Στο βαγόνι της γλώσσας

Ταξιδεύει η γλώσσα· ένα απέραντο ταξίδι αιώνων. Ηταν να μην αρχίσει. Ετσι και άρχισε, θα σταματήσει όταν σταματήσουμε (να υπάρχουμε) και οι άνθρωποι. Εμείς άλλωστε, οι άνθρωποι, για μας, αποφασίσαμε να μπούμε σ’ αυτήν τη χωρίς τέλος περιπέτεια της γλώσσας.

Πρώτα για να συνεννοούμαστε, στα βασικά, τα σχετιζόμενα με την επιβίωση. Μετά βρήκαμε τις λέξεις για να διαφωνούμε και να φιλοσοφούμε. Τέλος, βάλαμε τις λέξεις ανάποδα και είδαμε ότι με τις ίδιες λέξεις, αλλά από την ανάποδη, μπορούμε και να τσακωνόμαστε. Δεν ξέρω πότε βάλαμε στο ρεπερτόριο της γλώσσας τις βρισιές.

Αν τις βάλαμε πριν από τα μαθηματικά και την αστρονομία (ή την αστρολογία). Πάντως, τις βάλαμε πολύ προ… Χριστού, Παναγίας και των Αγίων Πάντων.

Τέλος πάντων, μου ενέπνευσε το σημερινό «βαγόνι της γλώσσας» επαίτης σε βαγόνι του Ηλεκτρικού. Εδινε χαρτομάντιλα (τώρα πια οι επαίτες όλο κάτι δίνουν ή παίζουν μουσική· παρότι τους τελευταίους, προσωπικά, δεν τους κατατάσσω στους επαίτες).

Αυτός έδινε χαρτομάντιλα. Ηλικιωμένος. Φτωχικά ντυμένος, αλλά περιποιημένος, προφορά ξενική· υπέθεσα κάποιας χώρας βαλκανικής: «Κορίτσια…», ήταν η προσφώνησή του. «Πάρτε χαρτομάντιλα. Βοηθήστε με παρακαλώ. Κορίτσια… πανόμορφα»! Εγώ μαύρισα τη λέξη.

Ο υπολογιστής τη βγάζει λάθος· την κοκκινίζει. Ετσι είναι δασκαλεμένος (προγραμματισμένος). Δεν υπάρχει στο πρόγραμμα η λέξη πανόμορφος. Υπάρχουν όμως π.χ. τα: πανόμοιος, πανομοιότυπος, πανοπλία, πάνοπλος, πανόραμα, πάνορμος… Πανόμορφος δεν υπάρχει.

Ας μην πάμε στις λεπτομέρειες· στα παν συν όμορφος που ουδέποτε συναίρεσε η γλώσσα βγάζοντας μια νέα λέξη. Συναίρεσε όμως τα παλαιότερα παν και εύμορφος· απ’ αυτά προέκυψε ο πανέμορφος, που ο υπολογιστής δεν το κοκκινίζει, δεν το βγάζει λάθος.

Το «πανόμορφα (κορίτσια)» του αλλοδαπού επαίτη είναι λέξη που έφτιαξε ο ίδιος, για την ανάγκη του (ανάγκη επιβίωσης προφανώς), άρα λέξη πρωτόπλαστη.

Δεν το πρόφερε ούτε για να διαφωνήσει ούτε για να τσακωθεί ο άνθρωπος· πρόσφερε χαρτομάντιλα, προκειμένου να ενισχύσει οικονομικά την απορία του (αυτό θα πει απορία· άπορος είναι αυτός που δεν έχει πόρους ζωής· απορών είναι ο περίεργος, αυτός που απορεί με τους άπορους!). Επιπλέον, ο αλλοδαπός επαίτης κατασκεύασε μια λέξη ελληνική βασισμένος σε υλικά ελληνικά και σε φόρμα ελληνική: πρώτα το επίρρημα, μετά το επίθετο.

Ποιο ήταν το λάθος του. Κανένα. Επιμένω. Απολύτως κανένα. Κάτι περισσότερο: μετείχε της ελληνικής παιδείας (Ισοκράτης) φτιάχνοντας μια νέα λέξη με απολύτως ελληνικά συστατικά. Επιπλέον και λέξη… όμορφη… πανόμορφη. Υπάρχει ένα «σύνθημα» τοίχου, από τα εξυπνότερα που έχω δει (δεν ξέρω αν είναι γνήσια ελληνικό ή φερμένο έξωθεν, μεταφρασμένο).

Είναι καλλιγραφημένο, υπάρχει χρόνια και ουδείς το μουντζουρώνει. Αν μένει αλώβητο από κάποιο σεβασμό, ίσως μπορούμε να ελπίζουμε. Το βλέπω σε τοίχο της Συγγρού και του Ψυρρή.

Γράφει: λάθως, με καλλιγραφημένα πεζά. Πόσο λάθος είναι μία επιγραφή/σύνθημα που γνωστοποιεί το λάθος με ορθογραφικό λάθος. Και τι ρόλο –για να το πάω μακρύτερα που λέμε– θα έπαιζε η ορθογραφία, αν δεν υπήρχαν τα λάθη, πρώτα να την προσδιορίζουν και μετά να της δίνουν αξία.

Ούτε ρόλος κομπάρσου…