Η κρίση της Δύσης και οι αρχαίοι

Ιδού η πρώτη πρόταση από την εισαγωγή στο βιβλίο «Η πόλη και ο άνθρωπος – Αριστοτέλης, Πλάτων, Θουκυδίδης» του Leo Strauss και εξαιρετική μετάφραση του Γιώργου Μερτίκα (εκδόσεις Κουκκίδα): «Ο,τι μάς ώθησε να στραφούμε με θερμό ενδιαφέρον, και με απεριόριστη όρεξη για μάθηση, προς την πολιτική σκέψη της αρχαιότητας δεν είναι η ανιδιοτέλεια και η παράφορη αρχαιολατρία ούτε η ανιδιοτέλεια και ο μεθυστικός ρομαντισμός. Είμαστε αναγκασμένοι να το κάνουμε λόγω της κρίσης της εποχής μας, μια κρίση της Δύσης».

Μάλιστα. Είμαστε υποχρεωμένοι να επιστρέψουμε στην πολιτική σκέψη των αρχαίων, μπας και μπορέσουμε να αποκτήσουμε υγιή πολιτική συνείδηση και πάψουμε να εκχωρούμε το δικαίωμα της συμμετοχής σε γόνους πολιτικών οικογενειών, σε επαγγελματίες φτηνούς πολιτικούς, σε γραφειοκράτες και τραπεζίτες, σε τυχάρπαστους εξουσιολείκτες. Να σταματήσει η υποβάθμιση της πολιτικής και η αλαζονεία των ελίτ. Να γιατί πρέπει να στραφούμε στους αρχαίους. «Η κρίση της Δύσης συνίσταται στην αβεβαιότητα της Δύσης για τον σκοπό της», ενώ «ορισμένοι ανάμεσά μας έχουν απελπιστεί για το μέλλον, κι αυτή η απελπισία εξηγεί πολλές μορφές της σύγχρονης δυτικής αποσύνθεσης».

Ενα βιβλίο ελπίδας και αισιοδοξίας, μάθησης και φώτισης. Εξετάζονται τα «Πολιτικά» του Αριστοτέλη, η «Πολιτεία» του Πλάτωνα, ο κόσμος δηλαδή της πολιτικής φιλοσοφίας και το καλύτερο δυνατό πολίτευμα και ο Πελοποννησιακός Πόλεμος του Θουκυδίδη, η ωμή δηλαδή καταγραφή της πολιτικής πραγματικότητας, ο αιματηρός εμφύλιος. Ο Θουκυδίδης «παίρνει στα σοβαρά την πολιτική ζωή, όπως είναι· γνωρίζει μόνο τις πραγματικές πόλεις, τους πολιτικούς, τους διοικητές στρατιών και στόλων, τους πολίτες και τους δημαγωγούς σε αντιδιαστολή προς τους ιδρυτές και τους νομοθέτες· μάς παρουσιάζει την πολιτική ζωή μέσα στο άγριο μεγαλείο της, τη στιβαρότητα μα και την αθλιότητά της».

Το βιβλίο ασφαλώς έχει τεράστιο ενδιαφέρον, ειδικά οι σελίδες για τον Θουκυδίδη, στον οποίο φανερώνεται ολοκάθαρα η οπτική γωνία της πόλης σε αντίθεση με τους πολιτικούς φιλοσόφους, ο λόγος των οποίων, όμως, φαντάζει εκ των ων ουκ άνευ.

Βλέπουμε, μέσω του Θουκυδίδη, πώς η ίδια η πόλη φαντάζεται και κατανοεί τον εαυτό της και όχι πώς την περιγράφουν ο Πλάτων κι ο Αριστοτέλης. Ο Θουκυδίδης είναι ένας φιλόσοφος ιστορικός με λόγο κοντινό σε αυτόν των δύο μεγαθηρίων. Ενα βιβλίο που προπαγανδίζει την παρρησία και την ισηγορία, την ειρήνη και την ελευθερία· άμεσο, λιτό, κατανοητό, επιμορφωτικό.

«Για να γίνει ο κόσμος ασφαλής για τις δυτικές δημοκρατίες, θα πρέπει να γίνει όλη η υφήλιος δημοκρατική, η κάθε χώρα καθώς και η κοινωνία των εθνών».