Νέα Υόρκη 2022

Ιοί, λιμοί και καταποντισμοί προκαλούσαν ανέκαθεν το ενδιαφέρον του κινηματογράφου. Μάλιστα τη δεκαετία του ’70 παρακολουθήσαμε μια ολόκληρη σειρά «ταινιών καταστροφής» με κινδύνους κατά βάση ρεαλιστικούς ή και φανταστικούς. Το ρεύμα αυτό διαμορφώθηκε την εποχή της παγκοσμιοποίησης σ’ ένα νέο υβριδικό είδος, τις «ταινίες επιβίωσης» (survival).

Οι ταινίες αυτές, στη συντριπτική πλειoνότητά τους, στηρίζονται σ’ ένα στοιχειώδες ψυχολογικό (ατομικό και συλλογικό) υπόβαθρο, ποντάροντας στο αρχέγονο συναίσθημα του φόβου ενισχυμένο συνήθως με καταιγιστική αλλά τυποποιημένη δράση.

Θεωρώ ότι οι ταινίες πραγματικής «επιβίωσης» είναι εκείνες που δοκιμάζουν τον άνθρωπο απέναντι σε κινδύνους (υπαρκτούς ή μελλοντικούς) για τους οποίους υπεύθυνος είναι ο ίδιος. Οπως συμβαίνει στην αριστουργηματική ταινία δυστοπικής επιστημονικής φαντασίας του Ρίτσαρντ Φλάισερ «Νέα Υόρκη, έτος 2022 μ.Χ.» (Soylent Green, 1973).

Στη Νέα Υόρκη του 2022, σαράντα εκατομμύρια κάτοικοι συνθλίβονται στους ασφυκτικά γεμάτους δρόμους, τα πεζοδρόμια, τις σκάλες, τα σοκάκια της πόλης. Ο ουρανός έχει μόνιμα ένα κιτρινοπράσινο χρώμα και η γη δεν μπορεί πια να παράξει κάτι φυσικό. Ο κόσμος φοράει μάσκες για να προστατευτεί από τη μόλυνση και ψάχνει απεγνωσμένα για φαγητό.

Υπάρχουν βέβαια και κάποιοι, πάντα λίγοι, πάντα οικονομικά ισχυροί, που απολαμβάνουν στα πολυτελή ησυχαστήριά τους ό,τι καλό έχει απομείνει πάνω στη Γη, μαζί και τις γυναίκες – κούκλες (πόρνες πολυτελείας τις λέμε συνηθέστερα) που κρατούν δέσμιες μέσα σ’ αυτά. Κι όταν ο λαός ξεσηκώνεται στους δρόμους, υπάρχει πάντα η αστυνομία και ο στρατός για να προστατέψει τα κακώς κείμενα.

Σας θυμίζουν τίποτα όλα αυτά; Κι ακόμα είμαστε στη αρχή. Γιατί η ιστορία ξεκινάει όταν ένας μπάτσος, ο Ρόμπερτ Θορν, καλός αλλά και ξεροκέφαλος, αναλαμβάνει να εξιχνιάσει τις μυστηριώδεις συνθήκες θανάτου ενός διευθυντή της εταιρείας Σόιλεντ. Ελεγχόμενη από την κυβέρνηση, η εταιρεία παράγει από πλαγκτόν τα συνθετικά «πράσινα χάπια» τα οποία μοιράζονται δωρεάν σ’ ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού.

Αλλά τι είναι αυτά τα περίφημα «πράσινα χάπια»; Συνδυασμός φιλμ νουάρ και επιστημονικής φαντασίας, η ταινία επιφυλάσσει πολλές δυνατές σκηνές, αλλά και μια σοκαριστική για το τέλος, όταν ο Θορν εισχωρεί στο εργοστάσιο της Σόιλεντ για να μάθει τη φοβερή αλήθεια.

Ολα λέγονται εδώ, πενήντα χρόνια όμως πριν. Οπως ο Χάξλεϊ, ο Οργουελ, ο Ζαμιάτιν, έτσι και ο Χάρι Χάρισον, συγγραφέας του βιβλίου στο οποίο βασίστηκε η ταινία, έχει προβλέψει τα πάντα: οικολογική καταστροφή, μόλυνση της ατμόσφαιρας, υπερπληθυσμό, προκλητική κοινωνική ανισότητα, εκμετάλλευση της γυναίκας…

Να μια πλατιά πολιτική διάσταση της επιστημονικής φαντασίας, αυτού του πρωτοποριακού είδους που κάποτε υπήρξε και πλατιά εμπορικό παρά τον ανατρεπτικό χαρακτήρα του. Πριν ταυτιστεί, δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια στη συνείδηση κάποιων με πολλές ανώδυνες (και συχνά και ανόητες) ταινίες–video game του τύπου «Μάρβελ» και των παραφυάδων της…

*σκηνοθέτης, διευθυντής Film Studies BA MA, New York College, Athens