Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Καντιανό κενό
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Καντιανό κενό

  • A-
  • A+

Το κείμενο του Γιώργου Μπλάνα «Η χάρτινη αρένα», το οποίο παρατίθεται εν είδει επιλόγου και επιμέτρου στην ελληνική έκδοση του διηγήματος «Ο εκδικητής» του Τόμας ντε Κουίνσι (εκδόσεις Ερατώ, 2006), ξεκινά με μια αναφορά στις πρώτες στροφές της ένατης ραψωδίας της Ιλιάδας. Εκεί, ίσως για πρώτη φορά, επιχειρείται να περιγραφεί η εικόνα της τρομοκρατημένης ανθρώπινης ψυχής. Οι καρδιές των Αχαιών σπαράζουν πάνω στα στήθη τους, όπως τα φύκια στις ακτές όταν ορμάνε ξαφνικά οι άνεμοι στη Θράκη: ο Ζέφυρος και ο Βοριάς, ξεσηκώνοντας το ψαροθρόφο πέλαγος και γρήγορα μαυρίζοντας το κύμα.

Αιτία του τρόμου των Αχαιών ήταν η αδυναμία τους να πείσουν τον Αχιλλέα να επιστρέψει στη μάχη με αποτέλεσμα η ισορροπία να έχει μεταβληθεί άρδην υπέρ των Τρώων. Ο Εκτορας οδηγεί τους συμπολεμιστές του να κυνηγήσουν τους Αχαιούς μέχρι τα καράβια τους καυχώμενος ότι θα τα κατακάψει και θα τους συντρίψει οριστικά. Η μάχη (και ο πόλεμος) δεν κρίθηκε εκείνη τη μέρα γιατί διακόπηκε από το σκοτάδι που έπεσε. Η νύχτα που ακολούθησε βρήκε τους Αχαιούς προ ενός τρομερού διλήμματος έχοντας να διαλέξουν ανάμεσα στην ατιμωτική υποχώρηση ή τον σίγουρο θάνατο σε μια άνιση μάχη.

Στη συνέχεια του κειμένου του, ο Μπλάνας μνημονεύει τη ρήση του Καντ ότι «ο τρόμος δεν είναι παρά η απώλεια κάθε ελπίδας για την εξεύρεση μιας λύσης στο πρόβλημα της κοινωνικής συνύπαρξης των ανθρώπων». Υπό τις συνθήκες που βιώνουμε τους τελευταίους μήνες ίσως δεν θα μπορούσε να έχει τεθεί καλύτερα. Γιατί, πράγματι, βιώνουμε όχι μόνο την τρομοκράτηση από τις υγειονομικές και τις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας, αλλά και την τρομοκράτηση της διαστρεβλωμένης πληροφόρησης, της εργαλειοποίησης της «ατομικής ευθύνης» και, για ακόμα μια φορά, της βίαιης διατάραξης και διαρραγής του κοινωνικού ιστού. Ακριβώς όπως το έθεσε ο Καντ, αυτό που τρομάζει είναι η απώλεια της κοινωνικότητας, η επιβληθείσα κοινωνική αποστασιοποίηση, η ανάδειξη του κοινωνικού μας κενού, η αδυναμία μας να χαράξουμε τους όρους κοινωνικής συνύπαρξης της ανθρωπότητας.

Και είναι αυτό ακριβώς το κενό που καλούμαστε να καλύψουμε και μάλιστα όσο πιο άμεσα γίνεται. Η περιβόητη παγκοσμιοποίηση ας μην παραμείνει μια άκυρη συνθήκη που θα αφορά αποκλειστικά και μόνο ή πρωτίστως τη διευκόλυνση των αγορών και την απρόσκοπτη διακίνηση κεφαλαίων και υλικών αγαθών. Γιατί, αν θέλουμε να επανέλθουμε σε ένα από τα πλέον γνωστά μαρξικά σχήματα, η παγκοσμιοποιημένη αγορά είναι μια πτυχή της οικονομικής βάσης. Το ζήτημα είναι πάνω σε αυτή τη βάση τι είδους κοινωνικό, ιδεολογικό και πνευματικό εποικοδόμημα θέλουμε να αναπτύξουμε.

*(Ph.D.)2, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής - Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο ρυθμός του Κόσμου
Μέσα στον ορυμαγδό των δραματικών συνθηκών που βιώνει παγκοσμίως η ανθρωπότητα τους τελευταίους μήνες, φαίνεται ότι στα καθ’ ημάς κάποιοι λησμόνησαν αυτούς που ιχνηλατούν τον ρυθμό του Κόσμου, τους ανθρώπους...
Ο ρυθμός του Κόσμου
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ακόμα μία ευκαιρία
Αν οι ανθρώπινες κοινωνίες είχαν στοιχειωδώς διδαχθεί από τα πολλαπλά «κρυφά» μηνύματα επιδημιών και πανδημιών, θα είχαν υιοθετήσει διαφορετικά μοντέλα οικονομικής ανάπτυξης, κοινωνικής συγκρότησης, πολιτικής...
Ακόμα μία ευκαιρία
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Επιδημίες και κοινωνίες
Μια στοιχειώδης ιστορική αναδρομή φανερώνει ότι δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που η εμφάνιση επιδημιών συσχετίζεται με πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές, κάποιες φορές πολύ σημαντικές, άλλες μη...
Επιδημίες και κοινωνίες
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ακολουθεί κοινωνικό μήνυμα
Παρακολουθούμε τις τελευταίες μέρες τα τεκταινόμενα που προκάλεσε η ανάρτηση του «κοινωνικού μηνύματος» περί «αγέννητου παιδιού» με διαφημιστικές πινακίδες σε 17 σταθμούς του μετρό της Αθήνας. Τεκταινόμενα που...
Ακολουθεί κοινωνικό μήνυμα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Κοινός παρονομαστής
Η επίλυση της Εικασίας Duffin – Schaeffer, 78 χρόνια μετά τη διατύπωσή της, αναπόφευκτα επαναφέρει τη συζήτηση του αν η επίλυση θεωρητικών μαθηματικών προβλημάτων (όπως το συγκεκριμένο, που εντάσσεται στον...
Κοινός παρονομαστής
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Παιδεία ανισόπεδη
Η Παιδεία αποτελεί ύψιστο κοινωνικό αγαθό στο οποίο η πρόσβαση πρέπει να είναι απρόσκοπτη. Οποιαδήποτε έλλειψη, εμπόδιο, ευνοιοκρατία ή νεποτισμός εντείνει τις κοινωνικές ανισότητες, δημιουργεί κοινωνική...
Παιδεία ανισόπεδη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

ΚΛΕΙΣΙΜΟ