Τα μπεμόλια ΙΙ

Από μουσική δεν σκαμπάζω πολλά. Δεν μου διαφεύγει ωστόσο ότι στο πεντάγραμμο οι υφέσεις σημειώνονται με ένα λατινικό «b». Το σι ύφεση, επί παραδείγματι, διαβάζεται «σι μπεμόλ», το σολ ύφεση «σολ μπεμόλ» κ.ο.κ. Οι λαϊκοί οργανοπαίκτες που ήξεραν νότες τα απέδιδαν στο ιδιόλεκτό τους ως «μπεμόλια». Πρόκειται για τους τόνους που δίνουν αυτό το μαγικό κελάρυσμα στη φωνή, την κάνουν σάμπως να μετεωρίζεται και έλκουν την καταγωγή τους από τη βυζαντινή μουσική.

Μόνο τυχαίο δεν είναι το ότι κορυφαίοι ερμηνευτές, όπως ο Νούρος, ο Στελλάκης, ο Στράτος, ο Κάβουρας, ο Ρούκουνας, υπήρξαν ψαλτάδες. Αλλωστε η Μπέλλου μυήθηκε στο άδειν από τον παπά παππού της μικρή στη Χαλκίδα. Τα μπεμόλια βρίσκουν τη χαρακτηριστικότερη έκφρασή τους στον αμανέ και διαπερνούν, ασφαλώς, το σύνολο του σμυρναίικου τραγουδιού. Κάθονταν, λες, στον λαιμό των λιμοκοντόρων, δυτικότροπων, σοφολογιότατων μουσικολόγων που επιθυμούσαν διακαώς να τα εξαφανίσουν.

Απέκλεισαν διά ροπάλου από τις ηχογραφήσεις τους αμανέδες οι φωστήρες της μεταξικής λογοκρισίας, ως τάχα μου ξενόφερτο, τουρκομερίτικο είδος, χωρίς να τους προκαλέσει τον παραμικρό ενδοιασμό το ότι την ίδια περίπου περίοδο τούς απαγόρευε και ο Κεμάλ στην Τουρκία με το πρόσχημα ότι είναι ελληνογενείς. Οι συνθέτες με τα σαντούρια, τα βιολιά και τα κανονάκια πέρασαν από σαράντα κύματα. Οι λογοκριτές επέστρεφαν τα κομμάτια τους, αξιώνοντας να τα προσαρμόσουν στους δυτικούς τρόπους. Περήφανος ο Βαγγέλης Παπάζογλου, δεν καταδέχτηκε να υποβάλει τα έργα του προς έγκριση και δεν ξαναγραμμοφώνησε έκτοτε.

Νισάφι, είπε κι ο Γιοβάν Τσαούς (Γιάννης Εϊτζιρίδης), ο πιο καταρτισμένος μουσικός της εποχής, κι έκανε το ίδιο. Αιτία του απηνούς διωγμού ήταν βέβαια η ζήλια, καθότι οι εκ Μικράς Ασίας καλλιτέχνες μονοπωλούσαν τη δισκογραφία και τα πάλκα. Η Ρόζα και η Ρίτα μεσουρανούσαν στις μπίρες κατά τον Μεσοπόλεμο, ενώ διευθυντές της Κολούμπια και της Οντεόν χρημάτισαν οι μαέστροι Σπύρος Περιστέρης, που ‘παιζε εννιά όργανα, Δημήτρης Σέμσης (Σαλονικιός) και Πάνος Τούντας, όλοι τους επιφανείς εκπρόσωποι του σμυρναίικου.

Εν πολλοίς καθόριζαν την παραγωγή, αλλά και το ύφος των τραγουδιών που γίνονταν ανάρπαστα στο κοινό, περιθωριοποιώντας αναπόφευκτα τις οπερέτες και το ελαφρό ρεπερτόριο. Επιπροσθέτως οι Μικρασιάτες ανήκαν κατά συντριπτική πλειονότητα στην προοδευτική παράταξη και η 4η Αυγούστου τους αντιμετώπιζε σαν πολιτικούς αντιπάλους, ως οιονεί επικίνδυνους κομμουνιστές. Ο θεμελιώδης, όμως, λόγος για το ανήκουστο πογκρόμ ήταν ίσως ο ευρωμιμητισμός, το σύνδρομο του επαρχιώτη που κατατρύχει τους Νεοέλληνες, ώστε να θεωρούν χρυσάφι οτιδήποτε λαμπυρίζει εξ Εσπερίας, ακόμα και τα σπασμένα καθρεφτάκια.

Στους δεξιούς και αριστερούς υποτελείς ευρωλιγούρηδες, που καταπίνουν αμάσητα σήμερα χίλια μνημόνια μόνο και μόνο για να αυταπατώνται πως έχουν πρωτεύουσα τις Βρυξέλλες, στους παλαιούς και όψιμους «μενουμεευρωπαίους», κατά πώς τους αποκαλεί ένα τρελό αγόρι, δίχως να υποψιάζεται ότι περιγράφει τον ίδιο του τον εαυτό, οφείλουμε τα χάλια μας και τις πομπές μας. Εν προκειμένω όμως έχουμε ένα οργανωμένο σχέδιο, μελετημένο ώς την τελευταία λεπτομέρεια, για το μανιπουλάρισμα του πολιτισμού μας, που εκπονήθηκε και εκτελέστηκε απ’ τη δικτατορία του Μεταξά και που δυστυχώς πέτυχε τον στόχο του. (Συνεχίζεται αναγκαστικά)