Οι αράχνες και η σκόνη δεν έχουν θέση στα ράφια της Βικελαίας Βιβλιοθήκης στο Ηράκλειο Κρήτης κι αυτό οφείλεται στο μεράκι όσων εργάζονται εκεί καθώς και στο υψηλό επιστημονικό και πολιτισμικό τους επίπεδο. Η ανανέωση και η αναγέννηση, η προώθηση του λόγου είναι αυτά που τους χαρακτηρίζουν. Γι’ αυτούς και πολλούς ακόμη λόγους η Βικελαία Βιβλιοθήκη έχει επαξίως αποκτήσει τη διεθνή θα ’λεγα αναγνώριση και μια επισκεψιμότητα σπάνια για πνευματικό ίδρυμα.
Γνώστες και φίλοι του ομηρικού άμα πρόσσω και οπίσω, να κοιτάζουν δηλαδή ταυτόχρονα στο παρελθόν και στο μέλλον, διαβάζουν την Ιστορία ώστε να μαντεύουν καλύτερα τι θα συμβεί· η πείρα τούς είναι απαραίτητη διότι μόνο έτσι μπορούν να συγκριθούν με το τώρα και το αύριο. Στους διαδρόμους της βιβλιοθήκης παρελαύνει ένας πολυπλόκαμος τομέας νόησης και ενδιαφερόντων· δεν είναι απλοί κληρονόμοι του πνεύματος, παρά φροντίζουν για τη διάσωσή του και πιο πολύ για την επέκτασή του, για τη διάδοσή του στον κόσμο των ιδεών και των επιστημών. Ζυγίζουν, στοχεύουν, ευστοχούν· πλατύνουν τη γνώση και την πραγματικότητα.
Ακούραστα συγκεντρώνουν παλιά χειρόγραφα, τα περιποιούνται, τα ταξινομούν με στοργή και αυταπάρνηση, ερευνούν, αρχειοθετούν, προάγοντας έτσι την επιστήμη, ενδυναμώνοντας και προβάλλοντας την αυτοσυνειδησία, τον αυτοέλεγχο και μια οιονεί περηφάνια.
Φιλόλογοι, ιστορικοί, ανθρωπολόγοι, επιστήμονες, διανοητές απ’ όλον τον κόσμο έχουν καταθέσει τον λόγο τους στα φιλόξενα αμφιθέατρα σε ειδικά διαμορφωμένες αίθουσες. Η βαθιά και βαριά πολιτισμική παράδοση του Χάνδακα (Ηρακλείου) παρεμβαίνει ουσιαστικά στο παρόν και το διαμορφώνει διακριτικά και ήπια. (Ο πολιτισμός δεν έχει σχέση με κραυγές, ουρλιαχτά, κομπασμούς, ναρκισσισμούς και λοιπά.) Δεν είναι μόνο η σπουδαιότητα των βενετικών και τουρκικών αρχείων και των αρχείων της Δημογεροντίας του Ηρακλείου, μήτε η ηλεκτρονική της ανάπτυξη. Είναι η αγάπη όσων εργάζονται εκεί αυτό που την ξεχωρίζει.
Ολοι γνωρίζουμε τι σημαίνει μια βιβλιοθήκη για μια πόλη· (θα ’πρεπε να) είναι το κόσμημά της, το καμάρι της κι ας έχει πάψει ο κόσμος να διαβάζει. Υπάρχουν ακόμη βιβλιοθήκες που ελκύουν σε πολλές (ε, όχι και τόσες) πόλεις της χώρας. Ας είναι…
Γράφω όλα τούτα με αφορμή πρόσκληση που έλαβα για τα εαρινά φιλοσοφικά σεμινάρια που διοργανώνει η Βικελαία Βιβλιοθήκη· ξεκινούν αύριο και θα διαρκέσουν ώς τις 22 Ιουνίου με το δραματικά επίκαιρο θέμα «Ευρώπη και Δημοκρατία».
Η συμμετοχή είναι ελεύθερη (τηλ.: 2810-301543 για όσους θέλουν λεπτομέρειες). «Ευρώπη, δυσεύρετη δημοκρατία» είναι ο τίτλος που επέλεξε ο συνεργάτης της «Εφ.Συν.» Γιώργος Οικονόμου, δρ Φιλοσοφίας, αύριο στις οκτώ το βράδυ.
Η «Αγορά και δημοκρατία στη σύγχρονη Ευρώπη» θα απασχολήσει τον ομότιμο καθηγητή Νεότερης Ιστορίας Παν/μίου Κρήτης, Χρήστο Χατζηιωσήφ (26/5/2015, 20.00). Ο αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Γιώργος Νικολακάκης, θα αναπτύξει το θέμα «Ευρώπη, δημοκρατία και παγκόσμια τάξη – Πολιτικές μεταμορφώσεις της μεταπολεμικής Ελλάδας» (15/6/2015, 20.00). Ο καθηγητής, τέλος, Φιλοσοφίας του Δικαίου στο ΕΚΠΑ, Παύλος Σούρλας, θα μιλήσει για την «Αξία της δημοκρατίας και η Ευρώπη».
Μάλιστα. Τέτοια πνευματικά ιδρύματα έχει ανάγκη ο τόπος.
