ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Δημήτρης Παναγιωτάτος
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Με αφορμή την εξαιρετική παρουσίαση του βιβλίου «Σάκο και Βαντσέτι» του Χάουαρντ Φαστ στην «Εφημερίδα των Συντακτών» στις 6/12 (από τον Βασίλη Κ. Καλαμαρά, στη στήλη «Ριζοσπαστικές Αναγνώσεις» που επιμελείται ο Γιώργος Σταματόπουλος), συνειδητοποίησα γι’ ακόμα μια φορά μια θλιβερή αλήθεια: πόσο αδικήθηκαν σ’ αυτήν τη χώρα κάποιοι σημαντικοί άνθρωποι από τους ίδιους τους ομοϊδεάτες τους. Κι αυτό επειδή, απλά, αυτοί οι ομοϊδεάτες δεν μπόρεσαν ποτέ να δουν πιο μακριά.

Ο Χάουαρντ Φαστ, αυτός ο υπέροχος προοδευτικός συγγραφέας, ήταν καλός και αρεστός όσο έγραφε αποκλειστικά πολιτικά μυθιστορήματα. Οταν όμως τόλμησε να γράψει και αστυνομικά… «διαφοροποιήθηκε και ασχολήθηκε μόνο με τη συγγραφή βιβλίων μπεστ σέλερ»! («Ριζοσπάστης).

Κι όμως, κι αυτά τα βιβλία ο Φαστ τα έγραψε με το ίδιο ακριβώς πνεύμα: είναι βαθιά ουμανιστικά, ασκώντας σκληρή κριτική στο περιβόητο αμερικανικό όνειρο και τις αξίες του. Μάλιστα, μια ολόκληρη σειρά αστυνομικών μυθιστορημάτων του, που το καθένα έχει τίτλο ένα γυναικείο όνομα, εύκολα θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν πρώιμα φεμινιστικά. Ανάμεσά τους η «Σύλβια», που γράφτηκε το 1955 και γυρίστηκε ταινία δέκα περίπου χρόνια αργότερα, αποτελεί το αριστούργημά του.

Βαθύπλουτος εκατομμυριούχος προσλαμβάνει ιδιωτικό ντετέκτιβ για να ερευνήσει το σκοτεινό παρελθόν της πανέμορφης ξανθιάς Σύλβια Γουέστ (στον ρόλο η Κάρολ Μπέικερ), την οποία σκοπεύει να παντρευτεί.

Ο ντετέκτιβ Αλαν Μακλίν σκιαγραφεί ένα τραγικό γυναικείο πορτρέτο, ταξιδεύοντας από το Λος Αντζελες μέχρι το Μεξικό. Η Σύλβια κακοποιήθηκε πολύ μικρή από τον πατριό της, ξέφυγε από το οικογενειακό περιβάλλον της, για να καταλήξει στην πορνεία. Ομως η Σύλβια δεν είναι οποιαδήποτε γυναίκα. Ζει μέσα στη λάσπη, αλλά κρατάει μέσα της ομορφιά. Γράφει ποιήματα και διαβάζει βιβλία στα διαλείμματα της δουλειάς της.

Ο Αλαν, μπαίνοντας κρυφά στη μυστική ζωή της, την ερωτεύεται τρελά και, όπως συμβαίνει στα καλύτερα νουάρ, παίρνει το ρίσκο να της ζητήσει να τη δει, κόντρα στη ρητή απαγόρευση του πελάτη του. Η συνάντησή τους είναι εκρηκτική, το τέλος σπαραχτικό. Ενας ύμνος στον έρωτα, τον άνθρωπο, τη γυναίκα.

Πόσες φορές άραγε θα πρέπει να ειπωθεί ότι έννοιες όπως «προοδευτικός» και «συντηρητικός» δεν οριοθετούνται μόνο με βάση πολιτικές απόψεις και τσιτάτα, αλλά, κυρίως θα έλεγα, με αντιλήψεις και συμπεριφορές που αφορούν την οικογένεια, τη γυναίκα, την ισότητα σε όλα τα επίπεδα –από το οικονομικό μέχρι το σεξουαλικό. Και πόσο υποφέραμε κι εμείς, οι νέοι μιας εποχής (σε μια χώρα όπου η «Στέλλα» του Κακογιάννη λοιδορήθηκε ακόμα κι από αριστερούς), όταν βιώναμε την περιφρόνηση και την απαξίωση έργων που λατρέψαμε, επειδή ήταν αστυνομικά και «προϊόντα της αστικής παρακμής»;

Βέβαια, το νουάρ μυθιστόρημα θεωρείται παντού -και δίκαια- ένα είδος με πολύ σημαντικές κοινωνικές και πολιτικές αναφορές. Αυτό συμβαίνει και στην Ελλάδα πλέον, αφήνοντας πίσω μια εποχή που δεν θέλω να θυμάμαι και που πέρασε, ελπίζω, χωρίς καμιά πιθανότητα αναβίωσης.

*σκηνοθέτης, διευθυντής Film Studies BA MA, New York College, Athens