Αγρότες, αστοί και η Κεντροαριστερά

Είναι σχεδόν βέβαιο ότι τα ελληνικά κόμματα αγνοούν τη μετεξέλιξη της δομής της κοινωνίας, τα τελευταία τουλάχιστον χρόνια, με τις αστραπιαίες μεταβολές των συνθηκών ζωής και της ταχύτατα αναπτυσσόμενης τεχνολογίας· παράλληλα, ουδέποτε κατανόησαν τις σοβαρές διαφορές μεταξύ αγροτικών και αστικών κοινωνιών -παντού έβλεπαν ψήφους.

Στις πρώτες εκείνο που υπερισχύει στην καθημερινότητα και τελικά τις καθορίζει είναι η αλληλεγγύη και όχι ο φιλοτομαρισμός, που έχει «κατακτήσει» τη νοοτροπία των δεύτερων.

Είναι αλήθεια ότι και στις μικρές αγροτικές κοινότητες δεν λείπουν οι καθημερινές συγκρούσεις, τα ψέματα, οι διαβολές, ο φθόνος, τα μίση και μύριες άλλες βίαιες αντιπαλότητες, το θετικό όμως είναι ότι όλα αυτά -σε βάθος χρόνου- εξαλείφονται γιατί επικρατεί η συνύπαρξη, ο προαιώνιος νόμος της αμοιβαιότητας, υπερέχει το ομαδικό πνεύμα, η εγγενής (;) αλληλεγγύη.

Οι αγροτικές κοινότητες, άρα, δικαιούνται να διαλαλούν ότι έχουν καταφέρει μια ανεπτυγμένη μορφή δημοκρατικών διαδικασιών και μια συνθήκη ανθρώπινης κατάστασης, παρά τον ολίγο πολιτισμό και την αμυδρή παιδεία τους σε ένα μεγάλο τμήμα των πληθυσμών τους.

Μερικοί ισχυρίζονται ότι αυτός ο τρόπος ζωής μπορεί να επεκταθεί και στις πόλεις, στις συνοικίες και τις λαϊκές γειτονιές· δεν το βλέπω, παρά την αισιόδοξη ματιά των αναλυτών, γιατί δεν βοηθάει προφανώς ο χώρος -ζούμε σε πολυκατοικίες, φοβισμένοι κι από τον διπλανό ακόμη αλλά και από χίλιους άλλους κινδύνους που καραδοκούν. Η πολεοδομία και η αρχιτεκτονική δεν αφήνουν περιθώρια να αναπτυχθεί κοινωνική ζωή, δεν υπάρχουν αυλές εσωτερικές ή εξωτερικές ώστε να ανταλλαγούν ματιές, χειραψίες, φλερτ, ιδέες κ.ά.

Οι λαϊκές συνελεύσεις, που ξεκίνησαν στα χρόνια της κρίσης σαν μια άμυνα απέναντι στη λυσσαλέα επίθεση του κράτους και των μηχανισμών καταστολής του εναντίον της κοινωνίας, γρήγορα ευτελίστηκαν από την ανισότητα προσφοράς του καθενός.

Λίγοι ήσαν αυτοί που έδιναν καθημερινά το «παρών» και συμμετείχαν σύγκορμα, με λαχτάρα να δουν κάτι καινούργιο να γεννιέται, από τα σπλάχνα της κοινωνίας αυτή τη φορά και όχι από τους εγκεφάλους της άρχουσας τάξης. Αυτό είναι αποθαρρυντικό για τις «εξεγέρσεις» του μέλλοντος…

Η άναρχη ανάπτυξη των μεγαλουπόλεων από την άλλη έχει μετασχηματίσει και τα μυαλά και το συναίσθημα των -ας τους πούμε έτσι- αστών. Η μανία για κυριαρχία τρέφει τον εγωισμό, τον κυνισμό, την υποκρισία· οι κυρίαρχες τάξεις που ξεπηδούν μέσα από τα αστικά αυτά μορφώματα δομούνται είτε το θέλουν είτε όχι από όλα αυτά· η δομή των αστικών κοινωνιών είναι πλασμένη από τον κυρίαρχο τρόπο ζωής (ο μέγιστος ανταγωνισμός και τα μεγάλα συμφέροντα χαρακτηρίζουν πλέον τις αστικές κοινωνίες -στις φλέβες των πολλών δεν κυλάει αίμα).

Επειδή όμως δεν είναι δυνατόν να ζει κάποιος κάτω από τόσο έντονα και ανταγωνιστικά συναισθήματα, κάπου κάπου εμφανίζονται τάσεις ευσπλαχνίας και ενδιαφέροντος για τις περιθωριοποιημένες τάξεις (άνεργους, μετανάστες, τοξικομανείς, άστεγους και λοιπά), από μη κυβερνητικές οργανώσεις, από την Εκκλησία, από φιλανθρωπικά ιδρύματα -όλα είναι όμως κατ’ επίφασιν, υποκριτικά και άμα τους μιλάς για αγάπη σε κοιτάνε με κάτι μάτια να.

Σαν τα κόμματα της Κεντροαριστεράς, καλή ώρα.