1821 = το δικαίωμα στην Επανάσταση

Το Εικοσιένα δεν είναι ούτε η κατεστημένη του Ιστορία ούτε η κατεστημένη του Αμφισβήτηση. Δεν ξεκίνησε ούτε πρώτα ούτε μόνο στον χώρο όπου πρωτοδημιουργήθηκε το μικρό ελληνικό κράτος που περιείχε το ένα έκτο των Ελλήνων, αλλά στις παραδουνάβιες ηγεμονίες ως ένα πολυεθνικό, απελευθερωτικό κίνημα για το οποίο πολέμησαν οι Ελληνες ιερολοχίτες και οι άλλοι Βαλκάνιοι συμπολεμιστές τους. Κάτι που δεν μειώνει όσα τόλμησαν, υπέστησαν και πέτυχαν στη συνέχεια οι επαναστάτες στη Μακεδονία, τη Θεσσαλία, τη Ρούμελη, την Πελοπόννησο, την Κύπρο και αλλού.

Η εθνική αφύπνιση των Ελλήνων δεν ξεπήδησε εκ του μηδενός. Ηταν γεγονός πολύ πριν από το Εικοσιένα. Οποιος έχει αμφιβολία, ας ανατρέξει στις εικόνες του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη και του τάφου του Μεγαλέξαντρου στις προεπαναστατικές εκκλησίες. Αλλά και στον Ερωτόκριτο που οραματίζεται την Αθήνα και μιλά για το Βυζάντιο. Οι προφητείες για την απελευθέρωση διαδέχτηκαν σχεδόν αμέσως μετά το 1453 τις προφητείες για την άλωση και οι δεκάδες των εξεγέρσεων ώς τον 19ο είναι το αντίκρισμά τους στην πράξη.

Ο Διαφωτισμός στην Ελλάδα, όπως και στη Νότια Αμερική και την Ινδία, ενέπνευσε το 1821. Αλλά ο Διαφωτισμός του Ρήγα, όπως και αυτός του Μπολίβαρ, δεν εισήχθη απλώς. Συνάντησε και καθορίστηκε από τα στοιχεία του κάθε τόπου. Ο πνευματικός και πολιτικός οπλισμός του Εικοσιένα δεν είναι μονοδιάστατος. Και οι φιλέλληνες που έδωσαν και τη ζωή τους για την Ελλάδα -αρχίζοντας από τον Μπάιρον- ήταν παιδιά όχι μόνο του Ρουσό, αλλά και των ονείρων του Ρομαντισμού τα οποία ενσάρκωσε –και εν συνεχεία πρόδωσε- ο Ναπολέων. Χωρίς να ξεχνάμε τους Αλβανούς, τους Βουλγάρους, τους Τούρκους που στάθηκαν στο πλευρό μας.

Τα κράτος που γεννήθηκε από το 1821, πριν ακόμα ελευθερωθεί, παγιδεύτηκε από τα δάνεια που παραχώρησαν αφιλοκερδώς οι Αγγλοι φίλοι. Λίγα φαγώθηκαν από κάποιους Ελληνες. Σε συντριπτικά μεγαλύτερο βαθμό έμειναν στις τσέπες των δανειστών μας – βλέπε την πανάκριβη φρεγάτα που βούλιαξε στον Τάμεση. Και έτσι δημιουργήθηκε το μοντέλο γι’ αυτό που σήμερα ονομάζεται «δουλοπαροικία χρέους».

Αυτοί που πολέμησαν το 1821 δεν φορούσαν ούτε το φωτοστέφανο του αγίου ούτε τα κέρατα του διαβόλου, ο Καραϊσκάκης το εξέφρασε εμβληματικά. Ηταν άνθρωποι με ελλείψεις και αδυναμίες που, όπως ο Γεωργάκης Ολύμπιος στη Μονή του Σέκου και ο Δημήτρης Καψάλης στο Μεσολόγγι, έφτασαν το ανθρώπινο στο απώτατο όριό του.

Γι’ αυτό το Εικοσιένα –όπως και κάθε άλλη επανάσταση- μπορεί να γιορταστεί μόνο με την κάθε νέα απελευθερωτική δημιουργία και πράξη. Οποιος δυσκολεύεται να το κατανοήσει, ας ανατρέξει και στον λόγο του Αρη Βελουχιώτη στη Λαμία.