«Πόσα;»

«Πόσα σου δίνουν;», ήταν η πρώτη αντίδραση παραδόπιστου γνωστού μου, μόλις άφησε κάτω την εφημερίδα. Δεν ήξερε ότι χρονογραφώ· τυχαία βρεθήκαμε σ’ ένα καφενείο, στις διακοπές, την ώρα που ήμουν βυθισμένος στο φύλλο της ημέρας, κι αναγνώρισε την αρχοντιά μου στη φωτογραφία δίπλα στο άρθρο.

Αιφνιδιάστηκα απ’ την ερώτηση· τι να απαντήσεις σε αυτό; Σάστισα από τον κυνισμό του «πόσα»· φαντάστηκα πως η γνώμη του για την ποιότητα του άρθρου θα ήταν ευθέως ανάλογη με το ποσό που θα άκουγε.

Ψέλλισα διάφορα για εσωτερική ανάγκη έκφρασης και επικοινωνίας, για μια κάποια ματαιοδοξία και για την επαφή με τον συνάνθρωπο, που πρέπει να του ακούστηκαν από ακαταλαβίστικα ώς ανόητα. Εστρεψε ευθύς αλλού το βλέμμα του, αναζητώντας πιο ενδιαφέρουσες συναναστροφές μεταξύ των υπόλοιπων θαμώνων.

Ανέκαθεν αισθανόμουν αμηχανία σαν βρισκόμουνα να κουβεντιάζω με ανθρώπους που αξιολογούν τα πάντα μ’ αυτό το «πόσα»· ποτέ δεν μπόρεσα να χτίσω στέρεες γέφυρες επικοινωνίας με συνομιλητές που ξοδιάζουν τη ζωή τους προσπαθώντας ν’ αυξήσουν τα ψηφία του τραπεζικού λογαριασμού τους.

Αφόρητο μου φαίνεται να διαβάζει κανείς τον κόσμο αποκλειστικά με το αλφαβητάρι του κέρδους, να συναναστρέφεται από ιδιοτέλεια, να πράττει με μοναδικό γνώμονα το λογιστικό όφελος, να ζυγιάζει διαρκώς στο καντάρι του συμφέροντος τα υλικά και τα άυλα, τα έμψυχα και τ’ άψυχα.

Η λατρεία του Μαμωνά, σκέφτηκα, δεν είναι φαινόμενο της εποχής· παρ’ όλα αυτά, ειδικά σήμερα το κυρίαρχο μοντέλο επιτυχημένου ανθρώπου είναι ο εμμονικός με το χρήμα. Ενδεχομένως περισσότερο από ποτέ, το οικονομικό κέρδος αξιολογείται ως ύψιστος αυτοσκοπός του ατόμου.

Παραγωγικός και κοινωνικά ωφέλιμος θεωρείται μονάχα όποιος κερδίζει πολλά και δημιουργεί λογιστικό πλούτο· ο στόχος του κέρδους με οποιονδήποτε τρόπο όχι μονάχα αναγνωρίζεται ως θεμιτός, αλλά και ως κινητήρια δύναμη της κοινωνίας.

Οι ανυπολόγιστες ζημιές που προκαλούνται στον τυφλωμένο από το παθολογικό κυνήγι του χρήματος δεν μπαίνουν σε κανένα ζύγι κι ας αφήνουν εν τέλει δυσβάσταχτο αποτύπωμα. Ο συναισθηματικός ακρωτηριασμός, το αβυσσαλέο ψυχικό έλλειμμα, η απάνθρωπη μονομέρεια, η αποξένωση, η ψυχολογική καταπίεση και το διαβρωτικό άγχος είναι μονάχα μερικές τέτοιες ζημιές.

Κι αν εξετάσουμε το θέμα πολλαπλασιαστικά, ίσως μπορέσουμε να φανταστούμε τη γενικότερη κοινωνική αποσάθρωση που συνεπάγεται το αξιολογικό μοντέλο τού «πόσα».

Ο γνωστός μου βγήκε θορυβωδώς από το καφενείο, φωνάζοντας πως ο χρόνος είναι χρήμα. Εγώ, πάλι, παρέμεινα, έχοντας στην τσέπη μου μονάχα όσα χρήματα ήταν απαραίτητα για ν’ αγοράσω κι άλλον χρόνο με τον εαυτό μου.