεται άνθρωποι να είναι σκλάβοι; Και γιατί να είναι επικίνδυνο να έχεις μυαλό και να σκέφτεσαι;

Πώς τα θυμήθηκα όλα αυτά; Γιατί μια από αυτές τις ημέρες έσκασε σαν βόμβα ένα από τα τραγούδια του δίσκου ακούγοντας ραδιόφωνο, την ώρα που πάλευα -όπως όλοι κάποια στιγμή- να βάλω για μια ακόμη φορά τάξη στο χάος της ζωής. Εκείνης της μικρής, σχεδόν ασήμαντης και κοινότοπης ζωής, που κυλάει παράλληλα με όλα τα μεγάλα και σπουδαία γεγονότα που συνταράζουν τον κόσμο και βγάζουν τους ανθρώπους και τους λαούς στον δρόμο, που απασχολούν τα μεγάλα ενημερωτικά δίκτυα, που γεννούν την ανάγκη για νέους νόμους: δίκες, δικαιώματα, πολέμους, κινδύνους, υγειονομικές κρίσεις, εκλογές στην υπερδύναμη που μπορούν (;) να αλλάξουν τον κόσμο.

Και μπορεί πια το παλιό εκείνο βινίλιο να μην μπορεί να παίξει, γιατί πετάχτηκε το πικάπ που χάλασε, αλλά η μουσική του είναι παντού, έχει ποτίσει τη μνήμη μου. Τόσο βαθιά, που χρειάστηκαν μόλις τέσσερις-πέντε νότες για να σταματήσω ό,τι έκανα και μετά να αρχίσω να σιγοψιθυρίζω πάνω από τον Γιώργο Νταλάρα αυτό που μπορεί να μην παίζεται τόσο συχνά, αλλά το ξέρω σαν να γεννήθηκα μ’ αυτό:

«Αν ήταν άστρα τα φιλιά σου / σ’ ένα κουτί θα κλείδωνα / για να ταΐζω την ψυχή μου / και τα πετροχελίδονα».

Κι είχα την ίδια συγκίνηση που ένιωσα μικρό κορίτσι τότε, που έκανα εικόνα να μαζεύεις λίγα από τα εκατομμύρια αστέρια για να ταΐσεις τα περιστέρια - ή και για να τα φυλάξεις σαν θησαυρό. Αυτό μου φαινόταν ακόμη πιο ωραίο.

Εκείνο το βράδυ, έψαξα και άκουσα ξανά όλο τον δίσκο που γράφτηκε πριν από τόσα χρόνια -πόσα μεσολάβησαν έκτοτε, αλήθεια- αλλά οι αλήθειες του είναι ζωντανές. Τον άκουσα και δεύτερη φορά.

Και τότε σκέφτηκα ότι αν ήμουν δάσκαλος, θα του αφιέρωνα μια εβδομάδα μαθημάτων. Για τη μουσική του, για τους στίχους του, για τα ωραία ελληνικά του, για τα μαθήματα-δώρα που μπορεί να προσφέρει και σε άλλες γενιές. Κάτι σαν μουσικό μάθημα ιστορίας, ίσως και κοινωνιολογίας. Και να με συμπαθάτε, κυρία υπουργέ Παιδείας.

Σημείωση: Φυσικά όλοι καταλάβατε ότι μιλάω για το «Σεργιάνι στον Κόσμο» του Γιάννη Μαρκόπουλου, σε στίχους των Πάνου Θεοδωρίδη, Μελέτη Κυριακού και Μάνου Ελευθερίου, με τις φωνές του Γιώργου Νταλάρα και της Γιούλης Τσίρου. Αφηγητής, ο συνθέτης. Το εξώφυλλο ήταν του Δημήτρη Μυταρά.

[email protected]

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η συνταγή της ευτυχίας
Είχε βρει τη συνταγή της ευτυχίας μέσα στο κλίμα της Αγέλαστης Πολιτείας: μυρωδιές από μπαχαρικά, μικρά παιδιά να στολίζουν δέντρα και το τραγούδι των καλικάντζαρων: «Ρουμ, παπαρούμ, παπαρούμ, παπαρούνα,/τη...
Η συνταγή της ευτυχίας
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Σημείωμα με κόκκινο στιλό
Η πρώτη σοβαρή βροχή του φθινοπώρου είχε κάνει το οδόστρωμα να γυαλίζει στα φώτα των ελάχιστων σταματημένων αυτοκινήτων μπροστά της.
Σημείωμα με κόκκινο στιλό
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Καινούργιο φεγγάρι
Πρώτο καλοκαιρινό βράδυ στη βεράντα. Ιούνιος, στην αρχή του. Λίγοι άνθρωποι στον δρόμο, λίγοι άνθρωποι στα μπαλκόνια, ελάχιστοι ήχοι σπάνε τη σιωπή. Ο ουρανός είναι σκούρος, ξάστερος. Η ατμόσφαιρα, έπειτα από...
Καινούργιο φεγγάρι
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Λυπημένα τραγούδια
Δεν ξέρεις τάνγκο με λόγια της χαράς, ούτε φλαμένκο με στίχους αλέγρους. Γιατί; Η χαρά συνήθως είναι πιο εύκολη. Μπορείς να τη φωνάξεις και να μη σε νοιάζει. Ενώ ό,τι κάνει την καρδιά να σφίγγεται πρέπει να...
Λυπημένα τραγούδια
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Κίτρινο υποβρύχιο
- Δεν υπάρχει κίτρινο υποβρύχιο, θεία. Γι’ αυτό θα κάνω το δικό μου. - Κι όμως υπάρχει, απάντησε η θεία. Είναι ένα τραγούδι που γράφτηκε πολύ καιρό πριν. Προτού γεννηθώ εγώ, πριν γεννηθούν η μαμά κι ο μπαμπάς...
Κίτρινο υποβρύχιο
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μεγάλες μέρες
Ισως φταίει και η Μεγάλη Εβδομάδα, που εκμετρά το ζην της υποσχόμενη –ακόμη και σ’ αυτούς που μπορούν να διαβάσουν πίσω από τους συμβολισμούς της– μιαν ανάσταση. Που μπορεί και να μην έρθει, αλλά μια υπόσχεση...
Μεγάλες μέρες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας