Εισαγγελικά

Εδώ και πολλές μέρες, μια μερίδα του κυβερνώντος κόμματος, με αιχμή του δόρατος τον (οΘντκ) υπουργό Υγείας Αδωνη Γεωργιάδη, έχει εξαπολύσει ολομέτωπη επίθεση εναντίον του θεσμού της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, της Ευρωπαίας γενικής εισαγγελέως Λάουρας Κοβέσι και των Ελλήνων εισαγγελέων, ιδίως της κ. Πόπης Παπανδρέου, ύστερα από τις δικογραφίες για εμπλοκή υπουργών και βουλευτών της Ν.Δ. στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Οπότε, θα λεξιλογήσουμε εισαγγελικά.

Η εισαγγελία είναι, κατά το λεξικό, δικαστική Αρχή ανεξάρτητη από τα δικαστήρια και την εκτελεστική εξουσία με κύρια αποστολή την τήρηση της νομιμότητας, την προστασία του πολίτη και τη διαφύλαξη των κανόνων της δημόσιας τάξης· και κατά συνεκδοχή, το κτίριο όπου εδρεύει η αρχή. Οι λέξεις εισαγγελία και εισαγγελεύς είναι αρχαίες, ολοφάνερα σύνθετες από το εις και το αγγέλλω, αλλά στην αρχή δεν είχαν άμεση σύνδεση.

Στα αρχαία ελληνικά, ο εισαγγελέας δεν ήταν δικαστικός αλλά ένας κλητήρας ο οποίος είχε αποστολή να αναγγέλλει τους επισκέπτες που ήθελαν ακρόαση από τον μεγάλο βασιλιά της Περσίας (το ίδιο αργότερα για την πτολεμαϊκή αυλή). Ο Ηρόδοτος λέει ότι ήταν προνόμιο λίγων «παριέναι ἐς τά βασιλήια (…) ἂνευ ἐσαγγελέος», να μπαίνουν στο παλάτι χωρίς να τους αναγγέλλει ο εισαγγελέας. Αργότερα μόνο εμφανίζεται η σημασία του δημοσίου κατηγόρου («ὁ τῶν δημοσίων καί μεγάλων μηνυτής» στο λεξικό Σούδα).

Από την άλλη, η εισαγγελία αρχικά σήμαινε άγγελμα, ανακοίνωση, αλλά γρήγορα πήρε, στη δικομανή Αθήνα της κλασικής εποχής, τη σημασία της δημόσιας κατηγορίας, της καταγγελίας για σπουδαία αδικήματα εναντίον της πόλης. Με την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, οι αρχαίοι όροι εισαγγελεύς και εισαγγελία ανακαλούνται στην ενεργό δράση και γίνονται πλέον θεσμικοί.

Ο εισαγγελεύς, λοιπόν, άκμασε στην επίσημη θεσμική ορολογία, με την αρχαία κλητική «κύριε εισαγγελεύ» να ακούγεται συνέχεια στις αίθουσες των δικαστηρίων, αν και έξω από τις αίθουσες στη νεότερη γλώσσα έγινε εισαγγελέας· υπάρχει και ο αργκοτικός ειρωνικός τύπος «ο εισαγγελέψ». Πάντως, παρά το γεγονός ότι όλο και περισσότερες γυναίκες ακολουθούν τον εισαγγελικό κλάδο, δεν έχει εμφανιστεί ώς τώρα θηλυκός τύπος, πέρα από το εισαγγελίνα. Στο φολκλόρ του υποκόσμου και των φυλακών, ο εισαγγελέας είναι πρόσωπο μισητό, διότι εισηγείται την καταδίκη ή όχι του κατηγορουμένου και συνήθως προτείνει αυστηρότερη ποινή από εκείνην που καταλογίζεται τελικά. «Ο εισαγγελέας μ’ έκαψε και στα τεφτέρια μ’ έγραψε», λέει ένα ρεμπέτικο του 1935. Τραγούδι επαινετικό για εισαγγελέα έγραψε ο Μανώλης Ρασούλης, αλλά αφορούσε δραστηριότητες εκτός δικαστηρίων.

Αλλά το να κάνει εκστρατεία μια πτέρυγα της Ν.Δ. κατά της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας είναι πρωτοφανές· «η κ. Παπανδρέου εκβιάζει για να ανανεωθεί η θητεία της», ισχυρίστηκε ο Αδωνης (η θητεία βέβαια έχει ήδη ανανεωθεί), ενώ ο παραιτηθείς μακαριότατος υφυπουργός αναδημοσίευσε ανάρτηση που μιλούσε για «συμμορία της Κοβέσι». «Μένουμε Ευρώπη» φώναζαν πριν από μερικά χρόνια οι ίδιοι άνθρωποι· αλλά όχι και να χώνει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία τη μύτη στα άπλυτά τους!