Τέσσερις δικαστές δικάζονται και καταδικάζονται σε ισόβια. Δεν πρόκειται για κάποια είδηση ψεύτικη ή αληθινή. Είναι σε μια φράση η περίληψη της ταινίας του 1961 «Η δίκη της Νυρεμβέργης» του Στάνλεϊ Κρέιμερ. Σπουδαία ταινία με μια σπάνια συγκέντρωση ηθοποιών, από τον Σπένσερ Τρέισι, τον Μπαρτ Λάνκαστερ και τον Μοντγκόμερι Κλιφτ μέχρι τη Μάρλεν Ντίτριχ και την Τζούντι Γκάρλαντ.
Θέμα: Η δίκη δικαστών που υπηρετώντας, από δειλία, συμφέρον ή ιδεολογία, τους Ναζί εξέδωσαν εγκληματικές αποφάσεις. Η απόφαση που θα τους καταδικάσει δεν θα βασιστεί μόνον σε στενά νομικά κριτήρια. Περιλαμβάνει επίσης σε πρώτο πλάνο την προσωπική ηθική, αλλά και ιστορικά και γεωπολιτικά ζητήματα που δίνουν στις πράξεις των ενόχων το πραγματικό αποτρόπαιο νόημά τους. Αναφέρομαι στην ταινία αυτή διότι ανήκει στις δημιουργίες που ξεφεύγουν από τη μυθοπλασία και μιλούν, πάνω από μισό αιώνα μετά, για το εδώ, το τώρα και το αύριο.
Η πρόταση της εισαγγελέως περί ανασταλτικού χαρακτήρα εκτέλεσης της ποινής όλων πλην ενός των κατηγορουμένων της Χρυσής Αυγής σοκάρει και γεννά ερωτήματα: Το βασικό είναι το αν ο δράστης του εγκλήματος είναι περισσότερο ένοχος από αυτόν που του έχει εμπνεύσει -αν όχι υποβάλει- το έγκλημα. Η Χρυσή Αυγή είχε αναλάβει για κάποιους συνανθρώπους μας τον ρόλο του καθοδηγητή με πύρινους λόγους και πυρφόρες τελετές όπου το αίμα -το πολύτιμο δικό τους και το καταναλώσιμο των άλλων- είχε κυριαρχήσει στο αναγνωριστικό τους λεξιλόγιο.
Θα μπορούσε να αντιτάξει κανείς ότι είναι άλλο να μιλάς για αίμα και άλλο να προχωράς σε πράξεις σαν αυτές που έχουν αποκαλυφθεί κατά τη μακρά διάρκεια αυτής της δίκης. Ή σαν την πρόσφατη δολοφονία στο Παρίσι. Ή αυτές που πυροδοτεί η ηγεσία της Τουρκίας όταν χρησιμοποιεί για τους στόχους της τον ISIS ή όταν βλέπει τους νεκρούς Ελληνες του ’22 σαν «παστά ψάρια» στον Σαγγάριο και τους ζωντανούς σαν υποψήφιο «μεζέ». Τα λόγια όμως πάντα οδηγούν σε πράξεις, αγαθές ή ζοφερές. Κάποια από αυτά, συνοδευμένα από ναζιστικούς χαιρετισμούς, τατουάζ με σβάστικες, πετυχαίνουν την πλύση εγκεφάλου των φανατικών οπαδών. Ετσι που τελικά να μεταμορφώνονται σε βόμβες, σφαίρες και στιλέτα.
Γράφω μη γνωρίζοντας ποια θα είναι η απόφαση του δικαστηρίου σχετικά με τον ανασταλτικό χαρακτήρα των ποινών. Πιστεύω όμως ότι, όπως συμβαίνει και στη δίκη που δραματοποιεί η ταινία από την οποία ξεκίνησα, αυτοί που κρίνονται δεν είναι μόνον οι ένοχοι: Δράστες και ηθικοί αυτουργοί. Και δεν είναι μόνον οι κατά νόμον κρίνοντες. Είμαστε όλοι μας κριτές και κρινόμενοι σε μια δίκη που θα μετρήσει για την Ελλάδα και ολόκληρη την Ευρώπη.
